I GZ 24/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska - Florek po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Spółki z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1659/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w K. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1659/18 odmówił A Spółce z o.o. w K. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawie ze skargi A Spółce z o.o. w K. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 9 listopada 2018 r. na adres pełnomocnika skarżącej wpłynął odpis wyroku z dnia 6 listopada 2018 r. Podał, że w dniu 16 listopada 2018 r. u pełnomocnika strony wystąpiły silne dolegliwości chorobowe (lumbago) uniemożliwiające mu obecność w siedzibie kancelarii i podpisanie uprzednio sporządzonego wniosku o uzasadnienie wyroku oraz nadanie go w urzędzie pocztowym. W ocenie pełnomocnika skarżącej była to wyjątkowa i nieprzewidywalna okoliczność, a on sam dochował należytej staranności, zwłaszcza iż projekt wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został sporządzony przed terminem. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono też właściwy wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia, zaś na dowód choroby - zaświadczenie lekarskie z dnia 16 listopada 2018 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji data wydania zaświadczenia (16 listopada 2018 r.) jest datą ustania przyczyn uchybienia terminowi. Zatem składając wniosek w dniu [...] listopada 2018 r., pełnomocnik strony zachował termin z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Oceniając zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu, tj. brak winy po stronie skarżącej, Sąd uznał, że przesłanka ta nie została spełniona. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu argumentacja podniesiona we wniosku nie może odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim po stronie skarżącej działa profesjonalny pełnomocnik będący radcą prawnym, na którym z racji wykonywanego zawodu ciąży szczególny obowiązek dochowywania należytej staranności przy czynnościach procesowych. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że pełnomocnik skarżącej nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz i powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Pełnomocnik strony skarżącej (jak sam przyznaje) miał już wcześniej przygotowany projekt wniosku o uzasadnienie, który jedynie nie podpisał i nie złożył w placówce pocztowej, czekając z tą czynnością do ostatniego dnia terminu, w którym to dniu wystąpiła choroba. Fakt ten dodatkowo świadczy o tym, iż w tej sytuacji pełnomocnik strony nie zachował należytej staranności, zwłaszcza, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie odpisu orzeczenia wraz z tym uzasadnieniem nie jest zbyt skomplikowany i nie wymaga szczególnej wiedzy merytorycznej. Pełnomocnik mógł też skorzystać z instytucji substytucji, do której upoważniało go przedłożone w niniejszej sprawie pełnomocnictwo (k. – 6), a z czego nie skorzystał. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło [A.] Spółce z o.o. w K. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż przekroczenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło z winy pełnomocnika strony, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż pełnomocnik nie był w stanie przewidzieć, że w ostatnim dniu terminu nagle zachoruje, co uniemożliwi mu sporządzenie i podpisanie ww. wniosku. W uzasadnieniu Spółka podkreśliła, że pełnomocnik uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2018 r. z rozpoznaniem lumbago. Wskazał, że z powodu ostrego i nagłego przebiegu choroby nie był w stanie stawić się osobiście z siedzibie kancelarii celem podpisania wniosku, jak również, że żaden z pracowników kancelarii nie posiadał stosownych uprawnień do podpisania wniosku. Ponadto skoro niespodziewany przebieg choroby pełnomocnika uniemożliwiał mu dotarcie do siedziby kancelarii, przyjąć należało iż w takim samym stopniu uniemożliwione było dotarcie do siedziby kancelarii pełnomocnika substytucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10) W sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że okoliczności powoływane przez pełnomocnika skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku pełnomocnik skarżącego stwierdził, że ostatniego dnia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku wystąpiły silne dolegliwości chorobowe (lumbago) uniemożliwiające mu obecność w siedzibie kancelarii i podpisanie uprzednio sporządzonego wniosku o uzasadnienie wyroku oraz nadanie go w urzędzie pocztowym. Na powyższą okoliczność skarżący przedłożył zaświadczenie lekarskie. Należy zauważyć, że dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie wskazuje jedynie datę jego wydania ([...] listopada 2018 r.), rozpoznanie (lumbago), dane pacjenta (pełnomocnika strony) oraz osobę lekarza. W treści przedmiotowego zaświadczenia nie zostały uwidocznione żadne ograniczenia, co do aktywności życiowej, w tym zawodowej pacjenta. Z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego nie wynika, czy skarżący mógł się samodzielnie poruszać i dokonać nieskomplikowanej czynności, jaką jest podpisanie i wysłanie podania o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, jak również, czy choroba na którą powołuje się pełnomocnik skarżącego posiada charakter choroby nagłej. Ponadto, skarżący nie uprawdopodobnił, dlaczego nie mógł skorzystać z pomocy osoby trzeciej w dostarczeniu dokumentów do podpisu, skoro jak twierdzi skarżący w zażaleniu dokument był już sporządzony i oczekiwał tylko na jego podpis. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Przykładając obiektywny miernik staranności w działaniu do sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego nie dochował wymaganej od niego staranności i dbałości o interesy procesowe swojego mocodawcy. Pełnomocnik miał obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz, zatem powinien zadbać o zabezpieczenie interesów procesowych swojego mocodawcy. Na marginesie należy zauważyć, że z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1659/18 wystąpił również organ - Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Zatem uzasadnienie przedmiotowego wyroku znajduje się w aktach sądowych sprawy (k. 95-100). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia