II SA/Wa 444/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi P. R. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby oddala skargę. [...] Rejonowa Komisja Lekarska w W., działając na podstawie skierowania Centralnego Biura Antykorupcyjnego ustalała zdolność P. R. do służby w CBA i orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2017r. uznała badanego za niezdolnego do służby z powodu zaburzeń osobowości (osobowość [...]). Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego przez stronę odwołania, Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych orzeczeniem [...] z dnia [...] grudnia 2017r. uchyliła zaskarżone orzeczenie, jednocześnie decydując o wydaniu orzeczenia własnego w którym stwierdziła u badanego zaburzenia osobowości §74plr6N (rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23.08.2016r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym - Dz. U. z 2016r, poz. 1328). W oparciu o takie rozpoznanie uznała skarżącego za niezdolnego do służby w CBA - kat. N grupa II. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...].(dalej zwana "CKL") w uzasadnieniu wyjaśniła, iż po zapoznaniu się z odwołaniem z dnia [...] sierpnia 2017r. (wpływ do CKL w dniu [...] sierpnia 2017r.) od orzeczenia [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w W. (dalej zwanej "[...]RKL") nr [...] oraz całością zgromadzonej dokumentacji orzeczniczej skierowała Odwołującego się do Pracowni Badań Psychologicznych MSW w L. Wyjaśniła również, iż za przyczynę orzeczonej niezdolności do służby w CBA grupa II [...]RKL uznała stwierdzoną u Kandydata przez psychologa Sekcji Psychologów Biura Kadr i Szkolenia CBA, osobowość [...]. Konsultująca dla CKL psycholog M. I. oceniła stan badanego na podstawie testów i rozmowy. Badany w opinii psychologa cechuje się obronną postawą, nadmiernym napięciem emocjonalnym, zawyżoną samooceną, prezentowaniem negatywnej postawy wobec otoczenia: "(...) w trakcie rozmowy przyjmował postawę obronną, unikał odpowiedzi na niewygodne pytania (...) widoczne napięcie emocjonalne w postawie, sposobie wypowiadania się... na poziomie fizjologicznym - silne zaczerwienienie twarzy (...) w kontakcie bezpośrednim przyjmuje postawę wyższościową. Może mieć skłonności do instrumentalnego traktowania ludzi, manipulowania, lekceważenia (...) przejawia cechy narcystyczne (...) z rozmowy i obserwacji wynika, że może mieć silną potrzebę dominacji oraz trudności z podporządkowaniem się ... ma duże trudności w mówieniu o swoich emocjach dopytywany zmienia temat (...) za swoje trudności i niepowodzenia może obwiniać otoczenie (...) ". Badany prezentuje motywację do służby opartą na chęci prowadzenia kontroli, na bazie dotychczas zgromadzonej wiedzy: "(...) chce pracować w wydziale kontroli, bo ma dostęp do wielu nieprawidłowości w firmach i wykorzystując tę wiedzę byłby bardzo przydatnym funkcjonariuszem (...) wyraźnie podkreśla, że nie interesuje go inny charakter pracy w CBA (...)". Kandydat podważał sens badania psychologicznego: "(...) nie widzi takiej potrzeby skoro był badany w związku z uzyskiwaniem pozwolenia na broń(...)". Wykonane w ramach konsultacji testy psychologiczne potwierdziły zawyżoną samoocenę badanego i wykazały cechy wskazujące na negatywne postrzeganie otoczenia i relacji z nim: "(...) nadmierna sztywność emocji i zachowań, nieufność (...) wrogie uczucia wobec innych mogą być tłumione, nie wyrażane w sposób bezpośredni (...) może mieć trudności z kontrolą emocji, wybuchami złości (...) badanie testowe potwierdza zawyżoną samoocenę, trudności z podporządkowaniem się... towarzyszy mu przekonanie, że otoczenie go nie rozumie, nie docenia, co może powodować chęć udowadniania swojej wartości (...)". Podsumowując badanie psycholog stwierdziła, iż kandydat posiada cechy osobowości, obniżające zdolności adaptacyjne, wobec czego nie spełnia on wymogów do służby w CBA. Ze względu na odmienne rozpoznanie postawione przez konsultujących psychologów, CKL skierowała więc Kandydata na badanie weryfikujące w CSK MSWiA w [...]. Wydająca opinię A. S. nie stwierdziła u Badanego zaburzeń funkcjonowania psychologicznego. Wobec rozbieżności w opiniach psychologicznych, przeprowadzono konsultację psychiatryczną celem dokonania rozstrzygnięcia. Konsultująca specjalista psychiatra G. W. nie stwierdziła u Kandydata w aktualnym badaniu objawów chorobowych, odnosząc się do konsultacji psychologicznych stwierdziła, że Orzekany, z uwagi na dwie opinie psychologiczne, wykluczające ze służby, nie spełnia wymogów psychologicznych do jej pełnienia. Podnoszone przez Kandydata w odwołaniu posiadanie pozwolenia na używanie broni nie może stanowić podstawy orzekania o zdolności do służby w CBA, podstawą kwalifikacji do służby jest wykaz chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby, na którego podstawie wydaje się orzeczenie o stanie zdrowia, o zdolności lub niezdolności kandydata do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym albo funkcjonariusza tej służby stanowiącego załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2016r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz. U. z 2016r. poz. 1328). Stwierdzane u Odwołującego się zaburzenia osobowości podlegają w ocenie organu kwalifikacji na podstawie §74plr6 powyżej cytowanego wykazu do kategorii N - niezdolny do służby w CBA grupie II. Wobec powyższego CKL stwierdziła niezdolność Kandydata do służby w CBA. Wyjaśniono także iż z uwagi na rozbieżne opinie psychologiczne nie można określić u Badanego konkretnego typu zaburzeń osobowości. Zatem CKL na podstawie art.47 ust.l pkt.2 ustawy z dnia 28 listopada 2014r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014r. poz. 1822 z późn. zm.) uchyliła zaskarżone orzeczenie i w jego miejsce wydaje własne. Od powyższego orzeczenia P. R. wniósł do tut. Sądu skargę. Organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 33 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich poprzez dokonanie oceny stanu zdrowia psychicznego skarżącego w oparciu o wykluczające się opinie psychologiczne, podważone w toku czynności organu II instancji przez opinie psychologiczną i psychiatryczną; - art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich w zw. § 74 pkt 1 rozporządzenia Prezesa rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2016 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym poprzez przyjecie, wbrew pozytywnej opinii badania psychiatrycznego, iż skarżący nie jest zdolny do służby w CBA, oraz wbrew przedłożonym do sprawy przez skarżącego orzeczeń lekarskich i książeczki wojskowej i broni skarżącego. II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 39 ust. 5 pkt 1 u.k.l. w zw. z art. 47 ust. 3 u.k.l. oraz art. 11 k.p.s. i art. 107§3 k.p.s. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak szczegółowego uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, polegający na: a. niewyjaśnieniu, na jakiej podstawie prawnej organ II instancji stwierdził niezdolność skarżącego do służby CBA, skoro zdaniem organu II instancji nie można określić u skarżącego konkretnego typu zaburzeń osobowości, b. niewyjaśnieniu, dlaczego dla dokonania oceny stanu psychologicznego skarżącego organ II instancji posłużył się opinią psychologiczną sporządzoną w ramach postępowania przed organem I instancji c. niewyjaśnieniu, dlaczego podstawą rozstrzygnięcia były opinię psychologów M. I. oraz [...] J. Z.podważone przez opinie weryfikujące - opinie A. S. oraz G. W. d. lakonicznym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny wyników przeprowadzonych badań psychiatrycznych i psychologicznych, co doprowadziło do wydania orzeczenia nieodpowiadającego normatywnemu wzorcowi uzasadnienia orzeczenia komisji lekarskiej podległej ministrowi spraw wewnętrznych, - zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwanej dalej: KPA) - a to poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w taki sposób, aby dostatecznie i obiektywnie stwierdzić, że skarżący jest zdolny do służby. - art. 6 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązującego organy do działania na podstawie przepisów prawa (zasada legalizmu) oraz pogłębiania zaufania uczestników postępowania do wydawanych przez organy władzy rozstrzygnięć, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. W związku z powyższym wniósł o: 1) na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c) u.p.p.s.a., o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej; 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ II instancji pomimo dokonanej weryfikacji opinii psychologicznych i stwierdzonego w wyniku tej weryfikacji braku zaburzeń psychicznych, jak i psychologicznych uznał, iż skarżący wykazuje cechy zaburzeń osobowości, bez możliwości określenia konkretnego typu tych zaburzeń, naruszając w ten sposób przepisy prawa materialnego określonego w petitum pisma. W ocenie strony organ winien w sposób precyzyjny i jasny wskazać, jakiego typu zaburzenia zostały stwierdzone u skarżącego. Wskazał również, iż na brak ułomności natury psychologicznej wskazują także przedstawione przez skarżącego dowody w sprawie, aktualne, okresowe ważne 3 lata badania psychologiczne, które skarżący przechodzi regularnie od 12 lat (załączone do odwołania orzeczenie lekarskie nr [...], nr [...], książeczka wojskowa z wpisem WSOSP w D., książeczka broni). Zwrócił też uwagę na to, iż w jego mniemaniu organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie prawnej stwierdził niezdolność skarżącego do służby CBA, skoro zdaniem organu II instancji nie można określić u skarżącego konkretnego typu zaburzeń osobowości, ani dlaczego dla dokonania oceny stanu psychologicznego skarżącego posłużył się opinią psychologiczną sporządzoną w ramach postępowania przed organem I instancji, czy też dlaczego podstawą rozstrzygnięcia były opinię psychologów M. I. oraz J. Z. podważone przez opinie weryfikujące - opinie A. S. oraz G. W. Ponadto wskazał, iż organ nie wyjaśnił dlaczego psychiatra opiniujący stan psychiczny skarżącego oprócz samodzielnie wykonanego badania skarżącego i wydania pozytywnej dla niego opinii, wydał opinię na podstawie opinii zakwestionowanych przez siebie i trzeciego psychologa. Zdaniem skarżącego Organ II instanacji naruszył zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Organ II instancji miał za zadanie w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy, na podstawie które mógł wydać niebudzące wątpliwości orzeczenie. Skarżone orzeczenie w ocenie strony zawiera zaś sprzeczności co do merytorycznego rozstrzygnięcia (pomija się dowody istotne dla sprawy, bazując jednocześnie na dowodach treściowo sprzecznych), które nie mogą się ostać, naruszając porządek prawny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art.1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ odwoławczy w sposób poprawny dokonał oceny zdolności strony do służby w CBA. Przede wszystkim podkreślenia wymagała okoliczność, iż organ II instancji prawidłowo prowadził szersze postępowanie dowodowe kierując stronę na dodatkowe konsultacje. Okolicznością niesporną było bowiem to, że wcześniejsze wyniki badań i wnioski nie były jednoznaczne. Należy także zauważyć, iż wbrew twierdzeniom skargi organ swoje końcowe wnioski mógł oprzeć się na wynikach konsultacji psychiatrycznej, jako najszerzej oceniających stan zdrowia kandydata do służby. Lekarz psychiatra w swoich konkluzjach podkreślił zaś, iż dwie wcześniejsze opinie psychologiczne wykluczają stronę ze służby, bowiem kandydat do niej nie spełnia wymogów psychologicznych do jej pełnienia. Powyższe konkluzje zamknęły więc jakiekolwiek dyskusje na temat istnienia u strony zdolności psychologicznej do pełnienia służby w CBA. Organ II instancji po otrzymaniu wyników powyższej konsultacji psychiatrycznej nie zakwestionował zaś ich ani pod względem fachowości, czytelności czy stosowanej metodologii badania. Tym samym konkluzje lekarza psychiatry stały się wiążącymi dla organu odwoławczego. W tym miejscy nadmienić także należało, iż Sąd administracyjny nie może oceniać tego, dlaczego lekarz psychiatra uwzględnił i nie zdyskredytował spornych dwóch opinii psychologicznych. Sąd nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w tym zakresie a ustawodawca nie wyposażył Sądu administracyjnego w stosowne instrumentarium procesowe (np. w postaci weryfikacji opinii lekarskich przez biegłych sądowych) umożliwiające dokonanie takiej weryfikacji. Skoro wiec konsultacja psychiatryczna i jej wyniki, z punktu widzenia formalno-prawnego nie budziła zastrzeżeń, to mogła a wręcz musiała zostać uwzględniona przy orzekaniu przez organ odwoławczy. Na marginesie dodać w tym miejscu należało, iż skarżący był badany jako kandydat do służby. Prawodawca ustanowił zaś dla kandydatów do służby ostrzejsze kryteria dotyczące stanu zdrowia od tych, jakie stawiane są czynnym funkcjonariuszom. Inaczej rzecz ujmując każdy, nawet najmniejszy cień podejrzenia, iż kandydat do służby obarczony jest schorzeniem wykluczającym go z pełnienia tej służby, musi skutkować orzeczeniem o niezdolności do służby. Biorąc powyższe pod uwagę, jak też uwzględniając całokształt postępowania dowodowego, które nie przesądziło w sposób nie budzący wątpliwości iż skarżący posiada predyspozycje do służby w CBA, skarżone orzeczenie jawiło się jako poprawne. Takiej konkluzji nie zmienia także to, że organ nie określił u badanego konkretnego typu zaburzeń osobowości. Należy bowiem mieć na względzie to, że prawodawca tworząc listę ułomności dyskwalifikujących ze służby, nie miał możliwości sporządzenia wyczerpującego katalogu wszystkich możliwych chorób i dysfunkcji. W takiej zaś sytuacji, gdy rozporządzenie stanowiące podstawę orzeczenia, nie zawierało konkretnej kwalifikacji dla ułomności wynikających z wniosków konsultacji lekarzy specjalistów, organ postąpił w sposób właściwy wskazując w rozpoznaniu klasyfikację najbardziej zbliżoną tematycznie i przedmiotowo. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy i w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy swego działania, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.)