I SA/Wr 716/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Aleksandra Sędkowska, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym – w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na 2018 r. I. uchyla zaskarżone postanowienie w całości, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. N. (dalej: Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utzrymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. z [...] lutego 2018 r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2018 r. W stanie faktycznym sprawy Prezydent Miasta W. postanowieniem z [...] stycznia 2018 r. wszczął z urzędu postepowanie podatkowe w sprawie ustalenia Skarżącemu wysokości podatku od nieruchomości za 2018 r. względem nieruchomości położonych w W. przy ul. P. [...], przy ul. W. [...], przy ul. W. [...] oraz przy ul. W. [...]. Skarżący pismem z 21 lutego 2018 r. wniósł o zawieszenie tego postępowania do czasu: – prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego sprostowania wpisów w ewidencji gruntów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 marca 2017 r. o sygn. akt II SA/Wr 818/16), – rozpoznania skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie decyzji za lata 2011-2016 i rozstrzygnięcia ważności postępowań przed organem podatkowym I i II instancji. Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. Prezydent Miasta W., działając w oparciu o art. 201 § 1 oraz art. 216 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: o.p.), odmówił Skarżącemu zawieszenia postępowania podatkowego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania dotyczącego sprostowania wpisów w ewidencji gruntów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podał fakty znane mu z urzędu. Prezydent Miasta W. Wskazał, że Skarżący złożył wniosek o zmianę w operacie ewidencji gruntów i budynków oznaczenia działki nr [...] przy ul. W. [...] z dotychczasowego użytku Bi na użytek rolny o symbolu B/RIIb i B/RIVa. Wobec negatywnego rozpoznania tego wniosku w trybie administracyjnym, Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z 7 marca 2017 r. o sygn. akt II SA/Wr 818/16 uchylił decyzję odwoławczą. Prezydent Miasta W. wyjaśnił, że na dzień rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania - wyrok nie jest prawomocny. Uzasadniając odmowę zawieszenia postępowania wskazał natomiast, że wniosek Skarżącego o zmianę danych w rejestrze gruntów nie jest zagadnieniem (o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 o.p.), od rozstrzygnięcia którego uzależnione jest rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, a sama zmiana w rejestrze nie nastąpiła. W pouczeniu o środkach odwoławczych Prezydent Miasta W. podał, że na to postanowienie Skarżącemu służy zażalenie do SKO. Skarżący złożył zażalenie, żądając uchylenia postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. i argumentując, że przyczyna zawieszenia postępowania nie jest zagadnienie zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków, lecz sprostowanie wpisu i przywrócenie oznaczenia działki sprzed 2004 r. w związku z jej pierwotnym oznaczeniem i takim korzystaniem z niej przez cały czas od jej nabycia. Po rozpatrzeniu zażalenia SKO zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta W. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że sprawa administracyjna dotycząca wpisów w ewidencji gruntów i budynków i sprawa sądowo-administracyjna z nią związana, nie pozostaje w takim związku z postępowaniem w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2018 r., by nie było możliwe rozpatrzenie sprawy podatkowej. Wskazując na brzmienie art. 201 § 1 o.p. SKO wyjaśniło, co należy rozumieć pod pojęciem zagadnienia wstępnego i uznało, ze chodzi o przeszkodę, uniemożliwiającą rozstrzygniecie sprawy podatkowej. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy podatkowej w ogóle, nie zaś wydanie decyzji określonej treści. Ponadto, zdaniem SKO, pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć jako sytuację, w której istnieje bezpośredni związek pomiędzy wydaniem orzeczenia merytorycznego od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, które należy do kompetencji innego organu. Uzależnienie rozstrzygnięcia od zagadnienia wstępnego oznacza wiec, że rozstrzygniecie tego zagadnienia jest warunkiem rozstrzygnięcia sprawy podatkowe w ogóle. Na poparcie poglądu organ odwoławczy przywołał wyroki sądów administracyjnych. W podsumowaniu SKO odwołało się także do treści uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 października 2017 r. o sygn. akt I SA/Wr 410/17, który zapadł w stosunku do Skarżącego. Wyrokiem tym Sad uznał, że wszczęcie postepowania w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków pozostaje bez wpływu na podatkowe postępowanie wymiarowe, ponieważ zmiana w ewidencji wywołuje skutki podatkowe na przyszłość. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Skarżący wniósł o uchylenie w całości ww. postanowienia SKO i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Oraz o zasadzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów przejazdu oraz innych według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył argumenty zażalenia. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, lecz nie z przyczyn wskazanych w skardze. Zaskarżone postanowienie narusza art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Nie jest sporne, że Skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2018 r. w jego toku. Jako przyczynę zawieszenia wskazał toczące się postępowanie administracyjne w zakresie sprostowania wpisów w ewidencji gruntów, którego wynik uważa za zagadnienie wstępne względem decyzji podatkowej. Prawidłowo zarówno Prezydent Miasta W. jak i SKO zakwalifikowały tę okoliczność jako podlegającą ocenie w granicach regulacji art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Bezpodstawnie natomiast organy te uznały, że od wydanego postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania służy środek odwoławczy. W opinii Sądu, postanowienie Prezydenta Miasta W. odmawiające zawieszenia postępowania ma niezaskarżalny charakter. Z przepisu art. 201 § 3 o.p wynika jednoznacznie, że przedmiotem zażalenia strony może być postanowienie organu podatkowego wydane w sprawie zawieszenia postępowania. Użycie w tym przepisie wyrażenia "w sprawie" prowadzi zasadniczo do wniosku, że każde z rozstrzygnięć, tzn. zarówno o zawieszeniu jak i o odmowie zawieszenia postępowania, podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia. Nie może jednak ujść uwadze, że grupa przyczyn zawieszenia postępowania, wskazanych w art. 201 o.p. podlega kompetencji wyłącznie organu podatkowego. Ustawodawca nie zdecydował się, by zawieszenie postępowania miało charakter wnioskowy w tym znaczeniu, by wniosek strony o zawieszenie o postępowania był wiążący dla organu i wymagał rozpatrzenia w formie aktu administracyjnego. Zdaniem Sądu, wniosek strony w tym zakresie może mieć dla organu charakter informacyjny. Nie wszczyna odrębnego postępowania w sprawie zawieszenia. Jest postępowaniem wpadkowym, nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Zawieszenia postępowania jest wyłączną kompetencją organu, organ ten nie ma swobody w ocenie przesłanek zawieszenia, o których mowa w art. 201 § 1 i § 2 o.p. Niezależnie od woli strony i jej aktywności (inicjatywy) ma bezwzględny obowiązek zawiesić postępowanie, jeśli zaistnieją przesłanki zawieszenia. W tej sytuacji, poinformowanie strony, że przedstawiona przez nią okoliczność nie może stanowić przyczyny zawieszenia postępowania jest w tym przypadku realizacją zasady informowania stron, o której mowa w art. 121 o.p. Ponadto o rozumieniu pojęcia "postanowienia w sprawie zawieszenia postępowania" jako "postanowieniu o zawieszeniu postępowania" przekonuje treść art. 201 § 2a o.p., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1, 3 i 4 postanowienie w sprawie zawieszenia pozostawia się w aktach sprawy do czasu ustalenia spadkobierców, kuratora lub przedstawiciela strony. Trudno sobie wyobrazić, by w takim przypadku jak śmierć strony, przedstawiciela ustawowego lub utraty przez nich zdolności do czynności prawnych co do zasady mogło być wydane inne postanowienie, niż tamujące bieg postępowania (czyli o jego zawieszeniu). A także w tym przypadku ustawodawca użył sformułowania: "w sprawie zawieszenia". Dodatkowo, trzeba zwrócić uwagę na zapis art. 205 o.p., który dotyczy podejmowania zawieszonego postępowania. Zgodnie z § 2 tego artykułu stronie służy zażalenie tylko na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania (czego skutkiem jest dalsze tamowanie postępowania). Nie przydano jej prawa do skarżenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. W tym stanie rzeczy, odwoływanie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 201 § 3 o.p. nie prowadzi do jednoznacznych wniosków, stąd konieczne było sięgnięcie po inne dopuszczalne metody wykładni prawa. W konsekwencji, strona może żalić postanowienie wyłącznie o zawieszeniu postępowania lub o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania. Organ nie może bowiem działać w oderwaniu od zasady ekonomiki i szybkości postępowania (art. 125 o.p.). Oznacza to, że literalna wykładnia przepisu art. 201 § 3 o.p. jako przepisu procedury podatkowej, nie jest wystarczająca i nie oddaje woli ustawodawcy. W Rozdziale 12 działu IV Ordynacji podatkowej, w którym zamieszczone zostały przepisy dotyczące zawieszenia postępowania, ustawodawca przewidział jedynie dwa przypadki zaskarżalności postanowień – właśnie w art. 201 § 3 i w art. 205 § 2 o.p. Należy więc uznać, że ustawodawca objął środkami zaskarżenia jedynie te postanowienia, które tamują postępowanie podatkowe. Natomiast kierując się zasadą szybkości i ekonomiki postępowania wyłączył możliwość skarżenia tych postanowień, które nie wstrzymują biegu postępowania, a więc postanowień "o odmowie zawieszenia" oraz "o podjęciu zawieszonego postępowania". Nie oznacza to jednak, że strona postępowania pozbawiona została prawa do kwestionowania odmowy zawieszenia postępowania. Ustawodawca jakkolwiek - mocą art. 236 § 1 o.p. - zdecydował, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Jednocześnie jednak w treści art. 237 o.p. zawarł prawo strony do zaskarżenia postanowienia, na które nie służy zażalenie, w odwołaniu od decyzji. W przypadku więc odmowy zawieszenia postępowania z uwagi na brak przyczyn, wskazanych w art. 201 o.p. kontrola zasadności tej odmowy zostaje przesunięta w czasie – na etap odwołania od decyzji. W opinii Sądu, w sprawie wystąpiła niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania z przyczyn przedmiotowych. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 236 § 1 o.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Ponieważ na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego nie przysługuje zażalenie, to zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach Sąd orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a., zasądzając zwrot kosztów postępowania sądowego, obejmujący wpis od skargi w kwocie 100 zł.