II SA/Ke 103/18
WyrokWSA w Kielcach2018-03-15
Skład orzekający: Dorota Chobian, Krzysztof Armański, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie wójta gminy zatwierdzające konkurs na stanowisko dyrektora szkoły może zostać uznane za nieważne, jeśli zostało wydane po stwierdzeniu przez organ nadzoru nieważności zarządzenia o odwołaniu poprzedniego dyrektora, a przed prawomocnym rozstrzygnięciem sporu pracowniczego dotyczącego przywrócenia do pracy?Ratio decidendi
Zarządzenie wójta gminy zatwierdzające konkurs na stanowisko dyrektora szkoły zostało uznane za nieważne, ponieważ zostało wydane w sytuacji, gdy wykonanie zarządzenia o odwołaniu poprzedniego dyrektora zostało wstrzymane z mocy prawa na skutek rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego jego nieważność. Wstrzymanie wykonania oznacza, że zarządzenie to nie wywołuje skutków prawnych, co skutkuje brakiem formalnego wakatu na stanowisku dyrektora i tym samym przedwczesnością ogłoszenia konkursu. Spór pracowniczy dotyczący przywrócenia do pracy nie mógł niweczyć skutków prawnych aktu nadzoru administracyjnego.Stan faktyczny
Wójt Gminy Mniów wydał zarządzenie zatwierdzające konkurs na stanowisko dyrektora szkoły. Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nieważność tego zarządzenia, wskazując, że zostało ono wydane po stwierdzeniu nieważności zarządzenia o odwołaniu poprzedniego dyrektora, co wstrzymało jego wykonanie z mocy prawa. Wójt Gminy Mniów zaskarżył rozstrzygnięcie nadzorcze, argumentując, że stanowisko dyrektora było wolne z uwagi na toczące się postępowanie pracownicze o przywrócenie do pracy. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2018r. sprawy ze skargi Wójta Gminy Mniów na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 2 stycznia 2018r. znak: PNK.I.4130.90.2017 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie zatwierdzenia konkursu na kandydata na stanowisku dyrektora szkoły podstawowej oddala skargę.
Wojewoda Świętokrzyski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 2 stycznia 2018 r. znak: PNK.I.4130.90.2017, na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1875), dalej w skrócie u.s.g., stwierdził nieważność Zarządzenia Wójta Gminy Mniów Nr 74/2017 z dnia 23 października 2017 r. w sprawie zatwierdzenia konkursu na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Mniowie.
W uzasadnieniu Wojewoda podał, że konkurs na stanowisko dyrektora szkoły ogłasza się tylko w sytuacji wolnego stanowiska. Rozstrzygnięciem nadzorczym znak: PNK.I.4130.46.2017 została stwierdzona nieważność Zarządzenia nr 31/2017 Wójta Gminy Mniów z dnia 23 czerwca 2017 r. w sprawie odwołania Dyrektora Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Mniowie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Ke 627/17 odrzucił skargę Gminy Mniów na to rozstrzygnięcie (orzeczenie prawomocne). Ponadto rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 21 listopada 2017 r. znak: PNK.I.4130.74.2017 została stwierdzona nieważność Zarządzenia Wójta Gminy Mniów Nr 63/2017 z dnia 27 września 2017 r. w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Mniowie oraz Zarządzenia Nr 66/2017 z dnia 4 października 2017 r. w sprawie zmiany ogłoszenia powyższego konkursu.
Mając na uwadze treść art. 92 ust. 1 u.s.g., Wojewoda podkreślił, że wobec stwierdzenia nieważności aktu odwołania oraz zarządzenia w sprawie ogłoszenia konkursu koniecznym stało się stwierdzenie nieważności także zarządzenia nr 74/2017. Organ dodatkowo wskazał, że w sytuacji, gdy kadencja dyrektora szkoły nie została zakończona, uruchomienie procesu zmierzającego do wyłonienia nowego kandydata uznać należy za przedwczesne i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach ustawy Prawo oświatowe. Niewątpliwie organom samorządów terytorialnych przyznana została na mocy Konstytucji RP samodzielność (art. 165 ust. 2). Nie oznacza ona jednak zezwolenia na działanie bez podstawy prawnej lub w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Granice możliwości interwencji organów nadzoru są ograniczone, a wyznacza je kryterium legalności, o czym mowa w art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, a co powtórzono w art. 85 u.s.g. Wyznacznikiem kryterium legalności jest art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co wiąże się z zasadą zaufania do Państwa, działającego jako demokratyczne państwo prawa (art. 2 Konstytucji). Bez względu na sytuację faktyczną, jaka ma zostać poddana regulacji w ramach działania organów jednostek samorządu terytorialnego, regulacja taka musi odpowiadać zapisom zawartym nie tylko w ustawie zasadniczej, ale także innych ustawach, a także przepisach rangi podustawowej (wyrok WSA w Gliwicach z 30 marca 2017 r. sygn. akt IV SA/G1 733/16). Zdaniem Wojewody, w niniejszej sprawie doszło również do naruszenia art. 63 ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59 ze zmianami), zgodnie z którym kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Celem ogłoszenia konkursu jest wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora, co w stanie faktycznym tej sprawy jest nieuzasadnione i przedwczesne.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, domagając się jego uchylenia, Wójt Gminy Mniów zarzucił naruszenie:
- art. 91 ust. 1 i 3 u.s.g. przez przyjęcie, że zarządzenie w istotny sposób narusza przepisy prawa oraz z uwagi na brak uzasadnienia prawnego wskazującego, który konkretnie przepis prawa został tym zarządzeniem naruszony oraz
- art. 63 ust. 10 ustawy Prawo oświatowe, poprzez uznanie, że ogłoszony przez niego konkurs na kandydata stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Mniowie jest nieuzasadniony i przedwczesny, a także uznanie, że stanowisko dyrektora tej szkoły jest nadal obsadzone przez poprzedniego dyrektora, z uwagi na uprawomocnienie rozstrzygnięcia nadzorczego znak: PNK.I.4130.46.2017.
Wskazując na powyższe uchybienia skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego aktu nadzoru i obciążenie Wojewody Świętokrzyskiego kosztami postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skarżący podał, że w dniu 23 czerwca 2017 r. Zarządzeniem Nr 31/2017 odwołał Dyrektora Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Mniowie z zajmowanego stanowiska. Wojewoda rozstrzygnięciem nadzorczym stwierdził nieważność tego zarządzenia, a następnie WSA w Kielcach postanowieniem z 8 listopada 2017 r. odrzucił skargę Gminy na to rozstrzygnięcie.
Skarżący podkreślił, że Zarządzeniem z dnia 27 września 2017 r. wszczął procedurę zmierzającą do wybrania nowego dyrektora, co oznacza, że konkurs został ogłoszony przed odrzuceniem przez Sąd skargi. Ponadto, ponieważ w Zarządzeniu tym nie został uwzględniony pełny 14 dniowy termin, o jakim mowa w § 1 ust. 8 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. 2017.1587), zostało wydane Zarządzenie Nr 66/2017 w sprawie zmiany ogłoszenia powyższego konkursu.
Rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 21 listopada 2017 r. znak: PNK.I.4130.74.2017 Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nieważność Zarządzenia Nr 63/2017 z dnia 27 września 2017 r. oraz zmieniającego je Zarządzenia Nr 66/2017. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone do WSA w Kielcach.
Autor skargi zauważył, że w Sądzie Rejonowym w Kielcach w IV Wydziale Pracy toczy się postępowanie z powództwa A.M. przeciwko Szkole Podstawowej im. Jana Pawła II w Mniowie o przewrócenie do pracy (sygn. akt IV P 181/17). W dniu 14 lipca 2017 r. wpłynął pozew od byłego Dyrektora Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Mniowie (obecnie Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Mniowie) A.M. o odszkodowanie za niezgodne z prawem odwołanie z funkcji dyrektora. Pierwotnie powód nie żądał przywrócenia do pracy na poprzednim stanowisku, lecz żądał zasądzenia na jego rzecz odszkodowania za niezgodne z prawem odwołanie z funkcji dyrektora. Pozwana uznała to roszczenie i 28 lipca 2017 r. wypłaciła odszkodowanie, wnosząc jednocześnie o umorzenie postępowania.
W dniu 11 września 2017 r. do pozwanej wpłynęło pismo powoda, w którym zwrócił się on o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od aktu odwołania go z funkcji dyrektora, a także o przywrócenie go na to stanowisko. Skarżący podkreślił, że do dnia dzisiejszego A.M. nie został przywrócony do pracy na poprzednim stanowisku, zatem nie można stwierdzić, jak czyni to Wojewoda, że dalej sprawuje on tę funkcję i że stanowisko dyrektora placówki nie jest wolne.
Strona skarżąca zwróciła uwagę, że powierzenie nauczycielowi stanowiska dyrektora szkoły oraz odwołanie go z tej funkcji następuje w drodze czynności prawa pracy, których ocena pozostaje w kompetencji jurysdykcyjnej sądów pracy. Nawiązanie i rozwiązanie dyrektorskiego stosunku zatrudnienia jest czynnością z zakresu prawa pracy, którą podejmuje organ działający w imieniu i na rzecz pracodawcy (organ prowadzący szkołę) w celu wywołania zobowiązaniowych skutków prawnych związanych z powierzeniem lub odwołaniem nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły. W konsekwencji skutki orzeczenia administracyjnego o nieważności uchwały o odwołaniu z funkcji dyrektora szkoły nie rozciągają się na sferę pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołują skutków nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora pozwanej szkoły (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2004 r., I PK 100/04, a także wyrok WSA w Kielcach z 1 marca 2017 r., II SA/Ke 1025/16).
Powyższe oznacza, że w chwili ogłoszenia konkursu, stanowisko dyrektora pozostawało nieobsadzone z uwagi na fakt, że A.M. nie został przywrócony do pracy przez sąd pracy. Dlatego też nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody zawartym w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 21 listopada 2017 r., znak: PNK.I.4130.74.2017, że "uruchomienie procesu zmierzającego do wyłonienia nowego kandydata uznać należy za niewątpliwie przedwczesne i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach ustawy Prawo oświatowe". Niestety Wojewoda w rozstrzygnięciu tym nie wskazał przepisów ustawy, które by zabraniały organowi prowadzącemu szkołę ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora w zaistniałej sytuacji. Również w zaskarżanym obecnie rozstrzygnięciu nie wskazano żadnego przepisu, który zabrania organowi prowadzącemu szkołę zatwierdzenia konkursu na kandydata na stanowisko Dyrektora SP im. Jana Pawła II w Mniowie w sytuacji gdy Wójt Gminy jako organ prowadzący szkołę nie stwierdził żadnych nieprawidłowości, które mogłyby stać się przesłanką do unieważnienia konkursu. Tym samym Wojewoda wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze naruszył art. 91 ust. 3 u.s.g., gdyż nie zawarł w nim uzasadnienia prawnego, ograniczając się do przepisania uzasadnienia z rozstrzygnięcia PNK.I.4130.74.2017.
Dlatego, zdaniem skarżącego, miał on prawną możliwość ogłosić konkurs na stanowisko dyrektora wspomnianej szkoły a następnie go zatwierdzić Zarządzeniem Nr 74/2017.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty w niej zawarte nie znajdują uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy niniejszej jak i akt spraw tut. Sądu o sygnaturach II SA/Ke 627/17 i II SA/Ke 876/17, z których Sąd dopuścił dowód wynika, że:
- zarządzeniem Nr 31/2017 z 23 czerwca 2017 r. Wójt Gminy Mniów odwołał ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół im. Jana Pawła II w Mniowie A. M.,
- rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 17 lipca 2017 r., znak PNK.I.4130.46.2017, doręczonym Gminie tego samego dnia Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nieważność powyższego zarządzenia,
- wniesiona do WSA w Kielcach skarga na to rozstrzygnięcie nadzorcze została odrzucona postanowieniem z 8 listopada 2017 r., które stało się prawomocne 23 listopada 2017 r.,
- zarządzeniem z 27 września 2017 r. Wójt Gminy Mniów ogłosił konkurs na stanowisko Dyrektora Szkoły, o której mowa wyżej (obecnie Szkoły Podstawowej),
- rozstrzygnięciem nadzorczym z 21 listopada 2017 r., doręczonym Gminie 22 listopada 2017 r. Wojewoda Świętokrzyski stwierdził nieważność zarządzenia z 27 września 2017 r.; skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem tut. Sądu z 1 marca 2018 r. (wyrok nie jest prawomocny),
- zarządzeniem z 23 października 2017 r., będącym przedmiotem rozstrzygnięcia nadzorczego zaskarżonego w niniejszej sprawie, Wójt Gminy Mniów zatwierdził konkurs na kandydata na stanowisko Dyrektora Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Mniowie.
Nie może budzić wątpliwości to, że w dacie wydawania w/w zarządzenia Nr 74/2017 o zatwierdzeniu konkursu Gmina miała doręczone rozstrzygnięcie nadzorcze z 17 lipca 2017 r., stwierdzające nieważność zarządzenia o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły A.M.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 u.s.g. stwierdzenie przez organ nadzoru nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa w zakresie objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego.
Skoro, jak była o tym mowa wyżej, poczynając od dnia 17 lipca 2017 r. wstrzymaniu z mocy prawa uległo wykonanie zarządzenia o odwołaniu poprzedniego dyrektora, nie można było uznać, że w dacie podejmowania zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, istniał wakat na tym stanowisku. Zawarte w art. 92 ust. 1 u.s.g. stwierdzenie "wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa" należy odczytywać w ten sposób, że uchwała/zarządzenie, których nieważność stwierdził organ nadzoru, od daty wydania i doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego nie wywołują skutków prawnych (wyrok NSA z 3 września 2013 r. sygn. I OSK 968/13 dostępny w internetowej bazie orzecznictwa sądów administracyjnych). Wobec nieskuteczności odwołania A.M. nie zaistniały przesłanki z art. 63 ust. 1, 3, 10 ustawy Prawo oświatowe.
Taki sam pogląd, z tym że na tle art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 o samorządzie powiatowym (aktualnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1868), stanowiącym odpowiednik art. 92 ust. 2 u.s.g., i w zakresie dotyczącym powołania komisji konkursowej dla wyłonienia kandydata na stanowisko dyrektora w sytuacji wcześniejszego stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały w sprawie odwołania poprzedniego dyrektora (co ma bezpośrednie przełożenie także na zatwierdzenie konkursu na takie stanowisko) wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. I OSK 1447/17. NSA w wyroku tym wskazał także między innymi, że "w niektórych sprawach z zakresu systemu oświaty (w każdym razie w sprawach dotyczących powołania dyrektora szkoły) źródłem zmian w tych stosunkach pracowniczych jest nie wolna wola pracodawcy, ale akty z zakresu administracji publicznej, podlegające (...) w pierwszej kolejności nadzorowi wojewody, a także podlegające zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zatem takie czy inne rozstrzygnięcie sporu z zakresu prawa pracy, a więc w istocie sporu o wtórnych skutkach prawnych aktów administracyjnoprawnych podejmowanych przez organ prowadzący szkołę na podstawie art. 36a ust. 1 u.s.o., (...) nie może niweczyć ani konwalidować wadliwie podjętych aktów z zakresu administracji publicznej. Odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Personalny charakter aktu odwołania z funkcji kierowniczej nie stanowi zatem o jego prywatnoprawnym charakterze, gdyż obsada stanowiska kierowniczego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną a zarządzanie szkołą wchodzi w zakres administracji publicznej. Okoliczność, że akt taki wywołuje konsekwencje w sferze prawa pracy ma jedynie ten skutek, że osoba odwołana może własnego interesu prawnego w sferze stosunków pracowniczych dochodzić przed sądem pracy. Kwestia zaliczania spraw tego rodzaju do spraw z zakresu administracji publicznej budziła niekiedy kontrowersje, ale jeszcze pod rządem ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ została przesądzona uchwałą składu 7 sędziów z dnia 16 grudnia 1996 r./OPS 6/96 - ONSA 1997 Nr 2 poz. 48/, w której przyjęto, że ustalenia tam zawarte zachowują aktualność, potwierdzoną także w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r./P 9/02 - OTK-A 2003 nr 9 poz. 100/. Powołanym wyrokiem wyjaśniono wątpliwości właśnie w odniesieniu do zakresu nadzoru nad działalnością samorządu gminnego w sprawie mającej charakter sprawy z zakresu prawa pracy. Z uzasadnienia wyroku wynika, że jeśli wola organu gminy otrzymała formę prawną aktu władczego opartego na przepisach prawa administracyjnego, to niezależnie od charakteru kształtowanych stosunków prawnych i ich skutków, akt ten podlega nadzorowi administracyjnemu. Nadzór ten służy badaniu uchwały, jako aktu administracji w celu zapewnienia zgodności z prawem w interesie zarówno państwa jak i osób zainteresowanych, podczas gdy kontrola sądowa uruchamiana tylko na wniosek osób zainteresowanych ma na celu jedynie ochronę ich praw. Trybunał wyraził pogląd, iż nie ma podstaw do odmowy orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o rozstrzygnięciu nadzorczym wojewody, chociażby wynik takiej kontroli zależny był od oceny uchwały, podjętej w sprawie z zakresu prawa pracy. Sądowa ochrona samodzielności gminy przed sądem administracyjnym nie oznacza utraty przez inne podmioty prawa do obrony ich interesów przed innymi sądami. Trybunał uznał także, że inne podejście w sytuacji, gdy przedmiotem znacznej części uchwał i zarządzeń organów samorządu terytorialnego są sprawy pozostające poza zakresem administracji publicznej, oznaczałoby drastyczne ograniczenie nadzoru państwa nad samorządem i skutkowałoby brakiem kontroli państwa nad znaczną częścią działań samorządu. Istnienie "zwykłej" drogi sądowej - pozwalającej poszkodowanym dochodzić sprawiedliwości przed sądem powszechnym nie rekompensowałoby tych dotkliwych skutków. Trybunał dostrzegł problem dualizmu orzekania przez sąd administracyjny i powszechny ale stwierdził, że skoro wojewoda skorzystał z uprawnień nadzorczych to właściwym w sprawie stał się sąd administracyjny. Odnosząc się do zarzutu, że brakuje przepisu prawa, który tego typu sprawy/odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego/ wyjmowałby spod jurysdykcji sądów powszechnych i powierzał sądom administracyjnym, Trybunał wskazał przepis art. 3 par. 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ który, podobnie jak poprzednio art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy o NSA, właśnie sądowi administracyjnemu powierza orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad samorządem terytorialnym. Ten właśnie przepis zawiera konstytucyjnie wymagane "ustawowe zastrzeżenie" określonego zakresu spraw do właściwości sądownictwa administracyjnego".
Powyższe stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Dlatego też nie zasługują na uwzględnienie podnoszone w skardze okoliczności dotyczące toczącego się przez sądem pracy postępowania z powództwa A.M. o przywrócenie go na stanowisko dyrektora szkoły, zwłaszcza w sytuacji, gdy niesporne jest, że w chwili wydania zakwestionowanego przez Wojewodę zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu spór ten nie został jeszcze zakończony (jak wynika z notatki urzędowej z 14 marca 2018 r. do chwili obecnej postępowanie przez sądem pracy o przywrócenie na stanowisko dyrektora nie zakończyło się).
W myśl art. 91 ust 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90. Zgodnie zaś z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa ani nie wprowadził definicji pojęcia "sprzeczności z prawem". Wykształciła się ona w drodze stosowania prawa. Przez sprzeczność taką przyjęło się rozumieć niezgodność z aktami prawa powszechnie obowiązującymi, a więc Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi, oraz powszechnie obowiązującymi aktami prawa miejscowego (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003r., P 9/02, OTK-A, nr 9, poz. 100, wyrok NSA z 22 sierpnia 1990r., SA/Gd 796/90,ONSA 1990, Nr 4,poz.1).
Rozstrzygnięcie nadzorcze z uwagi na konieczność opatrzenia go uzasadnieniem faktycznym i prawnym, musi jednoznacznie wskazywać, jaki przepis został uchwałą naruszony i na czym polega owo naruszenie. W orzecznictwie podkreśla się, że stosując środek nadzorczy uprawniony do tego organ jest zobowiązany w sposób niebudzący wątpliwości do wykazania sprzeczności postanowień badanej uchwały/zarządzenia z prawem, wyjaśniając sens przepisów, które w jego ocenie zostały naruszone, oraz wypływające z nich dyrektywy (nakazy i zakazy) - por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2000 r., III SA 397/2000, publ. ONSA z.3/2001, poz. 117.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, Wojewoda w zaskarżonym rozstrzygnięciu z powyższego obowiązku się wywiązał. Wskazał bowiem, że zakwestionowane przez niego zarządzenie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 92 ust. 1 u.s.g.
Zdaniem Sądu, naruszenie to jest istotne. Zawarte w art. 92 ust. 1 u.s.g. stwierdzenie "wstrzymuje ich wykonanie z mocy prawa" oznacza, że uchwała/zarządzenie, których nieważnośc stwierdzono, od daty doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego nie wywołują skutków prawnych. Celem tego przepisu jest zapobieganie możliwości wywołania skutków prawnych przez akt organu jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do którego zachodzi podejrzenie o jego niezgodności z prawem, a także uniemożliwienie stosowania zakwestionowanego rozstrzygnięciem nadzorczym aktu do czasu uprawomocnienia się rozstrzygnięcia organu nadzoru. Nadto przepis ten ma zapobiegać ignorowaniu przez organy jednostki samorządu terytorialnego rozstrzygnięć nadzorczych stwierdzających nieważność uchwał/zarządzeń, co prowadziłoby do tego, że przepisy prawa przyznające organowi nadzoru kompetencje do stwierdzania nieważności uchwały/zarządzenia, pozostawałyby de facto martwe. Nie wywierałyby bowiem skutecznego wpływu na los spraw, do których odnosiły się kwestionowane w trybie nadzoru uchwały/zarządzenia. Innymi słowy, gdyby uznać inaczej, to przepis art. 92 ust. 1 u.s.g. byłby zbędny (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2017r., sygn. akt II SA/Wa 2197/16 oraz z dnia 17 sierpnia 2017, sygn. akt II SA/Wa 249/17).
Jak już była o tym mowa na wstępie, doręczenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody znak: PNK.I.4130.46.2017 z dnia 17 lipca 2017r., z mocy art. 92 ust. 1 u.s.g. wstrzymało wykonalność zarządzenia Wójta Gminy Mniów nr 31/2017 z dnia 23 czerwca 2017r. w sprawie odwołania bez wypowiedzenia Dyrektora Zespołu Szkół im Jana Pawła II w Mniowie z zajmowanego stanowiska. W tej sytuacji w dacie podejmowania przez Wójta Gminy Mniów zarządzenia o zatwierdzeniu konkursu nie istniały podstawy do wydania tego zarządzenia, gdyż wobec wstrzymania wykonania zarządzenia o odwołaniu dyrektora szkoły, nie istniał formalnie wakat na stanowisku dyrektorskim. Jak słusznie bowiem wskazał Wojewoda, celem ogłoszenia konkursu jest wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora szkoły, co w stanie faktycznym tej sprawy było przedwczesne i nieuzasadnione.
Skoro podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło