II OSK 1614/19

Dnia 19 stycznia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. A. M. – N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 402/18 w sprawie ze skargi I. A. M. – N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz I. A. M. – N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 listopada 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 402/18, oddalił skargę I. A. M. – N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga podlega oddaleniu, gdyż została wniesiona po wydaniu przez organ administracji postępowania decyzji, którą załatwiono sprawę. W szczególności wskazał, że Wojewoda [...] w sprawie z wniosku skarżącej o zezwolenie na pobyt czasowy [...] lipca 2018 r. wydał decyzję, zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie została wniesiona 25 lipca 2018 r. Sąd pierwszej instancji ustalił też, że przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania skarżąca wniosła 16 lipca 2018 r. ponaglenie. Skarżąca w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła naruszenie: - art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził kontroli działalności administracji publicznej, nie stwierdził przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa, nie zastosował środków określonych w ustawie w razie stwierdzenia przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz nie ocenił, czy postępowanie prowadzone przez organ administracji miało cechy przewlekłości, - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. przez wadliwe ustalenie i ocenę stanu faktycznego, polegające po pierwsze, na przyjęciu, że skarga została złożona po doręczeniu decyzji organu pierwszej instancji, podczas gdy skarga została złożona przed jej doręczeniem, po drugie, na błędnej interpretacji przepisów polegającej na przyjęciu, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania podlega oddaleniu, gdy została złożona po wydaniu decyzji i przed doręczeniem decyzji stronie postępowania, po trzecie, na przyjęciu, że doręczenie decyzji nie jest częścią jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego i postępowanie to kończy się w dniu sporządzenia decyzji, - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 i art. 35 § 1 i 2 k.p.a. przez oddalenie skargi i brak ustaleń i oceny stanu faktycznego, co doprowadziło do braku oceny, czy wystąpiła przewlekłość postępowania i do oddalenia skargi, a także przez przyjęcie, że po wydaniu decyzji, mimo jej niedoręczenia, nie istnieje przedmiot kontroli w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania, - art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a i 2 p.p.s.a. przez ich niezastosowanie w wyniku oddalenia skargi, co było konsekwencją błędnej oceny stanu faktycznego, polegającej na niedostrzeżeniu przewlekłości postępowania. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano zmiany zaskarżonego wyroku i stwierdzenia przewlekłego prowadzenia przez Wojewodę [...] postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznania skarżącej od organu administracji sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 145 § 6 p.p.s.a. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zrzeczono się rozprawy. Uzasadniając skargę kasacyjną m.in. podniesiono, że decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej 27 lipca 2018 r. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ze skargi kasacyjnej wynika, że kwestionuje się w niej ustalenie Sądu pierwszej instancji, według którego skarga skarżącej na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy została wniesiona po wydaniu przez ten organ administracji decyzji załatwiającej sprawę. Za istotne uznaje się przy tym nie wydanie decyzji, lecz jej doręczenie. W ocenie NSA skarga kasacyjna jest zasadna przy czym istotne jest to, że skarga skarżącej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] została wniesiona w dniu, w którym organ administracji wydał decyzję kończącą sprawę w danej instancji. Z akt wynika, że skarga została nadana w urzędzie pocztowym [...] lipca 2018 r., czyli w dniu wydania decyzji. Przyjęta przez Sąd pierwszej instancji data wniesienia skargi - 25 lipca 2018 r., to dzień, w którym skarga wpłynęła do [...] Urzędu Wojewódzkiego. W ocenie NSA rozpoznającego sprawę, skoro co do zasady skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu administracji, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 p.p.s.a.) oraz skoro oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.), to za dzień wniesienia skargi należy przyjąć dzień nadania jej w polskiej placówce pocztowej, a nie dzień doręczenia skargi organowi administracji. Wobec tego stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona po wydaniu decyzji załatwiającej sprawę jest niezasadne. Nie jest przy tym konieczne rozstrzyganie, czy skuteczne wydanie decyzji następuje dopiero w dniu doręczenia decyzji stronie postępowania. Sąd pierwszej instancji przyjmując, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania została wniesiona po wydaniu decyzji załatwiającej sprawę nie rozpoznał skargi merytorycznie. Zauważyć należy, że skarżąca w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania wniosła o stwierdzenie, że organ administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczenie organowi administracji terminu dwóch tygodni od doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy na załatwienie sprawy, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Wydanie decyzji załatwiającej sprawę powoduje bezprzedmiotowość rozstrzygnięcia, które polega na zobowiązaniu organu administracji do wydania decyzji. Nie są jednakże bezprzedmiotowe rozstrzygnięcia o pozostałych żądaniach skarżącej, co do których Sąd pierwszej instancji na skutek przyjętej koncepcji rozstrzygnięcia skargi dotychczas nie odniósł się. W tej sytuacji brak podstaw do zastosowania art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), co powoduje, że zaskarżony wyrok powinien być uchylony a sprawa ponownie rozpoznana przez Sąd pierwszej instancji. Uwzględniając powyższe NSA na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wobec uwzględnia skargi kasacyjnej i uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji, którym oddalono skargę, NSA na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Wobec tego, że skarżąca kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekła się rozprawy, a organ administracji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.