II OSK 1633/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-01-27
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Marzenna Linska-Wawrzon, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej (zbiornika wodnego) jest zasadne, gdy inwestor dobrowolnie zlikwidował obiekt, a skarżący twierdzi, że likwidacja nie była kompletna i narusza jego dobra?Ratio decidendi
Postępowanie legalizacyjne samowoli budowlanej ma na celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli obiekt samowoli budowlanej przestał istnieć (np. został zasypany przez inwestora), organ nadzoru budowlanego nie może wydać decyzji merytorycznej, a jedynie decyzję formalną o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z powodu jego bezprzedmiotowości. Uchybienia proceduralne organu, takie jak nieprawidłowe poinformowanie strony o oględzinach, nie wpływają na możliwość umorzenia postępowania, jeśli stan faktyczny dotyczący likwidacji obiektu został prawidłowo ustalony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wykonania zbiornika wodnego (oczek wodnych) stanowiącego samowolę budowlaną. Inwestor zasypał oczka wodne w trakcie postępowania legalizacyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora o umorzeniu postępowania, uznając je za bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony, która twierdziła, że samowola nie została w całości zlikwidowana i narusza jej działkę. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym braku pełnej likwidacji samowoli oraz naruszenia jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Tomasz Stawecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1155/18 w sprawie ze skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zbiornika wodnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1155/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zbiornika wodnego orzekł następująco: 1. oddalił skargę, 2. przyznał od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz adwokat [...] wynagrodzenie w kwocie 295 zł 20/100 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku VAT kwotę 55 zł 20/100 (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie wykonania zbiornika wodnego (oczek wodnych) na działce o nr ewid. 1056 położonej w [...], gmina Iwierzyce i której właścicielem jest [...] (dalej: "inwestor"). W postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji ustalono, że przedmiotowy zbiornik wodny składający się z dwóch oczek wodnych o maksymalnej powierzchni do 100 m2 i głębokości do 1,5 m. Obiekt taki wymagał pozwolenia na budowę, choć inwestor nie legitymował się taką decyzją. Dlatego organ nadzoru budowlanego I instancji zobowiązany być wszcząć postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1202; dalej: "Prawo budowlane". Początkowo inwestor przygotował projekt budowlany zamienny, ale w początku 2018 r. zrezygnował z legalizacji obiektu i zasypał oba oczka wodne. Było to związane m.in. z faktem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 31 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 42/17 stwierdził nieważność decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dwóch oczek wodnych.
W zaistniałej sytuacji organ II instancji podkreślił, że legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem i jeżeli nie zachodzą uwarunkowania wykluczające zalegalizowanie obiektu, wówczas organ nadzoru budowlanego jest zobligowany umożliwić legalizację obiektu będącego przedmiotem samowoli budowlanej. Skoro jednak inwestor w toku postępowania dobrowolnie zlikwidował zbiornik wodny, to ustały przesłanki uzasadniające kontynuowanie procesu legalizacyjnego na podstawie wskazanych przepisów, albo wydanie nakazu rozbiórki zbiornika. W tym stanie rzeczy zasadne było umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania wszczętego w dniu 23 października 2015 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie [...] (dalej: "skarżąca") wskazała, że jako inicjatorka postępowania nadzorczego nie zgadza się z jego umorzeniem. Zdaniem skarżącej inwestor zasypał tylko część olbrzymiego urządzenia wodnego, pozorującego oczka wodne, podczas gdy jego większą część sąsiadującą bezpośrednio z jej działką z odpływem do gminnego rowu i w granicę jej działki oraz z dopływami wód studziennych i deszczowych z samowolnie wykopanego rowu, została ukryta pod drewnianymi belkami, pokrytymi kompostem, ziemia i trawą. Domaga się więc likwidacji tej samowoli i doprowadzenia do stanu poprzedniego.
Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Wskazał, że w całości podziela niesporne ustalenia organów administracji, że przedmiot postępowania administracyjnego przestał istnieć. Faktu tego nie kwestionuje również sama skarżąca, twierdziła jednak, że powinno się zlikwidować także bliżej nieokreślone urządzenia podziemne, które nie były przedmiotem postępowania. Zasadności tego ostatniego stanowiska Sąd I instancji nie podzielił. Rację ma więc organ II instancji stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro inwestor w toku postępowania dobrowolnie zlikwidował zbiornik wodny, to ustały podstawy dla kontynuowania postępowania legalizacyjnego w trybie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, jak również przesłanki wydania nakazu rozbiórki zbiornika wodnego. Sąd uznał również za bezpodstawne zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 85 k.p.a.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła [...] zaskarżając wyrok w części dotyczącej pkt I (oddalenie skargi) i zarzucając Sądowi I instancji:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie, a to:
a) art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nie istnieją przesłanki uzasadniające nakazanie [...] przez organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji, rozbiórki wybudowanego przez [...] zbiornika wodnego stanowiącego samowolę budowlaną, podczas gdy przedmiotowy zbiornik wodny wybudowany został bez wymaganego pozwolenia i do dnia dzisiejszego nie został w całości zlikwidowany;
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej i bezzasadne oddalenie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2018 r., w sytuacji, gdy skarga skarżącej zasługiwała w całości na uwzględnienie, bowiem decyzja organu odwoławczego o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego wydana została bezpodstawnie z uwagi na fakt, że ww. postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ dokonana przez inwestora samowola budowlana w postaci zbiornika wodnego na działce nr ew. 1056 w miejscowości [...] nie została w całości zlikwidowana, w konsekwencji czego nie istniały przesłanki do umorzenia postępowania w całości;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd skargi skarżącej, choć decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz uznaniu, że brak zawiadomienia skarżącej o przeprowadzonych czynnościach kontrolnych w miejscu samowoli budowlanej w dniu 14 czerwca 2018 r. nie daje podstaw do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy skarżąca jako strona postępowania miała prawo w sposób czynny w nim uczestniczyć, w tym brać udział we wszystkich czynnościach dowodowych organu w miejscu samowoli budowlanej. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła też, że nie została poinformowana przez organ I instancji o oględzinach miejsca samowoli budowlanej, co bezpośrednio pozbawiło ją prawa do czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwiło jej zweryfikowanie czy przedmiotowa samowola budowlana została w rzeczywistości zlikwidowana, a w konsekwencji uniemożliwiło jej stwierdzenie, czy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Naruszenia w tym zakresie miały bezpośredni wpływ na wynik przedmiotowej sprawy i doprowadziły do wydania nieprawidłowego wyroku oddalającego skargę;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd skargi skarżącej, choć decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a także polegające na uznawaniu, że skarżąca została prawidłowo poinformowana o oględzinach. Tymczasem skarżąca nie została w sposób prawidłowy poinformowana o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawiadomienie o oględzinach zostało bowiem przesłane do pełnomocnika skarżącej w sytuacji, gdy wskazana osoba nie pełniła już w tym czasie funkcji pełnomocnikia skarżącej ze względu na skuteczne wcześniejsze odwołanie pełnomocnictwa. Sam organ I instancji w piśmie z 19 października 2015 r. wskazał, że w związku z odwołaniem pełnomocnictwa wszystkie pisma będzie kierować bezpośrednio na adres skarżącej, do czego jednak się nie zastosował.
Należy również podkreślić, że Sąd I instancji nie zauważył, że organ odwoławczy wielokrotnie uniemożliwił skarżącej czynny udział w postępowaniu nie informując jej o oględzinach w miejscu samowoli budowlanej, a następnie nie poinformował prawidłowo skarżącej o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji, co uniemożliwiło jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przedmiotowe naruszenia miały bezpośredni wpływ na wynik przedmiotowej sprawy i doprowadziły do wydania nieprawidłowego wyroku oddalającego skargę;
d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu skargi przez Sąd I instancji, choć decyzja organu I instancji, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób niewyczerpujący zebrały i rozpatrzyły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W szczególności nie przeprowadzono z urzędu oględzin samowoli budowlanej z udziałem wszystkich stron. W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono także niezbędnego dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa wodnego, który w sposób fachowy oceniłby, czy samowola budowlana w postaci wykonanego przez [...] zbiornika wodnego na działce nr ew. 1056 w [...] została przez niego w sposób prawidłowy i kompletny zlikwidowana. Biegły mógłby też przesądzić, jakim zakresie i w jaki sposób należałoby jeszcze przeprowadzić prace likwidujące przedmiotową samowolę z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa dla działek sąsiadujących z działką ewidencyjną nr 1056 w [...]. Uchybienia w zakresie prawidłowego zebrania materiału dowodowego, które nie zostały następnie naprawione w postępowaniu odwoławczym, a także brak zauważenia naruszeń w tym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, bezpośrednio doprowadziły do wydania nieprawidłowego wyroku oddalającego skargę,
e) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd skargi, choć decyzja organu odwoławczego z dnia 28 sierpnia 2018 r., została wydana z naruszeniem przepisów k.p.a., a organ w postępowaniu kontrolnym w sposób niewyczerpujący rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał jego dowolnej oceny, wyrażającej się zwłaszcza w uznaniu, że:
- postępowanie jest bezprzedmiotowe, bowiem [...] w całości zlikwidował zbiornik wodny na swojej działce stanowiący samowolę budowlaną, tj. przedmiot postępowania przestał istnieć. Tymczasem przedmiotowy zbiornik wodny stanowiący samowolę budowlaną nie został w całości oraz w sposób prawidłowy zlikwidowany. Jedyne ustalenia w zakresie rzekomego kompleksowego zlikwidowania przedmiotu postępowania dokonane zostały w dniu 14 czerwca 2018 r. jednostronnie, bez udziału skarżącej, wobec czego nie sposób uznać je za wiarygodne.
Skarżąca wielokrotnie podnosiła, że podjęte przez inwestora działania celem usunięcia zbiornika wodnego stanowią zagrożenie dla działki nr ewid. 1057, której skarżąca jest właścicielem. Dlatego skarżąca wnosiła o przeprowadzenie likwidacji przedmiotowej samowoli budowlanej w sposób zgodny z prawem i bezpieczny dla działek sąsiednich.
- naruszenia przepisów postępowania w przedmiotowym zakresie bezpośrednio doprowadziły do wydania nieprawidłowego wyroku oddalającego skargę,
f) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. art. 135 p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu niezgodnej z prawem decyzji organów II oraz I instancji, w sytuacji, gdy Sąd powinien był usunąć wszelkie naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, gdy jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich zastosowanie przez Sąd, gdy brak było podstaw do oddalenia skargi, bowiem samowola budowlana nie została przez [...] w całości zlikwidowana, a postępowanie administracyjne nie stało się bezprzedmiotowe, wobec czego decyzje organów pierwszej i drugiej instancji były bezzasadne, a skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zasługiwała na uwzględnienie w całości.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punkcie I i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej punktu I, uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.
Ponadto, związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, że mimo znacznej objętości, nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Istotą niniejszego postępowania oraz argumentacji zawartej w zarzutach skargi kasacyjnej jest ustalenie, czy postępowanie w sprawie wykonanego zbiornika wodnego (oczek wodnych – bo to było przedmiotem postępowania legalizacyjnego) mogło zostać umorzone, co uznał za prawidłowe w swoim wyroku Sąd I instancji, a z czym nie zgadza się skarżąca kasacyjnie.
Sądowoadministracyjna kontrola legalności decyzji administracyjnych, w zakresie ustaleń faktycznych, nie polega, co do zasady, na ponownym ustaleniu stanu faktycznego. Sąd administracyjny nie jest kolejnym organem administracyjnym prowadzącym postępowanie wyjaśniające na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Rolą sądu jest kontrola zaskarżonej decyzji i prawidłowości przeprowadzonego przez organy administracyjne postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 91/06; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSA i WSA 2008/2/31; wyrok NSA z dnia 17 marca 2021r., sygn. akt II OSK 3347/20; porównaj też stanowiska wyrażane w nauce prawa administracyjnego, w tym: Jan Paweł Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LexisNexis 2011, art. 133, pkt 1; Andrzej Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX/el 2019, art. 133, pkt 4).
W niniejszej sprawie, jak wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego, sporny zbiornik wodny (oczka wodne) zgodnie z przeprowadzoną przez organ kontrolą w dniu 14 czerwca 2018 r. został przez inwestora zasypany (tom III akt - oświadczenie o zasypaniu (k. 118) oraz fotografia dokumentująca ten stan: k. 124). Należy także podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie organy prowadziły postępowanie zgodnie z przysługującymi im kompetencjami i w sposób dokładny, a w konsekwencji zebrały rzetelny materiał dowodowy, wielokrotnie dokonując oględzin na nieruchomości: w 2012 r. – tom II k. 59; w 2013; w 2015 – t. II , k. 60, 64, 78; w 2018 r. – Tom III – k. 124. Tym samym mając rzetelny obraz sprawy, organy nadzoru budowlanego mogły bezspornie stwierdzić, że przedmiot wniosku [...] dotyczący wszczęcia postępowania w sprawie legalności oczek wodnych, przestał istnieć. Odmówić słuszności należało zatem zarzutowi niezastosowania art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Przepisy dotyczące legalizacji samowoli budowlanej nie mają zastosowania w przypadku, gdy przedmiot wniosku przestał istnieć. Jest to sytuacja prawna, którą organy powinny zakończyć formalnie umarzając postępowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji było więc wynikiem oceny, według której, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego stan faktyczny nie wymagał więc, w świetle obowiązujących przepisów prawa, wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty przez PINB oznaczałoby merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, której nie ma. Używając prostego przeniesienia - nie można zalegalizować samowoli, która przestała istnieć wskutek działania własnego inwestora (zasypanie zbiornika wodnego).
Podkreślić przy tym należy, że postępowanie legalizacyjne, prowadzone na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, ma na celu usunięcie samowoli budowlanej, czyli doprowadzenie inwestycji w ten sposób do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli organy nadzoru budowlanego uznają, że przedmiot wniosku - samowolnie wykonane oczka wodne - nie istnieją, bowiem w wyniku prac inwestora zostały zasypane, to nie mogą wydać decyzji merytorycznej, a jedynie decyzję formalną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Skoro zatem w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie znalazły przepisu prawa administracyjnego, pozwalającego im na merytoryczne rozpoznanie spawy legalizacji, i wskutek bezprzedmiotowości umorzyły postępowanie, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie słusznie uznał ich rozstrzygnięcia za właściwe. Tym samym niezasadny był zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a.
Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., formalne zakończenie postępowania przez jego umorzenie, powoduje, że taka decyzja administracyjna nie może być traktowana jako odpowiadająca kategorii "decyzji w sprawie rozbiórki oczek wodnych", a jest decyzją zamykającą formalnie postępowanie "w sprawie" oczek wodnych.
Mając na uwadze powyższe nie było podstaw do uznania za skuteczne sformułowanych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wyprowadzanych z powołanych art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1, art. 10 § 1, art. 79 § 1, art. 8 § 1, art. 7, art. 77 § 1 i 3, art. 80, art. 75 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., a także art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe spełnienie funkcji kontrolnej przez Sąd I instancji; nieuwzględnienie skargi, niedostrzeżenie w zaskarżonych decyzjach naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodzić się natomiast należy z zarzutem dotyczącym naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., co słusznie zauważył Sąd i instancji, że nieprawidłowe poinformowanie bądź niezawiadomienie strony o zamiarze dokonania przez organ oględzin było uchybieniem organu wynikającym wprost z tego przepisu. Stwierdzić jednak należy, że uchybienie to w żaden sposób nie wpłynęło na przebieg postępowania, zadaniem organu było ustalenie stanu faktycznego dotyczącego zbiornika wodnego, co prawidłowo uczynił. Następnie - już prawidłowo – organ I instancji powiadomił strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Uchybienie to choć dostrzegalne, nie mogłoby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia. Jak wskazano Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, zasadnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. nie dostrzegając wadliwości decyzji stanowiących o potrzebie jej eliminacji z obrotu prawnego, czyli o konieczności prowadzenia postępowania merytorycznego przez organy nadzoru budowlanego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło