VI SA/Wa 26/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi S.S.A. z siedzibą w Z. na czynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie sporządzenia i ogłoszenia wykazu odbiorców przemysłowych 1. uznaje obowiązek Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zawarcia danych przedsiębiorcy – S. Spółki z o.o. Spółki jawnej z siedzibą w Z. w wykazie odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz.U. z 2015 r., poz.478), przedstawionych w Informacji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr 20/2015 z dnia 13 maja 2015 r. obejmującej jednolity tekst wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy o odnawialnych źródłach energii, opublikowanego w dniu 24 kwietnia 2015 r. w Informacji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr 17/2015 oraz ogłoszenia ich w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz skarżącej S.S.A. z siedzibą w Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. S.z o.o. Sp. jawna z siedzibą w [...] (obecnie S. S.A. z siedzibą w [...]; dalej: spółka, strona, skarżąca) pismem datowanym na 14 kwietnia 2015 r. złożyła oświadczenie, stosownie do art. 188 ust. 4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2015 r., poz. 478; dalej: ustawa OZE), że jest odbiorcą przemysłowym w rozumieniu art. 188 ust. 3 ww aktu. Zgodnie z art. 188 ust. 4 ustawy OZE, do wykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, odbiorca przemysłowy powinien był złożyć wymagane oświadczenie w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie art. 179 pkt 5 ustawy OZE (przepis ten wszedł w życie 4 kwietnia 2015 r.). Z kolei Prezes URE, w myśl art. 188 ust. 5 ustawy OZE obowiązany był w terminie 21 dni od dnia wejścia w życie art. 179 pkt 5 tego aktu, a więc do 25 kwietnia 2015 r. sporządzić wykaz odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w ust. 4 i ogłosić je w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki. Spółka swoje oświadczenie nadała w urzędzie pocztowym w dniu 17 kwietnia 2015 r. Oświadczenie to odbiorcy przemysłowi powinni byli złożyć w terminie do 18 kwietnia 2015 r. (sobota). Natomiast oświadczenie spółki zostało złożone w Urzędzie Regulacji Energetyki 20 kwietnia 2015 r. (poniedziałek). W tym dniu bowiem wpłynęło ono do kancelarii Urzędu. Dlatego strona nie została ujęta w wykazie odbiorców przemysłowych opublikowanym 24 kwietnia 2015 r. w Informacji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki nr 17/2015 w sprawie wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE. Pismem z dnia 4 maja 2015 r. spółka wezwała Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE) do usunięcia naruszenia prawa i umieszczenia jej w wykazie odbiorców przemysłowych. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. wniosła do WSA w Warszawie skargę na czynność Prezesa URE polegającą na sporządzeniu wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE. We wnioskach strona żądała uznania jej obowiązku wskazanego w art. 188 ust. 1 ustawy OZE do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa pochodzenia wydanego dla energii elektrycznej, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub uiszczenia opłaty zastępczej obliczonej w sposób określony w art. 188 ust. 16 ustawy OZE. Z ostrożności procesowej zaś, gdyby Sąd uznał, że dla realizacji obowiązku z art. 188 ust. 1 ustawy OZE wymagane jest uwzględnienie spółki w wyżej opisanym wykazie odbiorców przemysłowych, a tym samym nie można wobec tej czynności zastosować trybu przewidzianego w art. 146 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), wnosiła na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. o uchylenie ww wykazu odbiorców przemysłowych z dnia 24 kwietnia 2015 r. nr 17/2015 (tekst jednolity z 13 maja 2015 r. nr 20/2015). W odpowiedzi na skargę Prezes URE wnosił o oddalenie skargi. Postanowieniem z 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1934/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (w skrócie: WSA) odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Na skutek skargi kasacyjnej spółki, postanowieniem z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2822/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie. Uznał bowiem, że wykaz odbiorców przemysłowych, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE jest czynnością (aktem) w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1924/16, oddalił skargę S. S.A. z siedzibą w [...] na czynność Prezesa URE w przedmiocie sporządzenia i ogłoszenia wykazu odbiorców przemysłowych. Zdaniem WSA spór w sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia czy oświadczenie spółki, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, nadane w urzędzie pocztowym 17 kwietnia 2015 r., złożone zostało w terminie. Sąd stwierdził, że termin określony w art. 188 ust. 4 ustawy OZE jest terminem prawa materialnego. Regulowane nim kwestie bowiem odnoszą się do materialnej sfery praw i obowiązków odbiorcy przemysłowego, a nie do procesowych gwarancji służących realizacji tych uprawnień. Z treści art. 188 ust. 4 ustawy OZE wynika, że złożenie przez odbiorcę oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie jest uprawnieniem materialnoprawnym, którego zachowanie jest uzależnione od spełnienia łącznie trzech przesłanek o takim właśnie charakterze: 1) zamieszczenie w oświadczeniu informacji wskazanych w art. 188 ust. 4 ustawy OZE; 2) dołączenie opinii biegłego rewidenta potwierdzającej prawidłowość wyliczenia współczynnika intensywności zużycia energii elektrycznej; 3) złożenie oświadczenia i opinii wskazanych wyżej, w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie przepisu art. 179 ust. 5 ustawy OZE (tj. do 18 kwietnia 2015 r.). W ocenie Sądu prawidłowo Prezes URE uznał, że upływ terminu materialnego na złożenie oświadczenia, od którego zależy możliwość stosowania w odniesieniu do odbiorcy przemysłowego preferencyjnych zasad rozliczania obowiązków publicznoprawnych, spowodował wygaśnięcie 18 kwietnia 2015 r. uprawnienia do skutecznego złożenia tego oświadczenia. Spółka uważała, że Prezes URE publikując wykaz odbiorców, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, w terminie wskazanym w ust. 5 tego przepisu, nie powinien uwzględnić skutków upływu terminu materialnego, z uwagi na treść art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.; dalej: k.p.a.), który stanowi, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Natomiast Sąd wskazał, że omawiany przepis nie dotyczy terminów materialnych i ma zastosowanie jedynie do terminów na dokonanie czynności procesowych. Skoro termin określony w art. 188 ust. 4 ustawy OZE ma charakter terminu materialnego, a nie procesowego, to nie można uznać, że został on zachowany w związku z tym, że przed jego upływem spółka nadała pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Sąd podzielił stanowisko organu, że ustawodawca przewidział bardzo krótki okres pomiędzy ostateczną datą złożenia oświadczeń przez przedsiębiorców oraz datą opublikowania przez Prezesa URE wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli stosowne oświadczenia (7 dni). Wskazywało to, że ustawodawca nie przewidywał możliwości przedłużania omawianego terminu w oparciu o poszczególne instytucje uregulowane w Rozdziale 10 k.p.a. Zdaniem WSA sekwencja chronologiczna wynikająca z art. 188 ust. 4 i 5 ustawy OZE wskazuje, że ustawodawcy chodziło o określenie w art. 188 ust. 4 terminu w sposób pewny i niedający możliwości jego przedłużania po to, aby Prezes URE mógł w ciągu 7 dni opublikować wykaz odbiorców uprawnionych do korzystania z preferencyjnych zasad rozliczania,. Było to istotne o tyle, że opublikowanie tego wykazu stanowi podstawę do zmiany kontraktów zawartych pomiędzy tymi odbiorcami a przedsiębiorstwami zobowiązanymi do wykonania – w odniesieniu do energii elektrycznej sprzedanej tym odbiorcom – obowiązku z art. 188 ust. 1 ustawy OZE. Spółka zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, względnie w przypadku uznania, że zachodzą ku temu przesłanki, uchylenie zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia w trybie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 188 ust. 4 ustawy OZE poprzez błędne uznanie, że termin na złożenie Prezesowi URE oświadczenia, o którym mowa w art. 188 ust. 4 wraz z opinią biegłego rewidenta, zostaje zachowany wyłącznie wtedy, gdy przedmiotowe dokumenty zostaną fizycznie doręczone Prezesowi URE przed upływem terminu wskazanego w ustawie, w sytuacji, gdy dla zachowania terminu określonego w art. 188 ust. 4 wystarczające jest nadanie tego oświadczenia przed wskazaną datą w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego; 2. art. 188 ust. 4 ustawy OZE poprzez błędne uznanie, że termin na złożenie Prezesowi URE oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie wraz z opinią biegłego rewidenta, jest terminem prawa materialnego i nie mają do niego zastosowania przepisy k.p.a., a przez to niezastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy dla zachowania terminu określonego w art. 188 ust. 4 wystarczające jest nadanie tego oświadczenia przed wskazaną datą w placówce pocztowej operatora publicznego; 3. art. 188 ust. 4 ustawy OZE poprzez niezastosowanie regulacji tego przepisu i przez to nie wzięcie pod uwagę krótkiego okresu czasu jaki miała strona na złożenie oświadczenia wraz z opinią biegłego; 4. art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012r., poz. 1059) poprzez niezastosowanie regulacji tego przepisu i błędne uznanie, że do procedury objętej niniejszym postępowaniem i do wniesienia oświadczenia nie mają zastosowania przepisy k.p.a. regulujące kwestie zachowania terminów, pomimo że zgodnie z treścią niniejszego przepisu do postępowania przed Prezesem URE stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2-4, przepisy k.p.a.; 5. art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie regulacji tego przepisu i błędne uznanie, że termin na złożenie Prezesowi URE oświadczenia, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, wraz z opinią biegłego rewidenta, nie zostaje zachowany, gdy przedmiotowe dokumenty zostaną nadane przed wskazaną datą w polskiej placówce pocztowej w rozumieniu ustawy - Prawo pocztowe, w sytuacji, gdy dla zachowania terminu określonego w art. 188 ust. 4 wystarczające jest nadanie tego oświadczenia przed wskazaną datą w polskiej placówce operatora publicznego; 6. art. 8 k.p.a. polegające na nie wzięciu pod uwagę wprowadzającego w błąd udzielania informacji przez Prezesa URE, że oświadczenie o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, wraz z opinią biegłego rewidenta, mogą zostać złożone przez podmiot do 18 kwietnia 2015 r., a więc do soboty, co z uwagi na fakt, że Urząd jest w tym dniu nieczynny sugeruje, że złożenie w ostatnim dniu oświadczenia jest możliwe wyłącznie za pośrednictwem poczty, a jednocześnie uznanie za spóźnionych oświadczeń nadanych pocztą przed terminem, co w konsekwencji narusza zasadę zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej; 7. art. 31 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nie wzięcie pod uwagę, że stosowanie przez Prezesa URE wykładni art. 188 ust. 4 ustawy OZE przewidującej obowiązek fizycznego doręczenia oświadczeń do siedziby organu prowadzi do nierównego traktowania przedsiębiorców, którzy mają swoje siedziby w znacznej odległości od Urzędu Regulacji Energetyki. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od spółki na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 października 2017 r., sygn. akt II GSK 2281/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. Zauważył, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy oświadczenie spółki przewidziane przez art. 188 ust. 4 ustawy OZE i nadane w urzędzie pocztowym 17 kwietnia 2015 r., złożone zostało w ustawowym 14 - dniowym terminie. Przedstawiając wymogi co do terminu złożenia oświadczenia i jego zawartości, określone w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, Sąd kasacyjny przypomniał, że przepis art. 179 pkt 5 ustawy OZE wszedł w życie 4 kwietnia 2015 r., a więc 14 - dniowy termin na złożenie Prezesowi URE oświadczenia wraz opinią biegłego przypadał na 18 kwietnia 2015 r. w sobotę. Wymagane oświadczenie wraz opinią biegłego rewidenta zostało zaś wysłane za pośrednictwem operatora pocztowego 17 kwietnia 2015 r. w piątek i dotarło do Prezesa URE 20 kwietnia 2015 r. w poniedziałek. Dokonując oceny charakteru terminu zawartego w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, NSA wyjaśnił, że o charakterze terminu przesądza cel, jakiemu dany termin służy. Gdy celem tym jest kształtowanie praw i obowiązków podmiotów w ramach stosunku prawnego wyznaczonego przepisami prawa materialnego, terminy, po których upływie następuje wygaśnięcie praw lub obowiązków materialnoprawnych albo niemożność uzyskania takich praw lub nałożenia obowiązków, mają charakter terminów prawa materialnego. Terminy wyznaczone do dokonania czynności procesowych są natomiast terminami prawa procesowego. Dlatego stanowisko Sądu I instancji o materialnoprawnym charakterze terminu ustanowionego w art. 188 ust. 4 ustawy OZE uznał za prawidłowe. Potwierdzało je wydane wcześniej postanowienie NSA z 28 czerwca 2016 r., sygn. II GSK 2822/16 przyjmujące, że wykaz odbiorców przemysłowych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Nie oznaczało to, że nie miała zastosowania regulacja z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., mając na uwadze krótki okres czasu na złożenie oświadczenia wraz z opinią biegłego rewidenta oraz zasadę równego traktowania stron. Sąd kasacyjny zauważył, że z treści art. 188 ust. 4 ustawy OZE ani z innych przepisów tej ustawy nie wynikało, aby termin "składa" był utożsamiany z terminem fizycznego doręczenia oświadczenia wraz z opinią biegłego rewidenta Prezesowi URE. Oznaczało to tyle, że dana czynność musiała zostać wykonana przed upływem ustawowego terminu. W konsekwencji, swoiste wyzbycie się posiadania określonego dokumentu po to by prawnie uprawniony podmiot, któremu dokument powierzono, doręczył go organowi można uznać za tożsame ze złożeniem oświadczenia wraz z załącznikami. Nie można bowiem domniemywać, że ustawodawca terminem "składa" objął nie tylko owe wyzbycie się posiadania dokumentu, lecz także dalsze jego losy, łącznie z doręczeniem do siedziby organu. Gdyby bowiem taka była wola ustawodawcy posłużyłby się pojęciami wymóg ten jasno precyzującymi. Akceptując odmienne stanowisko, przewidziany ustawowo 14 - dniowy termin faktycznie uległby skróceniu. I to nie tylko o sobotę, ale także częściowo o piątek po godzinach pracy urzędu. Gdyby zatem tak rozumieć termin, o jakim mowa w art. 188 ust. 4 w zw. z art. 179 pkt 5 ustawy OZE, w przypadku, gdy jego koniec przypadał na sobotę, to przedsiębiorca zobowiązany byłby w istocie wykonać czynność złożenia wymaganego oświadczenia wraz z załącznikami przed terminem określonym w powołanym przepisie, tj. w terminie 13 dni, a taki obowiązek na nim nie spoczywał. Ponadto Prezes URE w poniedziałek 20 kwietnia 2015 r. dysponował fizycznie zarówno oświadczeniami, które wpłynęły do niego drogą elektroniczną do 18 kwietnia 2015 r. i tymi, które doręczone zostały drogą pocztową, jak oświadczenie spółki. Sama zaś czynność umieszczenia odbiorcy przemysłowego w wykazie odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ustawy OZE, nie wymagała merytorycznego odniesienia się do treści złożonych oświadczeń i ich załączników, lecz polegała na ich formalnym wpisie na listę. Tym samym Prezesowi URE nie utrudniało to w zachowaniu 21 dniowego terminu (do 25 kwietnia 2015 r.) do sporządzenia wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie. Tym bardziej, że informacja Prezesa URE z 24 kwietnia 2015 r. w sprawie wykazu odbiorców przemysłowych, nie była ostateczna. Prezes URE, po opublikowaniu pierwotnego wykazu w terminie ustawowym, ogłosił 13 maja 2015 r. ponownie wykaz, w którym ujęty został nowy podmiot. Co do zarzutu kasacyjnego podnoszącego naruszenie art. 30 ust. 1 Prawo energetycznego, NSA stwierdził, że nie z mocy tej regulacji, a na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy o OZE stosuje się przepisy k.p.a. Zatem ten przepis nie mógł zostać naruszony. Co do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 1 Konstytucji RP wzorzec ten, NSA uznał za nieadekwatny do wywodów skarżącej kasacyjnie w zakresie prawa do równego traktowania przez organy władzy państwowej. Niemniej akceptacja stanowiska Sądu I instancji o braku możliwości uznania zachowania terminu w przypadku nadania przesyłki w polskiej placówce pocztowej, prowadziłaby do skutków sprzecznych z innymi wartościami konstytucyjnymi, jak: zasada demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wywodzoną z niej zasadą ochrony zaufania do Państwa oraz zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 ustawy zasadniczej, a także stanowiących ich rozwinięcie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. W tej sytuacji uznanie za bezskuteczne dla zachowania terminu do złożenia przez odbiorcę przemysłowego oświadczenia wraz z opinią biegłego rewidenta nadania drogą pocztową tych dokumentów byłoby konsekwencją nieprawidłowego działania organu naruszającą zasady konstytucyjne: demokratycznego państwa prawnego, ochrony zaufania do państwa oraz zasady praworządności. W piśmie procesowym z dnia 28 marca 2018 r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy, Prezes URE wnosił o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. z uwagi na zastąpienie w dniu 13 maja 2015 r. zaskarżonej informacji Prezesa URE nr 17/2015 z 24 kwietnia 2015 r. przez Informację Prezesa URE nr 20/2015, której treści spółka nie zaskarżyła, bądź w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o zawiadomienie wszystkich podmiotów wymienionych w treści informacji Prezesa URE nr 17/2015 o możliwości wzięcia udziału w niniejszym postępowaniu na prawach strony, albowiem wynik postepowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego zgodnie z treścią postanowienia NSA z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2822/16 (k. – 243-246 akt sąd.). W kolejnym piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2018 r., nazwanym przez organ "Załącznikiem do protokołu rozprawy", Prezes URE, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wnosił także o odrzucenie skargi, gdyż zaskarżony akt był nieostateczny z uwagi na to, że została ponownie w dniu 13 maja 2015 r. opublikowana informacja obejmująca wykaz przedsiębiorców. W trakcie postępowania na podstawie uchwały Nr [...] wspólników S. Sp. z o.o. Sp. jawna z siedzibą w [...]doszło do przekształcenia skarżącej na S. S.A. z siedzibą w [...] (kopia odpisu pełnego Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] maja 2016 rr. (k. – 83-85 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje ponownie rozpoznając sprawę: Skarga spółki zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie zapadły już dwa orzeczenia NSA: postanowienie z 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 2822/16 uchylające postanowienie WSA z 16 grudnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1934/15 odrzucające skargę spółki oraz wyrok NSA z 10 października 2017r., sygn. akt II GSK 2281/17 uchylający wyrok WSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 1924/16 (oddalający skargę) i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania WSA. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wykładnią prawa dokonaną w danej sprawie przez NSA oznacza, że sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę nie może nie dostosować się do zapatrywania prawnego (ustalenia znaczenia przepisów prawa) wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pominięcie przez Sąd I instancji w ponownym orzeczeniu wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, może stanowić istotne uchybienie procesowe i w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na zarzucie art. 190 p.p.s.a., doprowadzić do ponownego uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Sąd pierwszej instancji tylko w wyjątkowych wypadkach może odstąpić od wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Pierwsza z tych sytuacji dotyczy zmiany stanu faktycznego. W orzecznictwie podnosi się, że moc wiążąca wykładni NSA przestaje obowiązywać także w razie zmiany stanu prawnego. Ponadto można odstąpić od zastosowania art. 190 p.p.s.a., z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt I FPS 1/08, ONSAiWSA 2008, Nr 5, poz. 75). Żadna z wyżej opisanych sytuacji, zdaniem Sądu, nie wystąpiła w tej sprawie. Owszem, organ podnosił, że wystąpiły zmiany w sytuacji faktycznej spółki co do lat 2017 – 2021, gdyż w obrocie znajduje się prawomocna decyzja Prezesa URE z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...]stwierdzająca brak możliwości skorzystania przez stronę z uprawnień, o których mowa w art. 53 ust. 1 oraz w art. 96 ust. 2 ustawy OZE w latach 2017 -2021 (pismo procesowe organu z [...] marca 2018r., k. – 246 akt sąd.). Należy jednakże zauważyć, że niniejsze postępowanie dotyczy oświadczenia spółki, złożonego na podstawie art. 188 ust. 4 ustawy OZE oraz sporządzenia i ogłoszenia przez Prezesa URE wykazu odbiorców przemysłowych, dotyczących roku 2015. Nie było kwestionowane, że podstawą rozstrzygnięcia był art. 188 ustawy OZE, szczególnie jego ust. 4 i 5,. Przepis ten został ujęty w rozdziale 11 ustawy OZE - Przepisy przejściowe. Jak wynika już z ust. 1 art. 188 tego aktu dotyczyło to uregulowanie obowiązków i uprawnień podmiotów w nim wymienionych, związanych z wejściem w życie ustawy OZE, a dotyczących roku 2015. Ustawa OZE na mocy art. 223 (Dz. U. z 2015 r., poz. 478) generalnie weszła w życie 4 maja 2015 r., za wyjątkiem m.in. art. 179 pkt 5 i 7-10, art. 188, art. 189 oraz art. 206, które weszły w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. w dniu 4 kwietnia 2015 r. (pkt 2). Jak słusznie zauważył organ, powołując się na art. 52, 53 ustawy OZE, że obowiązki polegające na składaniu Prezesowi URE oświadczenia przez odbiorcę przemysłowego, niezbędnego, aby po spełnieniu innych warunków, przedsiębiorca ten mógł uzyskać świadectwo pochodzenia (art. 55 w zw. z art. 54 ustawy OZE) oraz sporządzaniu przez Prezesa URE wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli ww oświadczenie i ogłaszaniu ich w Biuletynie Informacji Publicznej URE mają charakter cykliczny, gdyż powinny być realizowane każdego roku w terminach określonych w ustawie OZE. Akt ten wszedł w życie w trakcie 2015 r. i dlatego koniecznym było uregulowanie w przepisie przejściowym wyżej opisywanych czynności i terminarza ich realizacji w 2015 r. Przede wszystkim organ nie wykazał, aby działania Prezesa URE wobec spółki dotyczące okresu 2017-2021 wpływały na zaskarżoną czynność dotyczącą 2015 r. Natomiast, w myśl art. 188 ust. 15 ustawy OZE, odbiorca przemysłowy, który nie przekazał Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w terminie informacji oraz oświadczenia, o których mowa w ust. 14 (warunkiem jego złożenia było złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 4), podał w tej informacji nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd dane lub skorzystał z uprawnienia, o którym mowa w ust. 7, nie spełniając określonych w tym przepisie warunków, nie może skorzystać z uprawnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 1, oraz w art. 96 ust. 2, w latach 2016-2020. Ponadto okoliczność, że zaskarżona czynność dotyczyła roku 2015 czyli okresu już zamkniętego nie miała wpływu na treść wcześniejszych rozstrzygnięć, tak WSA (który w oparciu o art. 133 i art. 134 p.p.s.a. obowiązany był tę kwestię rozpatrzyć z urzędu), jak i NSA w sprawie II GSK 2281/17, który także z urzędu powinien ją uwzględnić w oparciu o art. 189 p.p.s.a. (Jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.). Skoro w tych sprawach zostały wydane inne rozstrzygnięcia niż o odrzuceniu skargi bądź umorzeniu postepowania, fakt, że czynność dotyczyła roku 2015 także nie miał na stanowisko niniejszego składu. Okoliczności faktyczne, od daty wydania powołanych orzeczeń sądowych bowiem nie zmieniły się, a przepis art. 188 ustawy OZE nie został uchylony. Zatem, skład orzekający był w pełni związany wykładnią prawa przedstawioną przez NSA w orzeczeniach o sygn. akt II GSK 2822/16 i II GSK 2281/17, w myśl art. 190 p.p.s.a. Oba składy NSA nie miały wątpliwości, że sprawa dotyczy skargi na czynność Prezesa URE w przedmiocie sporządzenia i ogłoszenia wykazu odbiorców przemysłowych. Dlatego argumenty organu podważające to stanowisko są niezasadne. Sąd kasacyjny w wyroku w sprawie II GSK 2281/17 przede wszystkim przesądził, że termin na złożenie oświadczenia, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE ma charakter materialnoprawny. W 2015 r. upływał on w dniu 18 kwietnia 2015 r. i był także dochowany, jeżeli przedsiębiorca w tym okresie nadał to oświadczenie poprzez operatora pocztowego. W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja miała miejsce. Zatem, z mocy art. 188 ust. 5 ustawy OZE Prezes URE powinien był ująć skarżącą w wykazie odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, następnie ogłoszonym w Biuletynie Informacji Publicznej URE w dniu 24 kwietnia 2015 r. jako Informacja Nr 17/2015 (następnie ponownie opublikowanym 13 maja 2015 r. jako Informacja Nr 20/2015), a czego nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II GSK 2281/17 zauważył, że "Sama zaś czynność umieszczenia odbiorcy przemysłowego w wykazie odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ustawy OZE, nie wymagała merytorycznego odniesienia się do treści złożonych oświadczeń i ich załączników, lecz polegała na ich formalnym wpisie na listę.". Należy podnieść, że Prezes URE w skardze (str. 7) zajął podobne stanowisko i nie miał wątpliwości że złożone przez spółkę oświadczenie wraz z opinią biegłego rewidenta spełniały wymogi z art. 188 ust. 4 ustawy OZE (oświadczenie potwierdzające: wykonywanie działalności gospodarczej oznaczonej kodami Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), o których mowa w ust. 3, ilość zużytej energii elektrycznej oraz ilość energii elektrycznej zakupionej na własny użytek w roku kalendarzowym poprzedzającym rok realizacji obowiązku, o którym mowa w ust. 1, wartość współczynnika intensywności zużycia energii elektrycznej wraz z opinią biegłego rewidenta potwierdzającą prawidłowość wyliczenia wartości współczynnika intensywności zużycia energii elektrycznej). Zatem spółka dochowała terminu i warunków co liczby i treści złożonych dokumentów, aby zostać ujętą przez Prezesa URE w wykazie odbiorców przemysłowych, sporządzonym i ogłoszonym przez ten organ na podstawie art. 188 ust. 5 ustawy OZE, a co nie nastąpiło. Już NSA w postanowieniu w sprawie II GSK 2822/16 stwierdził, że wykaz odbiorców przemysłowych rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotów w nim umieszczonych. Odbiorca przemysłowy ma obowiązek złożenia stosownych oświadczeń Prezesowi URE w określonym terminie, a sporządzone przez Prezesa URE wykazy dotyczą dopełnienia tego obowiązku. Pominięcie w wykazie odbiorcy przemysłowego oznacza, że nie dopełnił on obowiązku złożenia oświadczenia. Niedopełnienie powyższego obowiązku skutkuje niemożnością wykonania obowiązku z art. 188 ust. 1 ustawy OZE, tj. uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectwa albo uiszczenia opłaty zastępczej, wyliczonej zgodnie ze wskazanym w ustawie algorytmem. Dlatego podnoszone przez organ przyczyny, uniemożliwiające obecnie spółce realizację obowiązku z art. 188 ust. 1 ustawy OZE za 2015 rok mogą być rozważane dopiero po ujęciu skarżącej w wykazie odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE i ogłoszenia tego w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Regulacji Energetyki (art. 188 ust. 5 ustawy OZE). Same czynności organu, skoro w dniu 13 maja 2015 r. ogłosił Informację Nr 20/2015 obejmującą jednolity tekst wykazu pierwotnie ogłoszonego w Informacji prezesa URE Nr 17/2015 z 24 kwietnia 2015 r., pokazują, że możliwe jest uzupełnienie omawianego wykazu i ponowna jego publikacja. Z powyższych względów niezasadne było żądanie spółki uznania obowiązku skarżącej wskazanego w art. 188 ust. 1 ustawy OZE jako przedwczesnego. Nie można również zgodzić się, z niekonsekwentnym zresztą, stanowiskiem Prezesa URE dotyczącym relacji między jego Informacjami Nr 17/2015 z 24 kwietnia 2015 r. i Nr 20/2015 z 13 maja 2015 r. Sam organ tę ostatnią Informację nazwał (czyli potraktował) przecież jako jednolity tekst wykazu odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE, opublikowany w formie Informacji Nr 17/2015 (kopia Informacji, K. – 247-252 akt sąd.). Zaznaczył też, że w treści wykazu (Nr 17/2015, przyp. aut.) dokonano również sprostowania oczywistych omyłek pisarskich. Zatem Prezes, publikując Informację Nr 20/2015 nie miał wątpliwości, że nie jest to nowy wykaz, a tylko nowa wersja wykazu opublikowanego 24 kwietnia 2015 r. jako Informacja nr 17/2015. Zauważyć wypada, że przepis art. 188 ust. 5 ustawy OZE mówi o jednokrotnym sporządzeniu wykazu i jego publikacji w terminie 21 dni od dnia wejścia w życie art. 179 pkt 5 tego aktu. Czynności Prezesa URE wykazują, że organ nie traktował terminu z art. 188 ust. 5 ustawy OZE jako terminu sztywnego, skoro następnie ogłosił w dniu 13 maja 2015 r. jednolity tekst Informacji z 24 kwietnia 2015 r., obejmującej uzupełniony wykaz odbiorców przemysłowych, którzy złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 188 ust. 4 ustawy OZE. Sąd kasacyjny w sprawie II GSK 2281/17 zauważył, że sam organ wskazał, że Informacja Prezesa URE z 24 kwietnia 2015 r. nie była ostateczna, skoro po opublikowaniu pierwotnego wykazu w terminie ustawowym, ponownie ogłosił wykaz, obejmujący dodatkowo nowy podmiot. Tym samym i Sąd kasacyjny zaakceptował możliwość kolejnego uzupełnienia wykazu z 24 kwietnia 2015 r., stanowiącego wypełnienie przez Prezesa URE obowiązku z art. 188 ust. 5 ustawy OZE. W ocenie Sądu, nie było potrzeby uchylania ani wykazu opublikowanego jako Informacja Nr 17/2015 czy jako Informacja Nr 20/2015. Sąd kasacyjny w postanowieniu o sygn. akt II GSK 2822/16 wyjaśnił już, że "nie ma znaczenia to, że wykaz może obejmować wiele podmiotów ponieważ umieszczenie w wykazie albo pominięcie w wykazie określonego podmiotu stanowi dla tego podmiotu indywidualne rozstrzygnięcie". Innymi słowy, umieszczenie bądź pominięcie podmiotu w wykazie nie miało wpływu na uprawnienia innych przedsiębiorców, ujętych w tym wykazie. Każdy z przedsiębiorców zostawał ujęty w omawianym wykazie na skutek uprawnień danego podmiotu i realizacji ich wyłącznie przez tenże podmiot. Sytuacja skarżącej nie miała wpływu na uprawnienia innych przedsiębiorców. Dlatego nie było podstaw do uznawania podmiotów wyszczególnionych w Informacji Nr 20/2015 jako stron postępowania i w rezultacie wzywania ich do udziału w sprawie. Zresztą, w przeciwnym razie, NSA w następstwie tego uchybienia, musiałby z urzędu uwzględnić przesłankę skutkującą nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (strona była pozbawiona możności obrony swoich praw). Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym postanowieniu o sygn. II GSK 2822/16 stwierdził także, że wykaz jest czynnością (aktem), który dotyczy obowiązku odbiorcy przemysłowego wynikającego z ustawy, także wtedy gdy przedsiębiorca nie został umieszczony w wykazie i kwestionuje to pominięcie. Zatem, skoro umieszczenie w wykazie stanowi dla danego podmiotu indywidualne rozstrzygnięcie i może być kwestionowane pominięcie przedsiębiorcy w wykazie, to nie było podstaw do zastosowania art. 146 § 1 p.p.s.a. mówiącego, że sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W tej sytuacji możliwe było wyłącznie rozstrzygnięcie oparte na art. 146 § 2 p.p.s.a., że w sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (por. A. Kabat, Komentarz do art. 146 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, WK 2016, teza 3). W wykazie powinna zostać ujęta spółka w takiej formie organizacyjnej, w jakiej działała, gdy składała oświadczenie, tym bardziej, że ogłoszenie nastąpiło w terminie określonym w art. 188 ust. 5 ustawy OZE. Wobec powyższego na mocy art. 146 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 188 ust. 5 i 4 ustawy OZE Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) – wpis oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) plus 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa – wynagrodzenie pełnomocnika.