IV SA/Gl 626/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka (spr), Sędzia WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych obowiązków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Katowicach (organ,) po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o.o. w K. (spółka, skarżąca), na decyzję nr [...] zawartą w nakazie Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] nr [...] w sprawie poddania A. W. szkoleniu okresowemu w dziedzinie bhp dla osób kierujących pracownikami- orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] inspektor pracy skierował do pracodawcy nakaz poddania A.W. (pracodawca) szkoleniu okresowemu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierujących pracownikami. Termin wykonania decyzji został wyznaczony na dzień 31 maja 2018 r. Od powyższej decyzji pracodawca wniósł odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem. Stwierdził, że szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy nie dokonywał on jako pracodawca i przypadkowa osoba fizyczna, lecz jako radca prawny z ponad 40-letnim doświadczeniem. W ocenie pracodawcy szkolenia bhp dokonywała osoba z doświadczeniem, posiadająca odpowiednie kwalifikacje, kompetencje i wykształcenie. Wniósł o uchylenie decyzji nr [...] nakazu. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że rozpoznając odwołanie wziął pod uwagę ustalenia inspektora pracy poczynione podczas kontroli w dniach 8 i 19 marca 2018 r., a w szczególności fakt, że pracodawca - Prezes Zarządu, będący w podmiocie kontrolowanym osobą kierującą pracownikami nigdy nie odbył szkolenia okresowego w dziedzinie bhp dla osób kierujących pracownikami. Zauważył, że podstawę prawną wydanej decyzji stanowi art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 623 ze zm.) zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto przytoczył treść przepisów, stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji podkreślając, że szkolenie okresowe osób będących pracodawcami oraz innych osób kierujących pracownikami, powinno być przeprowadzane w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 5 lat, a w przypadku pracowników administracyjno-biurowych nie rzadziej niż raz na 6 lat. Stwierdził, że normy prawne w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości określają rodzaj obowiązków ciążących na pracodawcy, a użycie przez ustawodawcę kategorycznych sformułowań przy określeniu obowiązków pracodawcy wskazuje, że organy inspekcji pracy zostały pozbawione możliwości orzekania na podstawie uznania administracyjnego". Wobec powyższego fakt posiadania uprawnień radcy prawnego nie zwalnia z obowiązku odbycia szkolenia okresowego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierującymi pracownikami. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisu § 14 w związku z § 5 rozporządzenia i przyjęcie, że Prezes Zarządu skarżącej - jako radca prawny z wieloletnim doświadczeniem, podlegający kształceniu ustawicznemu (w tym samokształceniu), zgodnie z przepisami ustawy o radcach prawnych, nie jest osobą uprawnioną do szkolenia pracownika z zakresu przepisów bhp i sam wymaga odbycia szkolenia okresowego dla osób kierujących pracownikami, podczas gdy przepisy w/w rozporządzenia nie określają jakimi kwalifikacjami, kompetencjami czy doświadczeniem ma charakteryzować się osoba szkoląca w zakresie obowiązujących przepisów bhp. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca, nie zgadzając się z treścią decyzji wydanej przez organ zauważyła, że szkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy może prowadzić osoba posiadająca odpowiedni zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia określonych w rozporządzeniu, a przepisy nie określają żadnych szczegółowych wymagań dotyczących kwalifikacji osób prowadzących szkolenia. Cytując brzmienie § 5 rozporządzenia, w którym wskazano obowiązki pracodawcy organizującego i prowadzącego szkolenie oraz jednostki organizacyjnej prowadzącej działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, stwierdziła, że konstrukcja przepisu jest bardzo ogólna i nie precyzuje, co ustawodawca rozumie pod pojęciami "zasobu wiedzy", "doświadczenia zawodowego" czy "przygotowania dydaktycznego", można więc przyjąć, że jak w każdej dziedzinie edukacji, wykładowca szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy musi posiadać wiedzę merytoryczną, którą będzie potrafił przekazać uczestnikom szkolenia. Podobnie jak w odwołaniu podkreśliła, że pracodawca jest radcą prawnym z ponad 40 - letnim doświadczeniem, osobą wykonująca zawód na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, kształcącą się ustawicznie, w tym również w zakresie przepisów bhp, a wobec powyższego szkolenia bhp dokonywała osoba posiadająca kwalifikacje, kompetencje i wykształcenie. Zdaniem skarżącej w kontekście przytoczonych argumentów można stwierdzić, że strona nie wymaga poddania pod szkolenie okresowe w dziedzinie bhp dla osób kierujących pracownikami. Jednocześnie skarżąca zauważyła, że w sprawie znaczenie ma również fakt, iż osoba, która była szkolona pracuje z domu, co w pewien sposób uniemożliwia pracodawcy kontrolę nad przestrzeganiem procedur bhp przez pracownika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zauważył, że argumenty skarżącej odnoszą się do kwestii uprawnień osoby do prowadzenia szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, co nie jest kwestionowane przez organ, bowiem na taką możliwość wskazuje § 4 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślił, że powyższy przepis pozostaje bez związku z unormowaniem w zakresie obowiązku odbycia szkolenia okresowego przez osoby w nim wskazane. Obowiązek ten jest sformułowany w sposób wyraźny i kategoryczny. Ponadto stwierdził, iż rozporządzenie określa, że szkolenie bhp osób będących pracodawcami powinno być przeprowadzone przez wyspecjalizowane jednostki organizacyjne prowadzące działalność szkoleniową w tej dziedzinie (§ 1 a pkt 2 rozporządzenia). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawną zaskarżonego nakazu w części poddania A. W. szkoleniu okresowemu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierujących pracownikami stanowił art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 786 ze zmianami z 2017 r. poz. 962 – dalej jako "ustawa"). Przepis art. 11 ust. 1 ustawy stanowi, że w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione miedzy innymi do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 207 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz 108 – dalej "k.p.") pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy, o których mowa w art. 23711 § 2. Zgodnie zaś z art. 23711 § 1 k.p., pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli: 1) zatrudnia do 10 pracowników albo 2) zatrudnia do 20 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ustawodawca w art. 2373 k.p. nałożył powszechny obowiązek udziału w szkoleniach bhp, dotyczący obydwu stron stosunku pracy. Z art. 237 § 21 k.p. wynika, że każdy pracodawca ma obowiązek odbyć "własne" przeszkolenie bhp. W świetle tego przepisu, pracodawca jest obowiązany odbyć szkolenie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy "w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nim obowiązków", a szkolenie to powinno być okresowo powtarzane. Szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy nie mogą odbywać się w zupełnie dowolnej formie. Szczegółowe zasady organizacji i przeprowadzania szkoleń z tego zakresu zostały określone w § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 180, poz. 1860 z późn. zm.- dalej "rozporządzenie"), które określa: szczegółowe zasady szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy zakres szkolenia, wymagania dotyczące treści i realizacji szkolenia, sposób dokumentowania szkolenia oraz przypadki, w których pracodawcy i pracownicy mogą być zwolnieni z określonych rodzajów szkolenia. W myśl § 1a pkt 2 lit. e ww. rozporządzenia, przez jednostkę organizacyjną prowadzącą działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy rozumie się osobę prawną lub fizyczną prowadzącą działalność oświatową na zasadach określonych w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. Przez kurs rozumie się formę szkolenia o czasie trwania nie krótszym niż 15 godzin lekcyjnych, składającego się z zajęć teoretycznych i praktycznych, umożliwiającego uzyskanie aktualizowanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 1a pkt 3 rozporządzenia). W myśl § 5 rozporządzenia, pracodawca organizujący i prowadzący szkolenie oraz jednostka organizacyjna prowadząca działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy zapewniają: 1) programy poszczególnych rodzajów szkolenia opracowane dla określonych grup stanowisk; 2) programy szkolenia instruktorów w zakresie metod prowadzenia instruktażu - w przypadku prowadzenia takiego szkolenia; 3)wykładowców i instruktorów posiadających zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia; 4) odpowiednie warunki lokalowe do prowadzenia działalności szkoleniowej;  5) wyposażenie dydaktyczne niezbędne do właściwej realizacji programów szkolenia; 6)właściwy przebieg szkolenia oraz prowadzenie dokumentacji w postaci programów szkolenia, dzienników zajęć, protokołów przebiegu egzaminów i rejestru wydanych zaświadczeń. Z § 6 powołanego rozporządzenia wynika, że szkolenie jest prowadzone jako szkolenie wstępne i szkolenie okresowe. Zauważyć należy, że w świetle art. 23711 § 1 zdanie drugie k.p., jednym z podstawowych warunków, których spełnienie otwiera pracodawcy możliwość wykonywania samemu zadań służby bhp, jest "ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp". Z § 13 ust. 1 rozporządzenia wynika, że pracodawca, który zgodnie z art. 23711 § 1 k.p. wykonuje zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy, przed podjęciem wykonywania tych zadań odbywa szkolenie przeprowadzone w formie kursu lub seminarium według programu opracowanego w oparciu o ramowy program określony w części III załącznika nr 1 do rozporządzenia. Z takiego szkolenia zwolniony jest jedynie pracodawca, który spełnia wymagania kwalifikacyjne dla służby bezpieczeństwa i higieny pracy określone w przepisach dotyczących służby bezpieczeństwa i higieny pracy - § 13 ust. 2 rozporządzenia. Jak wynika z § 4 rozporządzeniu Rada Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 1997 r., nr 109, poz.704), jednym z wymogów jest posiadanie wykształcenia o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy albo studiów podyplomowych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Odnosząc się do realiów rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. Natomiast istotą sporu jest kwestia obowiązku szkolenia okresowego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierujących pracownikami. Zdaniem skarżącej, pracodawca - radca prawny z ponad 40 letnim doświadczeniem zawodowym – posiada zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia. Z powyższych okoliczności skarżąca wywodzi spełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu w sprawie możliwości szkolenia pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy jednocześnie uznając, za nieuzasadniony nakaz poddania pracodawcy szkoleniu okresowemu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierujących pracownikami, gdyż spełnia warunki wynikające z § 5 pkt 5 rozporządzenia. Zdaniem organu fakt posiadania uprawnień radcy prawnego nie zwalnia pracodawcy z obowiązku odbycia szkolenia okresowego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy dla osób kierującymi pracownikami. Sąd zauważa, że ustawodawca jednoznacznie określił kwalifikacje jakie powinien spełniać pracodawca wykonujący zadania służby bhp, a jedynie pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby. Zauważyć należy, że szkolenie pracodawcy wykonującego zadania służby bhp winno być zorganizowane i przeprowadzone na zasadach określonych w rozporządzeniu. Zatem zarówno fakt wieloletniego wykonywania zawodu radcy prawnego, jak również odbycie dodatkowych szkoleń w ramach kształcenia ustawicznego nie pozwala uznać, że pracodawca nie musi poddać się szkoleniu okresowemu w dziedzinie bhp dla osób kierujących pracownikami. Dla oceny zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia również podnoszona w skardze okoliczność, że szkolony pracownik wykonuje pracę w domu. Z powyższych względów za niezasadny należało uznać zarzut podnoszony w skardze. W tym miejscu wskazać należy, że kontrolowana decyzja została podjęta zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie należycie ustalonych okoliczności faktycznych po przeprowadzeniu niezawierającego istotnych wad procesowych postępowania tj. z poszanowaniem wynikających z art. 7 Kpa, 77 § 1 Kpa, 80 Kpa obowiązków organu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a.