II SA/Łd 812/18

Dnia 28 listopada 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego S. G. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania S.G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynika, że na wniosek strony z dnia 21 sierpnia 2017 r., organ I instancji decyzją z dnia [...] ustalił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A.G. w wysokości 500zł miesięcznie na okres od dnia 01.12.2017 r. do dnia 30.09.2018 r. oraz odmówił prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.G. w okresie od dnia 01.12.2017 r. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 3, art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm., dalej jako: ustawa). Strona zarzuciła błąd w wyliczeniu dochodu oraz w określeniu daty początkowej okresu, na jaki ustalone zostało świadczenie wychowawcze na dziecko A.G., w jej ocenie winno być przyznane od dnia 1 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło stanowisko wywiedzione przez organ I instancji, czemu dało wyraz w zaskarżonej decyzji. Przytaczając odpowiednie przepisy Kolegium przypomniało, iż wnioskodawca wystąpił w dniu 21 sierpnia 2017 r. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci A.G. (ur.17.05.2001 r.) oraz A.G. (ur. 18.05.2002 r.). Wobec stwierdzenia, iż strona jest rodzicem samotnie wychowującym dzieci organ I instancji, stosownie do art. 19 ust. 4 ustawy, wezwał do przedstawienia dokumentów potwierdzających ustalenia alimentów od drugiego rodzica na rzecz dzieci. W odpowiedzi strona przedstawiła wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn.akt VIII RC 588/17, z którego wynika, iż zasądzone zostały alimenty od pozwanej na rzecz małoletnich córek w wysokości po 200zł miesięcznie na rzecz każdej z nich, płatne do rąk strony, poczynając od dnia 27 grudnia 2017 r. Uwzględniając przedłożone orzeczenia i obowiązujące przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Kolegium zgodziło się z organem I instancji, iż w okresie od 01.10.2017 r. do dnia 30.11.2017 r. strona nie spełniała przesłanki do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, bowiem jako osoba samotnie wychowującą dzieci w tym czasie nie miała zasądzonych alimentów na dzieci i tym samym wystąpiła negatywna przesłanka o jakiej mowa w art. 8 ust. 2 ustawy. Dopiero ustalenie istnienia od dnia 27 grudnia 2017 r. obowiązku alimentacyjnego wobec małoletnich spowodowało, iż strona – samotny rodzic, stał się osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie. Wyjaśniając przesłanki odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.G. organ wyjaśnił, iż z akt sprawy – z danych Ministerstwa Finansów – wynika iż strona w 2016 roku uzyskała dochód w wysokości 40.733,04zł, składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 7.530,96zł, należny podatek 0zł, z danych ZUS wynika z kolei, iż składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły 3.467,40zł. Tym samym dochód strony pomniejszony o należny podatek oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wyniósł 29.734,68zł, co czyni miesięczny dochód rodziny w wysokości 2.477,89zł co za tym, dochód na osobę w rodzinie wyniósł 825,96zł i przekroczył; kryterium dochodowe wynoszące 800zł. Przekroczenie kryterium dochodowego skutkuje zaś odmową prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Kolegium dodało, że zasadnie organ I instancji przyjął, iż w skład rodziny strony, wbrew jej deklaracji, nie wchodzi partnerka odwołującego. S.G. nie podzielając stanowiska organu odwoławczego w części dotyczącej daty, od której ustalone zostało prawo do świadczenia wychowawczego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 19 ust. 4 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy poprzez ich błędną wykładnie, gdyż prawo do świadczenia winno zostać przyznane od dnia 01.10.2017 r. W obszernym uzasadnieniu pełnomocnik wskazywał, przywołując zapis art. 19 ust. 4 oraz ust. 6 ustawy, iż świadczenie wychowawcze na dziecko A. G. powinno zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, który zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy rozpoczął się w dniu 1 października 2017 r. Wskazując na powyższe pełnomocnik sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstw adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Tytułem wstępu wskazać należy, iż w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt: II FSK 1665/06 – dostępny, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organy w niniejszej sprawie, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd podzielił zarzut strony skarżącej co do naruszenia art. 19 ust. 4 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy. Istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżoną decyzją z dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, ustalającą skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko A. G. od dnia 01.12.2017 r. do dnia 30.09.2018 r. oraz odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.G. w okresie od dnia 101.12.2017 r. Przypomnieć trzeba, iż skarżący jako osoba samotnie wychowująca dwójkę dzieci wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na małoletnich. Stosownie do art. 8 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. Jak wynika z akt sprawy, wraz z wnioskiem o ustalenie przedmiotowych świadczeń strona nie przedłożyła dokumentów, o jakich mowa w ust. 2 art. 8 ustawy. Jednocześnie wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą sytuacje opisane w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy, prawidłowo wezwał organ stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających ustalenie alimentów od drugiego rodzica na rzecz dzieci. W odpowiedzi skarżący przedstawił wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 26 stycznia 2018 r., sygn.akt VIII RC 588/17, z którego wynika, iż zasądzone zostały alimenty od pozwanej na rzecz małoletnich córek, płatne do rąk skarżącego, poczynając od dnia 27 grudnia 2017 r. Sąd nie ma wątpliwości, iż opisane czynności podjęte przez organ miały umocowanie w zapisie art. 19 ust. 4 ustawy. Stanowi on bowiem, iż w przypadku gdy osoba samotnie wychowująca dziecko, której prawo do świadczenia wychowawczego w stosunku do danego dziecka uzależnione jest od ustalenia na rzecz tego dziecka od jego rodzica świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i nie dołączy do wniosku tego tytułu wykonawczego, podmiot realizujący świadczenie wychowawcze przyjmuje wniosek i, w zakresie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w stosunku do tego dziecka, wyznacza termin 3 miesięcy na dostarczenie tytułu wykonawczego. W przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpatrzenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący przedłożył wymagane orzeczenie, wprawdzie uczynił to z uchybieniem terminu, jendakowoż postanowieniem z dnia [...] organ I instancji uwzględnił wniosek strony i uchybiony termin przywrócił. Co za tym, nie ma wątpliwości, iż strona skarżąca usunęła braki formalne swego wniosku, jak przewiduje art. 19 ust. 4 ustawy, w wyznaczonym terminie 3 miesięcy. A skoro tak, to w ust. 4 art. 19 ustawy ustawodawca zastrzegł, iż "w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego lub innych dokumentów poświadczających okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5, w wyznaczonym terminie, świadczenie wychowawcze przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia.". W ocenie Sądu zapis art. 19 ust. 4 ustawy, w przywołanym wyżej zakresie, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca w sposób jednoznaczny określił początek okresu na jaki ustalane jest świadczenie wychowawcze, w przypadku dostarczenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie. Zdaniem Sądu, gdyby ustawodawca chciał odmiennie uregulować początek okresu od jakiego przysługuje świadczenie w takich sytuacjach, to posiłkowałby się zapisem bardziej precyzyjnym. Chociażby w przepisie art. 19 ust. 6 ustawy czytamy, iż "(...) świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) od miesiąca złożenia wniosku, nie wcześniej niż od miesiąca, od którego rodzic został zobowiązany do zapłaty alimentów, jeżeli spełnione są pozostałe warunki uprawniające do świadczenia - w przypadku dostarczenia tytułu wykonawczego; (...)". Podsumowując, jeżeli z obowiązującego przepisu prawa, a takim niewątpliwie jest art. 19 ust. 4 ustawy, nie wynikają dodatkowe ograniczenia co do sposobu określenia początku okresu na jaki ustalone ma być prawo do świadczenia wychowawczego, to organ administracji publicznej nie jest uprawniony do wprowadzania własnych ograniczeń. W niniejszej sprawie organ administracji dokonał wadliwej wykładni omawianej normy prawnej i rozstrzygnął o ustaleniu prawa do świadczenia wychowawczego od dnia 01.12.2017 r. Nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach argumentacja organu, iż w okresie poprzedzającym wypłatę alimentów – na mocy wyroku zaocznego Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 26 stycznia 2018 r., zasądzone zostały alimenty od pozwanej na rzecz małoletnich córek płatne poczynając od dnia 27 grudnia 2017 r. – skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego. Owszem w dacie złożenia wniosku skarżący nie spełniał przesłanek opisanych w art. 8 ust. 2 ustawy, ale na potrzeby takich właśnie sytuacji ustawodawca ustanowił zapis art. 19 ust. 4 ustawy. I bezsprzecznie skoro w wyznaczonym terminie strona usunęła wszystkie braki, co za tym wypełniła przesłanki z art. 8 ust. 2 ustawy, to organ powinien był zastosować przepis art. 19 ust. 4 ustawy w sposób wyżej opisany, gdyż ma roszczenie o przyznanie świadczenia od dnia 01.10.2017 r. – art. 18 ust. 1 ustawy. Na marginesie wyjaśnić należy, iż przekroczenie kryterium dochodowego pozostaje bez wpływu w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na drugie dziecko A.G. Z kolei ustalenie, iż kryterium dochodowe zostało przekroczone, w przypadku pierwszego dziecka A.G., zasadnie legło u podstaw rozstrzygnięcia o odmowie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko A. G. (art. 5 ust. 3 ustawy). Nie budzi przy tym zastrzeżeń źródło informacji o dochodach rodziny strony (art. 17 ustawy), jak i sposób wyliczenia dochodu na osobę w rodzinie, którą jak zasadnie ocenił organ, na potrzeby omawianej ustawy, tworzy skarżący z dwiema córkami (art. 2 pkt 2, 4, 16 ustawy). W świetle przedstawionych rozważań kwestionowane rozstrzygnięcie uznać należy za nieprawidłowe. Istota przedmiotowej sprawy z punktu widzenia słuszności podjętych decyzji omówiona została powyżej. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią rozważania Sądu w zakresie prawidłowego rozumienia i stosowania omawianych przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 480 zł, na którą to kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.). MR