I OSK 733/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 578/18 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 578/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], wydaną m.in. na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.k.p." oraz § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2016 r., poz. 232 ze zm.), Marszałek Województwa Podlaskiego unieważnił egzamin teoretyczny na prawo jazdy kategorii B, przeprowadzony w dniu 23 września 2014 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w S. wobec G. S., zakończony wynikiem pozytywnym. Powyższą decyzję wydano w postępowaniu zainicjowanym z urzędu na skutek informacji Starosty Ełckiego, w której wskazano na wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach II Wydział Karny z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie II K 1104/17. Wyrokiem tym skazano G. S. za podstępne wyłudzenie poświadczenia nieprawdy pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B. Organ I instancji ustalił na podstawie treści ww. wyroku, że podczas egzaminu teoretycznego na prawo jazdy G. S. posługiwał się urządzeniami elektronicznymi umożliwiającymi przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej uzyskując w ten sposób prawidłowe odpowiedzi na pytania, czym wprowadził w błąd funkcjonariusza publicznego w osobie uprawnionego egzaminatora co do samodzielnego udzielania odpowiedzi i prawidłowego przebiegu egzaminu i uzyskał wynik pozytywny egzaminu, a to skutkowało uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. G. S. został ukarany za ww. czyn karą dwóch lat pozbawienia wolności w zawieszeniu. Odwołanie od powyższej decyzji złożył G. S. Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przyznał, że choć organ I instancji zastosował prawidłową ustawową podstawę prawną rozstrzygnięcia (art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p.), to jednak unieważnienie egzaminu państwowego orzekane na tej podstawie pełną podstawę prawną znajduje również w przepisach wykonawczych, zaś te należy uwzględnić z daty przeprowadzenia egzaminu. Dlatego, w ocenie Kolegium, Marszałek błędnie wskazał § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r., które nie obowiązywało w dacie przeprowadzania egzaminu, zaś powinien był wskazać § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 995). Zdaniem Kolegium uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem wskazane przepisy obydwu rozporządzeń mają identyczną treść, a zatem regulacja rozporządzenia wykonawczego, która powinna mieć w sprawie zastosowanie, istniała w obrocie prawnym w dacie egzaminu. Kolegium wyjaśniło przy tym, że brak było podstaw do prowadzenia szerszego postępowania wyjaśniającego na okoliczność istnienia podstaw do unieważnienia egzaminu. Egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego treść, co ustalono na podstawie prawomocnego wyroku skazującego. Skargę na ww. decyzję złożył G. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę wskazał, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem w sprawie II K 1104/17. Istnienie tego wyroku, jego treść, w tym treść postawionych skarżącemu zarzutów nie były w sprawie wprost kwestionowane przez żadną ze stron. Z uwagi zaś na prawomocność wyroku (wskazał na tę jego cechę Starosta Ełcki w piśmie z dnia 21 marca 2018 r., na skutek którego to pisma wszczęto postępowanie), zastosowanie w sprawie znajduje art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podkreślił, że treść jednego z zarzutów, które postawiono skarżącemu i za które został on skazany prawomocnie, w zakresie mającym znaczenie dla niniejszego postępowania brzmi następująco: "W dniu 23 września 2014 r. w S. [...] podstępnie wyłudził od uprawnionego egzaminatora Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w S. [...] poświadczenie nieprawdy w postaci potwierdzenia w systemie teleinformatycznym WORD w S. pozytywnego wyniku państwowego egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B [...] w ten sposób, że został wyposażony przez dwie ustalone osoby w urządzenia elektroniczne umożliwiające przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej, którymi posługiwał się w trakcie państwowego egzaminu teoretycznego odbywającego się w dniu 23 września 2014 r. w WORD w S. przekazując przy ich użyciu osobom nieuprawnionym informacje w postaci pytań egzaminacyjnych pojawiających się na monitorze komputera i uzyskując prawidłowe odpowiedzi na te pytania, wprowadzając w ten sposób w błąd funkcjonariusza publicznego [...] co do samodzielnego udzielania odpowiedzi i prawidłowego przebiegu egzaminu, co następnie skutkowało wydaniem dokumentu potwierdzającego uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B". Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zarzuty dotyczące nieuzupełnienia przez organy materiału dowodowego odnośnie faktu posługiwania się przez skarżącego w trakcie spornego egzaminu urządzeniami elektronicznymi czyli odnośnie niesamodzielnego wykonywania zadań egzaminacyjnych są bezskuteczne. Z tych samych względów nie było podstaw do uwzględnienia wniosku dowodowego skargi. Nie treść bowiem wyjaśnień złożonych przez skarżącego w trakcie śledztwa prokuratorskiego i na rozprawie przed sądem karnym ma kluczowe znaczenie w sprawie, ale treść zarzutu, którego sprawstwo skarżącemu przypisano, a w szczególności opis zachowania składającego się na przypisany czyn. Ten zaś jest w wyroku jednoznaczny. Także okoliczność wydania wyroku w trybie tzw. dobrowolnego poddania się karze (art. 335 § 1 K.p.k.) nie ma wpływu na powyższą ocenę wobec niewątpliwego faktu prawomocnego skazania. Stąd też, w ocenie Sądu, żądanie od organu dodatkowych czynności wyjaśniających było bezcelowe. Sąd nie stwierdził również naruszenia prawa polegającego na zastosowaniu przepisu innego rozporządzenia wykonawczego niż zastosował organ I instancji, w sytuacji gdy oba przepisy mają identyczną treść. Powołanie przez Marszałka Województwa Podlaskiego § 32 pkt 2 rozporządzenia z dnia 24 lutego 2016 r. nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro jego treść jest tożsama z treścią przepisu, który powinien mieć zastosowanie. Sąd uzupełniająco dodał, że o przesłankach unieważnienia egzaminu zadecydował nie tytuł rozporządzenia wykonawczego, w którym znalazł się sporny przepis i które wskazał organ I instancji, ale treść normy prawnej niezbędnej dla oceny stanu faktycznego sprawy. Norma prawna uzasadniająca unieważnienie egzaminu w dacie jego przeprowadzania była zaś normą prawną obowiązującą, co przesądza o legalności zaskarżonej decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł G. S., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast na uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji organu II instancji, pomimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono czy skarżący w trakcie egzaminu teoretycznego na prawo jazdy faktycznie korzystał z materiałów lub urządzeń stanowiących pomoc w udzielaniu właściwej odpowiedzi na pytania, wykonywał te czynności niesamodzielnie, a co za tym idzie egzamin miałby być przeprowadzony niesamodzielnie; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. polegające na wydaniu decyzji opartej o nieobowiązujący w chwili orzekania akt prawny, tj. o § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach, gdzie prawidłowo winien przywołany być § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzorów dokumentów stosowanych w tych sprawach. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji, a na wypadek uznania przez Sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności, skarżący kasacyjnie wniósł o jej uchylenie. Ponadto wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie występuje. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był ograniczyć swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych. W skardze kasacyjnej powołano jako jej podstawę jedynie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pkt 1 zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., natomiast w pkt 2 autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. Istota pierwszego z powołanych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że w sprawie nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono czy skarżący w trakcie egzaminu teoretycznego na prawo jazdy faktycznie korzystał z materiałów lub urządzeń stanowiących pomoc w udzielaniu właściwej odpowiedzi na pytania, wykonywał te czynności niesamodzielnie, a co za tym idzie egzamin miałby być przeprowadzony niesamodzielnie. Odnosząc się do tak postawionego zarzutu należy mieć na uwadze, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił m.in. art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zgodnie z którym marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Z treści powołanego przepisu wynika, że zadaniem organu administracji publicznej jest ocena, czy w trakcie czynności egzaminacyjnych zostały naruszone przepisy prawa, które mogą stanowić podstawę do oceny, że egzamin powinien zostać unieważniony. Podkreślić przy tym należy, że użyty przez ustawodawcę w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zwrot "niezgodny z przepisami ustawy" oznacza zarówno niezgodność z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz z przepisami wykonawczymi do ww. ustawy, tj. mającym zastosowanie w sprawie rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwie Sąd I instancji ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy dawał podstawy do uznania, że zachodziły przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. bowiem fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem za podstępne wyłudzenie poświadczenia nieprawdy pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego na prawo jazdy kategorii B jest bezsporny. Okoliczność posługiwania się podczas egzaminu w dniu 23 września 2014 r. przez G. S. urządzeniami elektronicznymi umożliwiającymi przekaz informacji wizualnej i dźwiękowej uzyskując w ten sposób prawidłowe odpowiedzi na pytania została ustalona w postępowaniu karnym i potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt II K 1104/17. Stosownie do art. 11 P.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Oznacza to, że Sąd I instancji musi uwzględnić przy orzekaniu skazujący wyrok karny, a co najistotniejsze nie może podważać ustaleń z niego wynikających w zakresie objętym sentencją tego wyroku. Istnienie takiego wyroku musi być odczytywane jako ograniczające także i same organy administracji w zakresie możliwego prowadzenia przez nie postępowania dowodowego oraz wywodzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych. To bowiem, co przesądził w sposób prawomocny skazujący wyrok karny w zakresie między innymi strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa oraz czasu jego popełnienia, nie może być już odmiennie dowodzone w toku prowadzonego postępowania administracyjnego i sądowo administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2019 r. sygn. akt I FSK 1186/17 oraz z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 825/18; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, organy opierając się na treści ww. wyroku sądu karnego zasadnie unieważniły część teoretyczną egzaminu państwowego na prawo jazdy. Takie działanie organów było w pełni uzasadnione i wypełniało przesłankę z art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. w zw. z § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. Jak wskazano powyżej ustalenia co do faktów zawarte w powołanym wyroku sądu karnego nie mogły być, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, przedmiotem postępowania dowodowego w niniejszej sprawie. Ustalenia te były wiążące dla organu administracji publicznej i nie podlegały weryfikacji w postępowaniu administracyjnym. Wobec powyższego za niezasadny należało ocenić zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. polegający na wydaniu decyzji opartej o nieobowiązujący w chwili orzekania akt prawny. Istotnie, ocena materialnoprawnych przesłanek unieważnienia egzaminu powinna uwzględniać przepisy prawa obowiązujące w dacie przeprowadzania egzaminu, tj. § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie egzaminowania osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez egzaminatorów oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach. Powołanie przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji nieobowiązującego przepisu stanowiło zatem uchybienie, jednakże prawidłowe w tym zakresie jest stanowisko Sądu I instancji, że powyższe nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Zarówno powołany przez Marszałka Województwa Podlaskiego w podstawie rozstrzygnięcia § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. jak i mający w sprawie zastosowanie § 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13 lipca 2012 r. przewidywały, że w przypadku gdy osoba egzaminowana korzystała z materiałów lub urządzeń stanowiących pomoc w udzieleniu właściwej odpowiedzi na pytania w trakcie części teoretycznej egzaminu lub we właściwym wykonaniu zadań egzaminacyjnych, lub wykonywała te czynności niesamodzielnie - osoba ta uzyskiwała negatywny wynik egzaminu państwowego, co w konsekwencji prowadziło do unieważnienia egzaminu. Nie można przy tym pominąć, że w skardze kasacyjnej jej autor nie wykazał jaki wpływ na wynik sprawy miało to zarzucane uchybienie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogą natomiast, stosownie do art. 174 ust. 2 P.p.s.a., stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli uchybienia Sądu w tym zakresie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej powinien więc wynikać wpływ tych uchybień Sądu I instancji na wynik sprawy. Tymczasem w przedmiotowym zarzucie nie wykazano wpływu wytkniętego uchybienia na wynik sprawy, co czyni zarzut ten nieskutecznym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.