IV SA/Wa 1457/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Agnieszka Wójcik del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. znak [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] marca 2018 r. znak [...]. Stan sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] lutego 1986 r., nr [...] Minister Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1983 r., nr [...]uchylającej poprzednią decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1983r. oraz decyzję Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1982 r. uchylającą w trybie wznowienia postępowania: 1) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] 2) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] 3) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] 4) akt własności ziemi z dnia [...] czerwca 1981 r., nr [...]. Wnioskiem z dnia 8 lutego 2018 r. J. M. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1986 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1986 r., nr [...] powołując się przy tym na treść art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz. U. nr 107, poz. 464). Organ powołał, że zgodnie z ww. przepisem do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Wnioskiem z dnia 24 marca 2018 r. J. M. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 61 a § 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu organ powołał, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, przepisów k.p.a. nie stosuje się m.in. w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. 21 poz. 250). (tekst jedn. Dz. U. nr 107, poz. 464). Organ wskazał, że przepis ten ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w ramach nadzwyczajnych środków zaskarżenia (w tym powoływanego przez wnioskodawcę art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.) ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy. Sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa. Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1986 r. nie może być zatem rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym. Pismem z dnia 27 sierpnia 2018 r. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia z [...] marca 2018 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez przyjęcie, że od dnia 1 stycznia 1992 r. nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji o stwierdzeniu nieważności aktu własności ziemii; - art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie że nie może być wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o stwierdzeniu nieważności aktu własności ziemi: - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powyższe zarzuty podnosząc, iż w jego ocenie art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji. Zdaniem skarżącego, przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do aktów własności ziemi, nie natomiast decyzji, które akty te uchylały czy też stwierdzały ich nieważność. Skarżący powołał orzecznictwo sądów administracyjnych oraz Trybunału Konstytucyjnego, mające popierać powyższe twierdzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.2018.2107 tj.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.2018.1302 tj.), dalej: p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] lutego 1986 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1983 r., nr [...] uchylającej poprzednią decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1983 r. oraz decyzję Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] grudnia 1982 r. uchylającą w trybie wznowienia postępowania: 1) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] wydany M. S. na nieruchomość o pow. 1,3075 ha, położoną w M., 2) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] wydany J. M. na nieruchomość o pow. 0,3349 ha, położoną w M., 3) akt własności ziemi z dnia [...] lipca 1980 r., nr [...] wydany J. M. na nieruchomość o pow. 0,9228 ha, położona w M. oraz 4) akt własności ziemi z dnia [...] czerwca 1981 r., nr [...] wydany W. M. na nieruchomość o pow. 1,1601 ha, położoną w M.. Powołać należy, że ustawa z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U Nr 27 poz.250) miała na celu uporządkowanie własności gospodarstw rolnych przez zalegalizowanie nieformalnego obrotu nieruchomościami i uwzględnienie stosownego okresu posiadania nieruchomości. W celu wyeliminowania możliwości podważania wydanych już aktów własności ziemi wprowadzono w art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 107.464) zakaz wzruszania ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych po to, aby zapewnić tak ważną w gospodarowaniu nieruchomościami stabilność ich własności. Od dnia 1 stycznia 1992 r. organy administracji publicznej nie mogą zajmować się oceną legalności ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych, natomiast toczące się w tym dniu lub wszczęte później postępowanie dotyczące wzruszenia takich decyzji w jednym ze znanych k.p.a. trybów nadzwyczajnych, musi być umorzone. Również i sąd administracyjny jest związany regulacją zamieszczoną w art. 63 ustawy z 19 października 1991 r. Dlatego też stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmawiające wszczęcia postępowania jest prawidłowe, albowiem w związku z brzmieniem art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, organy administracji państwowej nie są uprawnione do stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych - aktów własności ziemi - wydawanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest również możliwe, w świetle powołanej regulacji, poddanie kontroli administracyjnej i sądowej decyzji, których treścią było uchylenie po wznowieniu postępowania. czy też stwierdzenie nieważności decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na gruncie ustawy z 1971 r. Albowiem ewentualne wzruszenie tych decyzji spowodowałoby uaktualnienie decyzji pierwotnej tj. aktu własności ziemi, która na gruncie art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie może być już przedmiotem orzekania we wskazanych w tym przepisie trybach kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe stanowisko jest zgodne z ugruntowanym już orzecznictwem sądów administracyjnych. W wyroku z 29 czerwca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że przepis art. 63 ust. 2 ustawy z 1991 r. ma na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy. Tym samym obejmuje on swoim zakresem również decyzję wydane w nadzwyczajnych trybach w stosunku do aktów własności ziemi (wyrok w sprawie II OSK 2677/14 Lex Omega 2106712, tak samo również wyrok NSA z 18.10.2013 r. II OSK 2252/12, wyrok NSA z 07.06.2011 r. II OSK 969/10 CBOSA). W tym miejscu należy również odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2000r. SK 13/98 OTK 2000/1/5, w którym Trybunał stwierdził, iż przepis art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie narusza wynikających z art. 2 i art. 64 Konstytucji RP zasad ochrony prawnej własności oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny uznał bowiem, iż przepisy umożliwiające podważanie decyzji administracyjnych o nadaniu własności gospodarstw rolnych w drodze nadzwyczajnych środków ich zaskarżenia do końca 1991 r. wprowadzają wystarczająco długi okres czasu dla zapewnienia osobom zainteresowanym możności skorzystania z przysługujących im środków wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny podnosi w cyt. wyroku, iż przyjęcie zaskarżonego rozwiązania prawnego uzasadniało dążenie ustawodawcy do zapewnienia stabilności prawa własności nieruchomości rolnych nabytych na drodze określonej ustawą z 26 października 1971 r. i pewności obrotu prawnego tymi nieruchomościami (podobnie wyrok TK z dnia15 maja 2000r. OTK 2000/4/110). Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.