II OSK 2677/14

Dnia 29 czerwca 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant: asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 482/14 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 maja 2014r. sygn. IV SA/Wa 482/14 oddalił skargę A. G. (dalej powoływana jako skarżąca) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. nr [...]. Decyzja z [...] marca 1976 r. została wydana w trybie nadzwyczajnym, w stosunku do aktu ziemi z [...] maja 1975 r. nr [...] Organ powołał się na treść art. 63 ust. 3 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700; dalej "ugnr"), który nakazuje organom administracji umorzyć postępowanie w sprawach wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, zmiany lub uchylenia decyzji wydanych na podstawie tej ustawy. Powyższa decyzja, po rozpoznaniu wniosku skarżącej, utrzymana została w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] marca 2010 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1880/10, uwzględnił skargę skarżącej i uchylił powyższą decyzję wskazując w uzasadnieniu, że organ wadliwie zastosował art. 63 ust. 2 i 3 ugnr, gdyż kwestionowana decyzja nie została wydana na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, lecz w oparciu o art. 137 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 30, poz. 168 ze zm., dalej jako "Kpa"). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], uchylił własną decyzję z [...] stycznia 2010 r. oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie. Wyrokiem z 8 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 326/12 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, że ze względu na treść art. 63 ust. 2 ugnr organ powinien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12, oddalił skargi kasacyjne od powyższego wyroku wskazując, że kwestionowana decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. została wydana na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) a od 1 stycznia 1992 r. ustawodawca wprowadził zakaz orzekania w trybach nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym w odniesieniu do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ww. ustawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] stycznia 2010 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. Ł. z [...] marca 1976 r. Skarżąca w skardze na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jej uchylenie w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym na wstępie wyrokiem z 26 maja 2014 r. powyższą skargę oddalił. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie sporne jest , czy organy prawidłowo zastosowały art. 63 ust. 2 ugnr, który przewiduje, że do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Zdaniem Sądu celem tego przepisu była stabilizacji stanów prawnych ukształtowanych w oparciu o decyzje (akty własności ziemi), wydane na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 1971 r. Skoro zaś w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalna weryfikacja aktów własności ziemi, wydanych na podstawie przepisów ustawy z 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, to odnosi się to również do weryfikacji decyzji wydanych w trybie stwierdzenia nieważności. Ponadto w powołanym wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za trafne stanowisko WSA w Warszawie dotyczące szerokiego zakresu zakazu wzruszania aktów ziemi, tj. łącznie z decyzjami wydanymi w trybach nadzwyczajnych. Organy orzekające w trybie nieważnościowym (jak i Sąd rozpoznający sprawę), wobec braku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych, były tą oceną prawną związane na podstawie art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "Ppsa"). Reasumując ze względu na treść art. 63 ust. 2 ugnr, badanie we wskazanych w tym przepisie trybach legalności decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. jest niedopuszczalne. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 63 ust. 2 i 3 ugnr przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych oraz że zakaz wzruszania decyzji dotyczy także decyzji wydanych na podstawie art. 137 § 1 pkt 7 Kpa w stosunku do aktów własności ziemi; - art. 105 § 1 Kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w niniejszej sprawie wystąpił brak prawnych możliwości do merytorycznego zakończenia postępowania, skutkujący koniecznością umorzenia postępowania administracyjnego jamo bezprzedmiotowego. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie rozpoznanie skargi, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. W skardze kasacyjnej szczegółowo uzasadniono powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 190 Ppsa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był związany oceną prawną wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt II OSK 2252/12. W konsekwencji, stosownie do zd. 2 art. 190 Ppsa, skarga kasacyjna od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie może być oparta na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje, że nie jest ona usprawiedliwiona i wobec tego podlega oddaleniu. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1969/11 przesądził, że art. 63 ust. 2 ugnr wyklucza prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej decyzji Wojewódzkiej Komisji ds. Uwłaszczania przy Prezydencie Miasta Ł. z [...] marca 1976 r. Przepis ten ma bowiem na celu definitywną likwidację możliwości jakiejkolwiek weryfikacji w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia ostatecznych decyzji administracyjnych dotyczących uwłaszczenia posiadaczy nieruchomości rolnych w trybie tej ustawy (por. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2000 r. sygn. SK 13/99, OTK 2000 r., z. 1, poz. 15). Tym samym obejmuje on swoim zakresem również decyzje wydane w nadzwyczajnych trybach w stosunku do aktów własności ziemi. Natomiast skarżąca, kwestionując ten wyrok, oparła skargę kasacyjną na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, co czyni niniejszą skargę kasacyjną niezasadną. Autor skargi kasacyjnej w ogóle nie uwzględnił art. 190 Ppsa. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 Ppsa orzekł jak w sentencji.