I SA/Wa 2/17
WyrokWSA w Warszawie2017-03-30
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Magdalena Durzyńska, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, może zostać wydana pomimo znacznego upływu czasu od jej wydania, a także czy wpis w księdze wieczystej o własności Skarbu Państwa stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji?Ratio decidendi
Decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej, wydanej z rażącym naruszeniem prawa, może zostać wydana pomimo znacznego upływu czasu od jej wydania, ponieważ ustawodawca nie przewidział negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności związanej z upływem czasu w przypadku wad określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto, wpis w księdze wieczystej o własności Skarbu Państwa, dokonany na podstawie decyzji wyeliminowanej z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym, nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, gdyż nie mógł on mieć decydującego znaczenia dla oceny stanu prawnego nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody z 1991 r. o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminy nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi. Gmina zarzucała naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, w tym pominięcie znaczenia wpisu w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa oraz upływ czasu od wydania decyzji komunalizacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2017 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] maja 2016 r. nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] września 1991 r. nr [...], orzekającej o nieodpłatnym przekazaniu na własność Gminy [...] nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi położonych w obrębie [...] o łącznym obszarze [...]ha, w części odnoszącej się do aktualnych działek nr: [...],[...],[...],[...] i [...].
Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z [...] września 1991 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przekazał nieodpłatnie na własność gminy [...] nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi położone we wsi [...], obejmujące m.in. działkę nr [...] o pow. [...] ha. Działka ta powstała z podziału uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (nr księgi elektronicznej [...]) działki nr [...], której właścicielem był H. K. Aktualnie nieruchomość ta obejmuje działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], dla których prowadzone są odpowiednio księgi wieczyste nr [...] (dla działek nr [...] i [...]) oraz [...] (dla pozostałych działek).
Powyższa nieruchomość przejęta została na własność Państwa od H. K. (który w styczniu 1977 r. wyjechał na stałe do RFN) na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] stycznia 1977 r. nr [...]. Jako podstawę przejęcia wskazywano w niej art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 69, poz.159).
Decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] Wojewoda [...], stwierdził nieważność ww. decyzji Naczelnika Gminy w [...] w części dotyczącej m.in. działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], jako wydanej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.). A to wobec braku podstaw do wydawanie w trybie art. 38 ustawy z 1961 r. jakichkolwiek decyzji administracyjnych.
Powołując się na tę decyzję Wojewoda [...], pismem z [...] kwietnia 2015 r. zwrócił się do Ministra Administracji i Cyfryzacji o rozważenie wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] września 1991 r.
W tym stanie rzeczy organ centralny zawiadomieniem z [...] września 2015 r. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] września 1991 r. w zakresie dotyczącym działek nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...]., a następnie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] maja 2016 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] października 2016 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a., stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody w części dotyczącej przywołanych działek.
W motywach decyzji Minister podnosił, że przedmiotem komunalizacji, w tym komunalizacji dokonywanej w trybie nieobowiązującego już art. 15 ustawy Przepisy wprowadzające [...], są przekształcenia własnościowe pomiędzy Skarbem Państwa i gminami w odniesieniu do mienie ogólnonarodowego. Tymczasem ze względu na skutek ex tunc decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. stwierdzającej częściową nieważność decyzji nacjonalizacyjnej Naczelnika Gminy w [...] z 1977 r. objęte komunalizacją działki na dzień wydania przez Wojewodę [...] decyzji ([...] września 1991 r.) nie stanowiły własności ogólnonarodowej (państwowej). Nie mogły więc podlegać przekazaniu na rzecz gminy na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W konsekwencji zatem decyzja Wojewody [...] w zakresie dotyczącym tych działek wydana został z rażącym naruszeniem prawa, co prowadzić musi do stwierdzenia w tej części jej nieważności.
Minister wskazywał przy tym, że na przeszkodzie takiemu rozstrzygnięciu nie stoi negatywna przesłanka z art. 156 § 2 k.p.a. w postaci nieodwracalnych skutków prawnych. Skomunalizowane nieruchomości nadal stanowią bowiem własność Gminy. Bez znaczenia przy tym z tego punktu widzenia jest oddanie jednej z działek (działki nr [...]) w nieodpłatne używanie Stowarzyszeniu [...] "[...]" na podstawie umowy użyczenia z [...] września 2008 r. Nabywca ów nie jest bowiem chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podobnie nie ma znaczenia fakt, że inna działka (nr [...]) stanowi obecnie fragment drogi publicznej gminnej. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Wojewody [...] poprzez stwierdzenie jej nieważności, oznacza jedynie, że w dacie komunalizacji gmina nie stała się właścicielem nieruchomości, ale władała nią bez tytułu prawnego. Nie stanowi także w jego ocenie przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji upływ czasu od jej wydania. Organy bowiem zobligowane są do stosowania wszystkich powszechnie obwiązujących przepisów o ile przepisy te nie zostaną derogowane jako niezgodne z normami wyższego rzędu.
Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2016 r. Gmina [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie:
1. art. 7 i 77 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (pominięcia znaczenia wpisu w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa do spornych nieruchomości w chwili wydawania przez Wojewodę [...] decyzji komunalizacyjnej) i wwodzenie z decyzji Wojewody [...] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] stycznia 1977 r. okoliczności z niej nie wynikających, tj. braku własności Skarbu Państwa do spornej nieruchomości w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej;
2. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia decyzji pierwszej instancji i umorzenia postępowania, podczas gdy postępowanie niniejsze jest bezprzedmiotowe (brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji);
3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez uchylenie decyzji komunalizacyjnej, pomimo że decyzja ta nie została wydana z naruszeniem prawa (tym bardziej rażącym naruszeniem prawa), a także pomimo znacznego upływu czasu od jej wydania, przez co jej uchyleniu sprzeciwia się zasada stabilizacji stosunków prawnych.
Skarżąca zwracała uwagę, że choć decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. zakwestionowała podstawę prawną wydania przez Naczelnika Gminy w [...] decyzji z [...] stycznia 1977 r. (w skardze omyłkowo podawano rok 1997) w części dotyczącej dawnej działki nr [...], to w żaden sposób nie przesądziła, że własność przedmiotowej nieruchomości nie przeszła na Skarb Państwa. Z treści uzasadnienia tej decyzji jak też akt sprawy wynika jedynie, że podstawą przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa był art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, a zatem decyzja o jej przejęciu przez Skarb Państwa była po prostu niepotrzebna (w tym więc sensie była ona nieprawidłowa, że nie przewidziana dla tej formy przejścia prawa własności na Skarb Państwa). Podnosiła nadto argument, iż prawo własności Skarbu Państwa w dacie wydania przez Wojewodę [...] kontrolowanej decyzji ujawnione zostało w księdze wieczystej nr [...]. Jeśli zatem zgodnie z księgą wieczystą Skarb Państwa był ujawniony jako właściciel spornej nieruchomości to nie ma podstaw do kwestionowania podstawy prawnej samej decyzji komunalizacyjnej. Organ orzekający w tej materii jest bowiem związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej zagadnienie to jest przesądzone. Co prawda możliwe jest wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano wpisu do księgi wieczystej, a następnie samego wpisu, lecz nie może to nastąpić w tym postępowaniu i nie w wyniku działań organu nadzoru. W tym kontekście skarżąca odwołała się do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 17 czerwca 2016 r. I OSK 2453/14). Zauważała nadto, iż gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, że organ jest uprawniony do weryfikacji danych ujawnionych w księdze wieczystej i Skarb Państwa nie mógł nabyć spornej nieruchomości, bowiem przepis art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. nie miał do niej zastosowania, to nie można uznać, że decyzja Wojewody [...] wydana został rażącym naruszeniem prawa.
Jednocześnie wywodziła, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie było żadnych podstaw do przypuszczania, że Skarb Państwa nie nabył przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 38 ust. 3 powołanej ustawy. Bezsporne jest bowiem, że H. K. wyjechał na stałe do [...] co wiązało się z utratą obywatelstwa polskiego. W ówczesnym natomiast czasie wykładnia owego przepisu przez sądy powszechne była całkiem odmienna od obecnej. Przyjmowano bowiem, że o przejściu nieruchomości na własność Państwa na podstawie tego przepisu decyduje chwila wyjazdu z kraju dotychczasowego właściciela nieruchomości, a nie utraty przez niego obywatelstwa polskiego. Nadto Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 stycznia 1965 r. sygn. akt II CR 523/64 uznał, że art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. będzie dotyczył także spadkobierców osób, o których mowa w tym przepisie.
W krańcowej części skargi Gmina zwracała uwagę na znaczny upływ czasu od wydania decyzji Naczelnika Gminy w [...] i decyzji komunalizacyjnej (odp. 39 i 25 lat) oraz konieczność stabilizacji stosunków prawnych, która przemawia przeciwko uchyleniu ostatecznej decyzji, o czym przypomniał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt p 46/13 zapadłym na gruncie regulacji z art. 156 § 2 k.p.a. w odniesieniu do przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W oparciu o tak sformułowane i uzasadnione zarzuty Gmina w [...] wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] maja 2016 r. oraz umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna, gdyż decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2016 r. odpowiada prawu.
Postępowanie zakończone tą decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 i n. k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja Wojewody [...] z [...] września 1991 r. orzekająca o przekazaniu na podstawie art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) na rzecz Gminy [...] nieodpłatnie nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi położonej we wsi [...], obejmującej m.in. nr [...] (powstałą z podziału dawnej działki nr [...]), z której w następstwie kolejnych podziałów wyodrębniono działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...].
Artykuł 15 powołanej ustawy stanowił, że na wniosek gminy, grunty Państwowego Funduszu Ziemi położone na terenie tej gminy mogą być przekazane na jej własność. Przepisy art. 17 ust. 1, 2, 4, 6 i 7 stosuje się odpowiednio. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika zatem, że przekazaniu na rzecz gminy w ww. trybie podlegać mogły wyłącznie grunty stanowiące własność Skarbu Państwa. Tylko bowiem takie wchodziły do Państwowego Funduszu Ziemi, utworzonego w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. - o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.).
Podjęta na podstawie przywołanego przepisu decyzja Wojewody [...] miała charakter konstytutywny. W tym stanie rzeczy kluczowe dla oceny jej legalności było ustalenia czy nieruchomość obejmująca ww. działki w dniu 7 września 1991 r. (data wydania decyzji) stanowiła własność Skarbu Państwa, czy też była własnością prywatną, co w sposób oczywisty wykluczałoby jej komunalizację.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną, że powyższa nieruchomość pochodzi z dawnej nieruchomości, której właścicielem był H. K. Z akt sprawy, jak też treści zamkniętej już księgi wieczystej nr [...] wynika, że przejęta ona została na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z [...] stycznia 1977 r. nr [...] wydanej w oparciu o art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 69, poz.159). Poza sporem jest przy tym, że powyższa decyzja, w części obejmującej położone we wsi [...] aktualne działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...] (pkt 1 decyzji). Konsekwencje tej decyzji miały zaś fundamentalne znaczenia dla oceny stanu prawnego istniejącego na nieruchomości w dniu [...] września 1991 r.
Jak zasadnie bowiem wywiódł Minister, przywrócony został w jej następstwie na nieruchomości stan prawny istniejący przed wydaniem przez Naczelnik Gminy w [...] decyzji z [...] stycznia 1977 r., a więc taki jakby do przejęcia wówczas nieruchomości przez Państwo nigdy nie doszło (skutek ex tunc decyzji nieważnościowej). Bez znaczenia dla powyższej konstatacji ma przy tym fakt, że przyczyna nieważności tej decyzji tkwiła w wydaniu jej bez podstawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.). Skutek wsteczny decyzji stwierdzającej nieważność danego aktu administracyjnego następuje bowiem niezależnie od tego, którą z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w § 1 art. 156 k.p.a. akt ów był obarczony.
Skoro zatem grunty nieruchomości, obejmujące aktualne działki nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...], wobec prawomocnej eliminacji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc decyzji Naczelnika Gminy [...] z 1977 r., nie zostały przejęte przez Państwo, lecz nadal pozostawały własnością ich pierwotnego właściciela (jego następców prawnych), to uprawnione jest wnioskowanie, że stan ten był także aktualny w dniu 7 września 1991 r. To zaś oznacza, że wydanie w tej dacie decyzji przenoszącej w trybie art. 15 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jej własność na gminę było prawnie niedopuszczalne. Jak już bowiem zaznaczono na wstępie, komunalizacja nieruchomości na podstawie art. 15 powołanej ustawy (podobnie jak przewidziana w ustawie komunalizacja mienia ogólnonarodowego z mocy prawa) mogła objąć wyłącznie grunty państwowe, a nie prywatne. Tym samym decyzja Wojewody [...] przekazująca ww. nieruchomość nieodpłatnie na rzecz Gminy [...], mimo że te stanowiły własność prywatną, oceniana musi być jako naruszająca ww. przepis w sposób, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. (rażący). Z takowym wszak mamy do czynienia w sytuacji rzucającej się w oczy oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią podjętego rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną.
To z kolei prowadzić musiało, wobec niezaistnienia negatywnej przesłanki z art. 156 § 2 in fine k.p.a. - co jest w niniejszej sprawie okolicznością niesporną i nie budzi także wątpliwości Sądu - do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 158 § 1 k.p.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zawarł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzji z [...] maja 2016 r., którą następnie, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. , decyzją z [...] października 2016 r. utrzymał w mocy. Oznacza to, że decyzja ta odpowiada prawu, zaś podniesiony w skardze zarzut naruszenie przezeń przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., motywowany rzekomą bezprzedmiotowością postępowania nadzorczego, uznać należy za chybiony.
Oceny tej nie może zmienić fakt ujawnienia w dacie podejmowania kontrolowanej przez Ministra decyzji w dziale II prowadzonej dla nieruchomości księgi wieczystej jako właściciela Skarbu Państwa. Wpis ów miał bowiem w tym wypadku charakter deklaratoryjny i dokonany został w oparciu wyeliminowaną z obrotu prawnego z mocą wsteczną decyzję z 1977 r. W tej sytuacji dla ustalenia stanu faktyczno-prawnego nieruchomości i następnie oceny legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej nie mógł on mieć decydującego znaczenia. Nie ma zatem także racji skarżąca podnosząc, iż poprzez pominięcie konsekwencji owego wpisu jako okoliczności istotnej w sprawie, organ nadzoru naruszył art. 7 i 77 k.p.a. i w sposób nieuprawniony przyjął, że w dacie wydania decyzji Wojewody [...] nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
W aktach sprawy brak jest przy tym dowodu (skarżąca takiego również nie przedłożyła), który choćby uprawdopodabniał wnioskowanie, że przedmiotowa nieruchomość mogła przejść ex lege (w trybie niewymagającym wydania decyzji administracyjnej) na własność Skarbu Państwa na zasadzie art. 38 ust. 3 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach z momentem pozbawienia obywatelstwa polskiego jej właściciela – H. K. W konsekwencji czego stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...], nie prowadziłoby do zmiany stosunków własnościowych istniejących na nieruchomości, ukształtowanych pierwotnie tą decyzją. Godzi się bowiem zauważyć, że w świetle ugruntowanej w orzecznictwie sądów powszechnych wykładni ww. przepisu, utrata własności nieruchomości, o której stanowi art. 38 ust. 3 powołanej ustawy dotyczy jedynie tych osób, które po stwierdzeniu ich narodowości polskiej i uzyskaniu obywatelstwa polskiego zachowały własność nieruchomości należących do nich przed dniem 1 stycznia 1945 r., a następnie w związku z wyjazdem z kraju utraciły obywatelstwo polskie. Nie dotyczy natomiast ich następców prawnych (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 2012 r. III CZP 88/11, OSNC 2012/12/136). ). Do takich zaś osób H.K. z całą pewnością się nie zaliczał. Wynika to wprost z informacji przywołanych przez jego następcę prawnego we wniosku inicjującym postępowanie nadzorcze zakończone decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. - których prawdziwości organ wojewódzki nie podważał i nie kwestionuje ich także Gmina. Podawał w nim mianowicie, że przed II wojną światową nieruchomość należała do dziadków H. K., a on sam tytuł prawnorzeczowy do niej uzyskał Aktem Własności Ziemi z dnia [...] czerwca 1974 r. (vide str. 2 uzasadnienia decyzji), co w sposób oczywisty wykluczało zastosowanie omawianej regulacji do stanowiących jego własność nieruchomości.
Przywołany w skardze odmienny pogląd prawny, wyrażający się w tezie, iż art. 38 ust. 3 ustawy będzie dotyczył także spadkobierców osób, o których mowa w tym przepisie – sformułowany w postanowieniu Sądu Najwyższego z 11 stycznia 1965 r. II CR 52364 (OSNC 1965/7-8/135) - był w istocie poglądem odosobnionym, wyrażonym w tym jednym orzeczeniu, na co zwracał skądinąd uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu przywołanej wyżej uchwały. Stąd nie mógł być on miarodajny przy ocenie stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości.
Odnosząc się zaś do kwestii możliwości stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] mimo, że od jej wydania upłynęło przeszło 25 lat - zauważyć należy, że w przypadku wady, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. (rażącego naruszenie prawa), ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności związanej z upływem czasu. Wprawdzie przywołanym przez skarżącą wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże ze względu na zakresowy charakter tego wyroku, dotyczącego pominięcia prawodawczego, należy mieć na względzie, że nie derogował on owego przepisu z systemu prawnego, ani nie nadawał mu odmiennej od dotychczasowej treści normatywnej. Konieczne jest w tym względzie dopiero – jak stwierdzał sam Trybunał - dokonanie przez ustawodawcę stosowanych zmian w prawie. Stąd, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organ administracji publicznej zgodnie z ustanowioną w art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu zobligowany był do stosowania się do treści normatywnej art. 156 § 2 k.p.a., wynikającej wprost z aktualnego brzemienia tego przepisu. Określanie zaś przezeń czy też Sąd terminu, po którego upływie byłaby wyłączona możliwość stwierdzania nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa w drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. jest niedopuszczalne. Podobny pogląd wyrażony został m.in. w wyroku NSA z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 651/14 (Lex nr 1990905).
Przyjęcie odmiennego zapatrywania na konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego – jak chciałaby tego strona skarżąca - nie dość, że prowadziłoby do wykreowania przez organ administracji publicznej nieprzewidzianej obowiązującym brzmieniem przepisu art. 156 § 2 k.p.a. negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji obarczonej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., ale również arbitralnego ustalania przezeń jej normatywnej treści. Nie sposób wreszcie nie dostrzec, że sam Trybunał w swoich rozważaniach nie przesądzał jaki termin prekluzyjny będzie właściwy dla zapewnienia zgodności kontrolowanego unormowania z Konstytucją uznając, iż w tym zakresie "ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych" (vide pkt 10.7 uzasadnienia wyroku).
Stąd też zarzut dotyczący rzekomego naruszenia przez Ministra przepisów art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, do którego to naruszenia miało dojść w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] pomimo, że od jej wydania upłynął znaczny okres czasu, pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów Sąd, na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło