II SA/Rz 14/16
WyrokWSA w Rzeszowie2016-10-05
Skład orzekający: Elżbieta Mazur - Selwa, Stanisław Śliwa, Paweł Zaborniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nakaz rozbiórki budynku rekreacyjnego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę jest prawidłowy, gdy inwestor twierdzi, że przeprowadził jedynie remont istniejącego obiektu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że budynek rekreacyjny o wymiarach przekraczających dopuszczalne limity i wybudowany z nowych elementów stanowi nowy obiekt budowlany, a nie remont istniejącego. Wobec braku wymaganego pozwolenia na budowę oraz niespełnienia warunków legalizacji, nakaz rozbiórki jest zasadny i prawidłowy.Stan faktyczny
Skarżący wybudował na dzierżawionej działce budynek rekreacyjny o wymiarach 8,57 m x 6,25 m z dobudowanymi tarasami, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Twierdził, że przeprowadził jedynie remont istniejącego domku letniskowego, zgłoszony w Starostwie Powiatowym. Organy nadzoru budowlanego uznały, że jest to nowy obiekt budowlany, a nie remont, i wydały nakaz rozbiórki. Skarżący zaskarżył decyzję, kwestionując ustalenia organów co do charakteru robót.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki domku rekreacyjnego -skargę oddala-
Zaskarżoną do Sądu decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ( dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego [...] nakazującą J. S. ( dalej: "Skarżącemu") rozbiórkę budynku rekreacyjnego o wymiarach zewnętrznych 8,57 m x 6,25 m z dobudowanymi tarasami o wymiarach 8,22 m x 2,30 m i 8,66 m x 1,80 m, usytuowanego na części działki o nr ewid. 296/2 w miejscowości P. stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym A. S.A. Oddział [...] S. – M. w S.
W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., aktualnie Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 48 ust.
w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., aktualnie Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.; dalej: "P.b.").
Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
, działając na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2, ust. 3 pkt 1 i 2 P.b. wstrzymał roboty budowlane przy budowie wyżej opisanego budynku rekreacyjnego, równocześnie ustalił wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy poprzez trwałe zabezpieczenie obiektu budowlanego przed dostępem osób postronnych oraz, nałożył obowiązek przedstawienia w terminie do 31 lipca 2015r.: - zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy
z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 P.b.
Za pismem z dnia 7 sierpnia 2015r. Skarżący przedłożył cztery egzemplarze projektu budowlanego budynku rekreacyjnego.
Organ I instancji stwierdzając braki w dostarczonych dokumentach, postanowieniem
z dnia [...] sierpnia 2015r. znak: [...], na podstawie art. 49 ust. 3 P.b., nałożył na Skarżącego obowiązek ich uzupełnienia i usunięcia nieprawidłowości
w złożonych dokumentach - w terminie do dnia 10 września 2015r.
W dniu 31 sierpnia 2015r. Skarżący zwrócił się o wydłużenie terminu dostarczenia dokumentów z uwagi na okres urlopowy pracowników urzędu, w których dokumenty niezbędne do przedłożenia są w trakcie przygotowywania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia 8 września 2015r. zwrócił się do Gminy [...] z pytaniem czy Skarżący zwracał się o wydanie zaświadczenia wójta o zgodności budowy budynku rekreacyjnego z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "Uzdrowisko [...]" oraz czy uzyskał lub uzyska takie zaświadczenie. Na zadane pytanie udzielono odpowiedzi negatywnej.
W związku z powyższym decyzją z dnia [...] września 2015r. znak: [...] nakazano Skarżącemu rozbiórkę będącego przedmiotem postępowania budynku.
W odwołaniu Skarżący podniósł, że istniejący budynek został poddany remontowi na skutek dokonanego w Starostwie Powiatowym zgłoszenia. W związku
z czym zasugerował przeprowadzenie postępowania dotyczącego odstępstwa od wykonanego remontu budynku, które powinno być traktowane inaczej niż samowolne wzniesienie obiektu.
Powyższych zarzutów nie podzielił organ odwoławczy, który opisaną na wstępie decyzją utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił, że w trakcie postępowania i kontroli przeprowadzonej dnia 29 lipca 2014r. organ I instancji ustalił, że na działce nr 296/2
w miejscowości P. stanowiącej własność Skarbu Państwa
aktualnie w użytkowaniu wieczystym A. Spółka Akcyjna Oddział [...] S. - M. w S., (do 30 sierpnia 2010 r. przez [...] S. - M. S.A. w S.) na części dzierżawionej przez Skarżącego, usytuowany jest budynek o konstrukcji drewnianej z bali (dotyczy parteru), a poddasze wykonane w konstrukcji szkieletowej obitej od zewnątrz i od wewnątrz deskami na zakład. Dach budynku ma konstrukcję drewnianą wielospadową pokryty jest blachą trapezową powlekaną. W połaci dachowej od strony południowej wykonana jest lukarna w kształcie prostokąta z dwoma otworami okiennymi. Całość konstrukcji budynku posadowiona jest na stopach fundamentowych okrągłych Ø 300 mm utwierdzonych w gruncie. Budynek posiada wymiary zewnętrzne 8,57 m x 6,25 m. Do budynku od strony południowej i wschodniej dobudowany jest taras o konstrukcji drewnianej wsparty na słupach wykonanych z ceowników stalowych 120 zakotwionych w stopach betonowych utwierdzonych w gruncie. Taras od strony wschodniej posiada wymiary 8,22 m x 2,30 m, taras od strony południowej (frontowej) posiada wymiary 8,66 m x 1,80 m. Na taras od strony południowej wykonane są schody drewniane o wymiarach: szerokość 1,15m x długość 0,70 m. Na parterze znajdują się dwa pomieszczenia z osobnymi wejściami. Wewnątrz wykonane są łazienki i aneksy kuchenne. Na poddaszu wykonane są cztery pokoje przynależne po dwa do lokali na parterze. Wewnątrz budynku wykonana jest instalacja wodno-kanalizacyjna i elektryczna. W odległości ok. 12 m od budynku od strony drogi wewnętrznej usytuowany jest osadnik na ścieki wykonany z tworzywa sztucznego posiadający otwór i zamknięcie o pojemności 7,5 m3.
Podczas kontroli w dniu 29 lipca 2014r. Skarżący oświadczył, że przedmiotowy budynek został wybudowany w 2012r. jako budynek rekreacji indywidualnej w okresie letnim oraz stanowi jego własność, a osadnik ścieków został zakopany w latach 2008-2009 w miejscu starego osadnika, który był wykonany z kręgów betonowych Ø120. Wyjaśnił, że nie posiada pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku rekreacji indywidualnej, gdyż uważał, że wystarczy zgłoszenie remontu, którego dokonał do Starostwa Powiatowego , a do którego organ nie wniósł żadnych zastrzeżeń.
Na podstawie porównania znajdującej się w aktach dokumentacji fotograficznej z dnia 22 września 2009r. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z 1 marca 2010 r. stanowiącego załącznik do umowy dzierżawy zawartej pomiędzy [...] S. - M. S.A. (obecnie A. S.A.), a Skarżącym na część działki nr 296 położonej w miejscowości P., organ stwierdził, że aktualnie realizowany budynek stanowi, w stosunku do poprzedniego nowy obiekt.
Z wymienionych dokumentów wynikało, że na przekazanej nieruchomości znajdował się domek letniskowy niewielkich rozmiarów, nieruchomość uzbrojona była jedynie w dojazd, nie było instalacji wodnej, sanitariatów oraz urządzeń zasilających
w energię elektryczną.
Obecnie istniejący budynek posadowiony jest na stopach fundamentowych okrągłych, ma znacznie większe wymiary i jest to budynek parterowy z poddaszem użytkowym (czyli dwukondygnacyjny) z tarasami, zawierający dwa osobne lokale, każdy z aneksem kuchennym i łazienką na paterze oraz dwoma pokojami na poddaszu użytkowym.
Dokonując w dniu 11 maja 2012r. zgłoszenia w Starostwie Powiatowym Skarżący zgłosił wykonanie remontu istniejącego obiektu rekreacyjnego - domku letniskowego obejmującego: remont pokrycia dachu z papy i skorodowanej blachy płaskiej polegający na wymianie pokrycia na nowe z blachodachówki, wymianę rynien i rur spustowych na PCV, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej z drewnianej na nową PCV lub drewnianą w istniejących otworach okiennych i drzwiowych, remont boazerii drewnianej wewnątrz obiektu polegający na częściowej wymianie przegnitych desek elementów na nowe wraz z malowaniem drewnochronem, remont podłóg drewnianych polegający na częściowej wymianie przegnitych i spróchniałych legarów podłogowych i wymianie desek podłogowych o tych samych parametrach wraz z malowaniem drewnochronem, remont desek elewacyjnych polegający na wymianie przegnitych i spróchniałych desek na nowe wraz z malowaniem drewnochronem, uzupełnienie ubytków betonu w elementach betonowych, na których posadowiony jest obiekt.
W ocenie organu odwoławczego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zakwalifikował wykonane przez Skarżącego roboty budowlane, jako budowę obiektu budowlanego - budynku rekreacyjnego parterowego z poddaszem użytkowym o wymiarach zewnętrznych 8,57m x 6,25m z tarasami o wymiarach 8,22m x 2,30m i 8,66m x 1,80m oraz bezodpływowego osadnika na ścieki na działce o nr ewid. 296/2 w P.u, a nie remont istniejącego obiektu budowlanego - domku letniskowego.
Powołując się na art. 28 ust. 1 P.b. wskazał, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 - 31. Odstępstwa od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określono
w art. 29-31 i są to jedyne wyjątki od tej zasady, żaden z nich nie zachodzi w niniejszej sprawie.
Z uwagi na datę dokonania samowoli organ odwoławczy wskazał, że nie znajdzie zastosowania ustawa z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z dnia 27 marca 2015r.), która została ogłoszona w dniu 27 marca 2015r. wprowadziła art. 1 w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm.) zmiany m.in. dot. zniesienia obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej o powierzchni zabudowy do 35 m2. Nowelizacja wprowadziła w treści art. 29 ust. 1 P.b. nowy punkt 2a, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki.
Nawet jeśliby przyjąć, jak twierdzi Skarżący, że miałaby zastosowanie, co pozostaje w sprzeczności z art. 6 ust. 1 tej ustawy, to pozostawałoby to bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie zostały spełnione wymienione w tym przepisie warunki - powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi 8,57m x 6,25m = 53,56m2.
W świetle powyższego organ odwoławczy za prawidłowe ocenił wszczęte przez organ I instancji postępowanie naprawcze, o którym mowa w art. 48 ust. 2 P.b., a wobec bezskutecznego upływu terminu do przedłożenia stosownych dokumentów, orzeczenie nakazu rozbiórki tego budynku.
W skardze do Sądu Skarżący domagając się uchylenia zarówno decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jak i decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego wskazał, że organy błędnie przyjęły, że objęty postępowaniem budynek stanowi nowy budynek, a nie stary, odnowiony.
Zarzuca brak jednoznacznych dowodów na potwierdzenie budowy nowego budynku - nie ustalono jego wymiarów zewnętrznych, a dowodem na to nie mogą być wyłącznie zdjęcia. Nie zgadza się również z twierdzeniem organu, że budynek rekreacyjny wybudował w 2012 r. Składając wyjaśnienia, pod tym pojęciem rozumiał czynności budowlane, a nie tworzenie czegoś całkiem nowego.
Końcowo podkreślił, że nakazanie rozbiórki całego budynku jest dla niego krzywdzące i niesprawiedliwe. Przyznał, że nieświadomy przepisów budowlanych mógł wykonać coś więcej aniżeli pozwalało na to prawo, jednak uważa, że "budynek powinien zostać bo był, a postępowanie nadzoru budowlanego powinno dotyczyć tych dodatkowych robót".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 P.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakreślonych wyżej granicach Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów.
Przedmiotem kontroli jest decyzja nakazująca rozbiórkę budynku rekreacyjnego o wymiarach zewnętrznych 8,57 m x 6,25 m z dobudowanymi tarasami o wymiarach 8,22 m x 2,30 m i 8,66 m x 1,80 m wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nie ulega wątpliwości, że opisany obiekt wyczerpuje definicję obiektu budowlanego, którego realizacja nie została wyłączona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, na podstawie art. 29 – 31 P.b. Zasadą jest bowiem, że roboty budowlane można rozpocząć, jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29 -31 P.b.
Skarżący twierdził, że przeprowadzone przez niego roboty budowlane zostały wykonane w ramach przeprowadzonego remontu dokonanego na podstawie zgłoszenia w Starostwie Powiatowym. Tymczasem organ uznał te prace za budowę nowego obiektu wymagającego pozwolenia na budowę.
W sporze tym należy przyznać rację organowi.
Z zalegających w aktach dokumentów, w tym protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 1 marca 2010 r. wynika, że Skarżącemu została przekazana nieruchomość
o powierzchni 500 m2 oznaczona w ewidencji gruntów jako część działki nr 296 położona w miejscowości P. ze znajdującym się na niej domkiem letniskowym. Z protokołu wynikało, że nieruchomość nie posiadała instalacji wodnej, sanitariatów, urządzeń zasilających w energię elektryczną, była jedynie uzbrojona w dojazd.
Z dołączonej umowy dzierżawy wynikały zasady korzystania z przedmiotu dzierżawy w tym między innymi zakaz dokonywania bez pisemnej zgody wydzierżawiającego: wznoszenia obiektów i urządzeń.
W zgłoszeniu wykonania robót budowlanych Skarżący określił zakres przeprowadzonych prac remontowych obejmujących: remont pokrycia dachu z papy
i skorodowanej blachy płaskiej polegający na wymianie pokrycia na nowe
z blachodachówki, wymianie rynien i rur spustowych na PCV, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej z drewnianej na nową z PCV lub drewnianą na istniejących otworach okiennych i drzwiowych, remont boazerii drewnianej wewnątrz obiektu polegający na częściowej wymianie przegnitych desek elementów na nowe wraz
z malowaniem drewnochronem, remont desek elewacyjnych polegający na wymianie przegnitych i spróchniałych desek na nowe wraz z malowaniem drewnochronem, uzupełnienie ubytków betonu w elementach betonowych, na których posadowiony jest obiekt.
Aktualny stan obiektu został stwierdzony protokołem kontroli przeprowadzonej w dniu 29 lipca 2014 r. i wynika z niego, że na części dzierżawionej przez Skarżącego działki nr ewid. 296 znajduje się obiekt o konstrukcji drewnianej ( balowej) – parter, poddasze wykonane w konstrukcji szkieletowej obitej od zewnątrz deską na zakład, wewnątrz deskami na zakład nieobrzynanymi, z wielospadowym dachem o konstrukcji drewnianej, pokrytym blachą trapezową powlekaną, w połaci dachowej od strony południowej znajduje się lukarna w kształcie prostokąta z dwoma otworami okiennymi. Całość konstrukcji posadowiona jest na stopach fundamentowych okrągłych Ø 300. Zewnętrzne wymiary budynku to: 8,57 mx 6,25 m, wysokość budynku w okapie 3,11 m, natomiast w kalenicy około 6,75 m. Do budynku od strony południowej i wschodniej dobudowany jest taras o konstrukcji drewnianej wsparty na słupach wykonanych z ceownika stalowego "120", zakotwionych w stopach betonowych zatwierdzonych w gruncie. Taras od strony wschodniej posiada wymiary 8,22 m x 2,30 m, natomiast od strony południowej wymiary 8,66 m x 1,80 m. Na tarasie od strony południowej wykonane są schody drewniane o wymiarach: szerokość 1,15 m, długość 0,70 m. Na parterze znajdują się dwa pomieszczenia z osobnymi wejściami. Wewnątrz pomieszczeń znajdują się łazienki i aneksy kuchenne, na poddaszu cztery pokoje. Wewnątrz budynku wykonana jest instalacja wod –kan i elektryczna. Do budynku wykonane są przyłącza wody, kanalizacji i przyłącza elektryczne. W odległości około 12 m od budynku od strony drogi wewnętrznej usytuowany jest osadnik na ścieki wykonany z tworzywa sztucznego, posiadający otwór i zamknięcie do wypompowywania nieczystości, o pojemności około 7,5 m3. Budynek w całości został wykonany jest z nowych elementów, łącznie z fundamentami, nie stwierdzono żadnego elementu po istniejącym budynku letniskowym.
Już na podstawie powyższych dokumentów z całą stanowczością stwierdzić należy, że aktualny budynek to zupełnie nowy od poprzedniego, a przeprowadzone prace wykraczają poza zakres dokonanego zgłoszenia.
Świadczy o tym całkowita zmiana bryły budynku, z parterowego na parterowy
z poddaszem użytkowym, tarasami od strony wschodniej i południowej wraz ze schodami, dachu dwuspadowego na wielospadowy, zmiana powierzchni budynku przez jego znaczne powiększenie, wyposażenie budynku w przyłącz wody, kanalizacji i elektryki.
Wniosków organów nie może dyskwalifikować fakt, że ustaleń dotyczących wyglądu obiektu na dzień dzierżawy organ dokonał na podstawie dokumentacji fotograficznej budynku z 2009 r.
Stwierdzić należy że był to wystarczający dowód na to aby przyjąć, że są to całkowicie inne budynki, a w konsekwencji, że nowo powstały nie jest wynikiem prac remontowych przeprowadzonych w dotychczasowym budynku, w ramach zgłoszenia, lecz jest wynikiem samowolnie wykonanych prac budowlanych. Budynek ze zdjęć
z 2009 r. to parterowy obiekt z widocznym na zdjęciu jednym oknem, bez schodów, podczas gdy aktualnie stwierdzony, znajdujący się w tym samym miejscu, co nie ulega wątpliwości i nie było przedmiotem sporu, jest parterowy, z użytkowym poddaszem, znacznie większy od poprzedniego z rozbudowanymi tarasami, z dwoma niezależnymi wejściami oddzielnymi aneksami kuchennym łazienkami i pokojami na poddaszu po dwa na każdy lokal.
Ustalenia organu w tym zakresie jak i wnioski z nich wyciągnięte są logiczne
i zgodne z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Przyjęcie odmiennych wniosków stanowiłoby obrazę tych zasad.
Odeprzeć należy zarzut dokonania robót w ramach zgłoszenia prac remontowych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Skarżący pod pretekstem przeprowadzenia prac remontowych wybudował całkowicie nowy obiekt budowlany, bez wymaganego do tego pozwolenia na budowę.
Za remont mogą zostać uznane tylko takie roboty budowlane, które są wykonywane
w istniejącym obiekcie budowlanym i ich celem jest odtworzenie stanu pierwotnego,
a więc takiego, który istniał w danym obiekcie budowlanym. Wobec tego remontem nie będą roboty budowlane polegające na rozbiórce obiektu budowlanego i budowie nowego obiektu, nawet z wykorzystaniem materiałów budowlanych pozyskanych
z obiektu rozebranego w tym samym miejscu i odpowiadającego gabarytami obiektowi pierwotnemu. Remontowany obiekt musi istnieć, aby można było mówić o jego remoncie. Przy tej czynności następuje najczęściej wymiana tylko poszczególnych elementów obiektu i zastąpienie ich nowymi (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., II OSK 1835/10, CBOSA). W wyroku z dnia 20 października 2011 r., II OSK 1483/10, LEX nr 1151902, NSA wskazał, że zasadnicza różnica między remontem a odbudową wynika z występującego w przypadku odbudowy faktu uprzedniego w stosunku do samego aktu odtworzenia – rozebrania określonych fragmentów obiektu. Rozebranie takie wyklucza potraktowanie całości robót jako odtwarzających stan pierwotny, o których mowa w definicji terminu "remont". W takiej sytuacji doszłoby bowiem do remontu czegoś, co nie istnieje, gdyż zostało uprzednio rozebrane. Odtworzenie, obejmujące rozebranie, a następnie "odtworzenie właściwe", wiąże się z pojęciem odbudowy.
W niniejszej sprawie w miejsce dotychczasowego budynku powstał całkiem nowy budynek. Z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika, że budynek w całości powstał z nowych elementów, a po starym budynku nie pozostały żadne ślady. Nie można zatem mówić o tym, że wykonano prace w obiekcie istniejącym, i że miały one na celu odtworzenie stanu pierwotnego. Wykonane prace nie służyły odtworzeniu starego budynku lecz stworzeniu całkowicie nowego.
Skarżący nie może również zasłaniać się legalnością wykonanych prac przedstawiając zgłoszenie w Starostwie Powiatowym prac remontowych twierdząc jednocześnie, że działał w zaufaniu do organów państwa, które nie zgłosiły
w przewidzianym do tego terminie sprzeciwu. O takiej sytuacji można byłoby mówić, gdyby do realizacji samowoli budowlanej doszło z powodu zaniedbania przez organ spoczywających na nim obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 1999 r., IV SA 397/97, Wspólnota 1999, nr 18, s. 25), a nie w sytuacji gdy w rzeczywistości doszło do realizacji robót budowlanych, wykraczających poza zakres zgłoszenia i wymagających uzyskania pozwolenia na budowę.
W orzecznictwie podkreśla się, że o tym, czy roboty budowlane wymagają dokonania zgłoszenia czy pozwolenia na budowę decyduje ich zakres a nie wola inwestora, który niezależnie od rodzaju planowanej budowy, wybiera uproszczoną formę reglamentacji robót budowlanych.
"Zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 P.b., chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę ( wyrok NSA z 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt OSK 108/04). W innym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że złożenie zgłoszenia zamiast złożenia wniosku o pozwolenie na budowę było wynikiem wystąpienia rzeczywistego problemu z prawidłowym zakwalifikowaniem zamierzenia inwestycyjnego, a rzeczywistym zamiarem inwestora, a nie obejściem przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 sierpnia 2010 r., II SA/Bk 311/10, LEX nr 607715). W przypadku natomiast odmiennym, tj. próby obejścia, a nawet nadużycia prawa, powinien zostać zastosowany art. 48.
W niniejszej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że zamierzeniem Skarżącego była objęta realizacja całkiem nowego obiektu. Nie wytrzymuje krytyki twierdzenie Skarżącego, że dokonał jedynie remontu dotychczasowego obiektu,
a organ nie dowiódł przeciwnego nie ustalając powierzchni poprzedniego budynku, opierając się wyłącznie na dokumentacji zdjęciowej.
Jeszcze raz podkreślić należy, że właśnie dokumentacja zdjęciowa, zgłoszenie prac remontowych i protokół kontroli stanowiły niezbity dowód na to, że Skarżący wybudował nowy obiekt, czemu poza gołosłownymi twierdzeniami nie zaprzeczył. Poza twierdzenie, że organ ustalił wygląd pierwotnego budynku wyłącznie na podstawie dokumentacji zdjęciowej, Skarżący nie przedstawił dowodu na to, że poprzedni budynek wyglądał inaczej aniżeli przedstawiony na fotografii. Brak ustalenia powierzchni pierwotnego budynku, jak już wcześniej wspomniano, nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, że doszło do realizacji nowego obiektu. W protokole kontroli stwierdzono, że obiekt został w całości zrealizowany z nowych elementów
a po starym budynku nie pozostały żadne ślady. Zatem kryterium powierzchni nie miało decydującego zaznaczenia, choć ze zdjęć jednoznacznie wynika, że aktualnie istniejący budynek jest znacznie większy od poprzedniego.
Prawidłowe ustalenia organów, że w wyniku dokonanych prac doszło do realizacji całkowicie nowego obiektu, pozbawia zasadności zarzut o rozbiórce całości budynku, a nie jego części, a także twierdzenia, że budynek powinien stać nadal,
a postępowanie powinno ograniczać się jedynie do wykonanych robót budowlanych. Stwierdzony decyzją nakaz rozbiórki nie budzi wątpliwości co do zakresu obowiązków jak i ich adresata. Został jasno i precyzyjnie określony.
Nie budzi również zastrzeżeń Sądu ustalenie przez organ daty dokonania przedmiotowych prac, tj. 2012 r. Datę tą wskazał Skarżący do protokołu z kontroli
z dnia 29 lipca 2014 r., stwierdzając, że budynek został wybudowany w 2012 r. Bez znaczenia pozostaje przy tym, podnoszony przez niego zarzut, że składając tej treści oświadczenie miał na myśli czynności budowlane, a nie tworzenie czegoś całkiem nowego. Dla oceny prawnej tych czynności właściwa jest chwila ich wykonania, a nie ich kwalifikacja jako remont czy budowa. Słuszne jest również stanowisko organu, że dla oceny mającej miejsce samowoli budowlanej będą miały zastosowanie przepisy prawa materialnego obowiązującego z chwili jej dokonania. W świetle powyższego nie znajdą zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, które i tak, jak prawidłowo zauważył organ II instancji nie miałyby
w sprawie znaczenia, z uwagi na przekroczenie kryterium powierzchni przedmiotowego obiektu. Powierzchnia stwierdzona to 53,56 m2 w miejsce dopuszczalnej, w stosunku do której zniesiono obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę - 35 m2.
Za prawidłowe należy również ocenić postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o rozbiórce – tzw. postępowanie legalizacyjne.
Choć nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów P.b., to może być orzeczony, gdy okaże się, że nie prawnych możliwości jego legalizacji ( wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II OSK 1879/2007, wyrok WSA w Gdańsku z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 503/2010). Legalizacja samowoli budowlanej zależy w dużej mierze od woli samego inwestora, wdrożenie procedury legalizacyjnej nie jest bowiem jego obowiązkiem, lecz jedynie uprawnieniem (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2010 r., II SA/Łd 990/10, LEX nr 756007; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 stycznia 2011 r., II SA/Gd 503/10, LEX nr 953178; wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 marca 2011 r., II SA/Kr 153/11, LEX nr 1100502).
W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wstrzymał roboty budowlane ustalając równocześnie wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nałożył na Skarżącego obowiązek przedstawienia zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 P.b.: w tym czterech egzemplarzy projektu z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczegółowymi oraz zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7, oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zgodnie z przepisami o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym, decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zastrzegając jednocześnie, że nie spełnienie w wyznaczonym terminie wskazanych obowiązku spowoduje wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący przedłożył wyłącznie projekty.
Bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu, co w sprawie nie było kwestionowane, uprawniał organ do podjęcia decyzji o rozbiórce. Skarżący wprawdzie zwrócił się o jego przedłużenie powołując się na okres urlopowy w organach i trudności
w uzyskaniu wymaganych zaświadczeń, jednak na skutek weryfikacji jego twierdzeń organ ustalił, że nie zwracał się o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy budynku rekreacji indywidualnej z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego, jak twierdził – pismo Wójta Gminy [...] z dnia 14 września 2015 r. W świetle powyższego stwierdzić należy, że orzeczony nakaz rozbiórki został poprzedzony postępowaniem legalizacyjnym, które jednak nie przyniosło oczekiwanego rezultatu.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ prawidłowo ustalił a następnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z samowolą budowalną. Postawiony budynek stanowił całkowicie nowy obiekt, na którego realizację Skarżący nie posiadał wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a prowadzone w stosunku do niego postepowanie naprawcze nie przyniosło oczekiwanego rezultatu. Zebrany w tym zakresie przez organ materiał dowodowy był wyczerpujący i jednocześnie wystraczający do podjęcia decyzji.
Mają powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło