IV SA/Po 862/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-12-06

Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Maciej Busz, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie z opłaty za usługi wodne na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego obejmuje również opłatę stałą za wprowadzanie ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów w tych wodach nie przekracza 500 mg/l?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie z opłat za usługi wodne przewidziane w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego dotyczy zarówno opłaty stałej, jak i zmiennej. Organ powinien zbadać faktyczną wartość sumy chlorków i siarczanów we wprowadzanych ściekach, a nie opierać się wyłącznie na wartościach określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. W związku z tym decyzja organu została uchylona z powodu naruszenia prawa materialnego i proceduralnego.
Stan faktyczny
Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Kole wydało decyzję ustalającą opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi dla Kopalni Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna za rok 2018. Skarżąca nie zgodziła się z wysokością opłaty, wskazując, że wody pochodzące z odwodnienia zakładu górniczego powinny być zwolnione z opłat na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Organ nie uznał reklamacji i utrzymał opłatę w decyzji. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Poznaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Kole z dnia 29 czerwca 2018 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 7417 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w Kleczewie na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Kole z dnia 29 czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie opłaty stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Kole na rzecz skarżącej [...] S.A. w Kleczewie kwotę 7417 zł (siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. IV SA/Po 862/18 UZASADNIENIE W dniu 30.05.2018 r., Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w Kole (dalej jako: "PGWWP Zarząd Zlewni w Kole") na podstawie przepisu art. 271 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej jako: "Prawo wodne") ustaliło, w formie informacji rocznej dla [...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna z siedzibą w K. (dalej także jako "skarżąca") za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w kwocie [...]PLN za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi. Jednocześnie PGWWP Zarząd Zlewni w Kole w informacji tej wskazało, że opłatę należy uiścić na rachunek Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w czterech kwartalnych ratach płatnych w następujących terminach: 1) za I kwartał - w terminie 14 dni od daty otrzymania tego pisma w wysokości [...] PLN, 2) za II kwartał - w terminie do 31 lipca 2018 r. w wysokości [...] PLN, 3) za III kwartał - w terminie do 31 października 2018 r. w wysokości [...] PLN, 4) za IV kwartał - w terminie do 31 stycznia 2019 r. w wysokości [...] PLN. Powołana informacja roczna została doręczona skarżącej w dniu 04.06.2018 r. W dniu 14.06.2018 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, [...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna, złożyła reklamację, w której nie zgodziła się z wysokością opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustaloną w powołanej informacji rocznej. [...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna podniosła, że wody pochodzące z odwodnienia wgłębnego zakładu górniczego nie powinny być objęte opłatą za usługi wodne z uwagi na brak regulacji tej kwestii w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1566 ze zm.). Natomiast wprowadzenie do wód - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w ustawie Prawo wodne w art. 16 pkt. 61 lit. e) jako ścieki, powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne na podstawie art. 279 pkt.3, który reguluje tę kwestię. PGWWP Zarząd Zlewni w Kole nie uznało reklamacji [...] Kopalnia Węgla B. A. Spółka Akcyjna i decyzją z dnia 29 czerwca 2018 r. określiło dla skarżącej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r., opłatę stałą w wysokości [...] PLN, w tym [...] PLN za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi. Organ wskazał, że zgodnie z art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych. Organ wskazał, że z definicji zakładu górniczego określonej w art. 6 pkt 18 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2017 r. poz. 2126 ze zm.) wynika, że pojęcie to obejmuje swym zakresem zarówno podziemne zakłady górnicze, jak i odkrywkowe zakłady górnicze, a zatem wody pochodzące z odwodnienia odkrywkowych zakładów górniczych, wprowadzane do wód lub do ziemi zawierają się w pojęciu ścieków w rozumieniu art. 16 pkt 61 lit. e) Prawa wodnego. Tym samym wprowadzanie takich ścieków do wód podlega opłacie za usługi wodne zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, co legło u podstaw ustalenia opłaty stałej wobec wnoszącego reklamację, a wobec jej nieuznania - określenia wysokości opłaty stałej w drodze decyzji. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony skarżącej, że wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w ustawie Prawo wodne w art. 16 pkt. 61 lit. e) jako ścieki, powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, który stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Organ podniósł przy tym, że zgodnie z art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Sposób obliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi określa art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, z którego wynika, że obliczenia tej opłaty dokonuje się w oparciu o określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażoną w m3/s, a nie w oparciu o rzeczywistą ilość substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym m. in. substancji wyrażonych jako wskaźnik sumy chlorków i siarczanów. Ten ostatni sposób obliczenia opłaty właściwy jest dla opłaty zmiennej, która jednak nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Skoro zatem opłata stała za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ściśle związana z pozwoleniem wodnoprawnym lub pozwoleniem zintegrowanym i jej wysokość zależy od ustalonego w pozwoleniu zakresu korzystania z wód, to dokonując jej obliczenia należy kierować się treścią tego aktu administracyjnego, a nie danymi pochodzącymi z innych źródeł. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że przyjęta w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna wartość sumy chlorków i siarczanów w wodach pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego została określona na 1500 mg/l, a zatem w sposób oczywisty przekracza wartość, o której mowa w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Oznacza to, że wnoszący reklamację nie jest objęty zwolnieniem z obowiązku poniesienia opłaty stałej za wprowadzanie do wód ścieków będących wodami zasolonymi, pochodzącymi z odwodnienia zakładu górniczego. Zwolnienie to w odniesieniu do opłaty stałej zachodzi w sytuacji, gdy przyjęta w pozwoleniu wodnoprawnym wartość sumy chlorków i siarczanów w ściekach została określona maksymalnie na 500 mg, taki zaś przypadek nie występuje w przedmiotowej sprawie. Ponadto organ wskazał, że w przypadku, gdy w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym nie zostały określone maksymalne wielkości wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi odpowiednio w art. 271 ust. 5 Prawa wodnego - dla ustalenia wysokości opłaty stałej należy przyjąć tę wielkość wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m3 /s stanowić będzie maksymalną wartość. Organ wskazał, że [...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego znak [...] wydanego w dniu 31.12.2012 r. przez Marszałka Województwa W. na szczególne korzystanie z wód w zakresie: wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi w ilości 7 500 m3/h, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt. 1 Prawa wodnego obowiązany jest ponosić opłatę za usługi wodne. Określenia wysokości opłaty stałej Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne ( Dz. U. z 2017 r. poz. 2502). Organ wskazał, że opłata za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej [...] zł/dobę za 1 m3/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 365 dni i maksymalnego zrzutu określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym w ilości 7 500,00 m3/h, wynoszącego po przeliczeniu 2,083 m3/s. [...] Kopalnia Węgla Brunatnego K. Spółka Akcyjna pismem z dnia 30 lipca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję PGWWP Zarząd Zlewni w Kole z 29 czerwca 2018 r. W ocenie strony skarżącej postępowanie organu narusza obowiązujące standardy prowadzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej wprowadzanie do wód lub do ziemi - wód pochodzących z odwodnienia zakładu górniczego, zdefiniowanych przez ustawodawcę w ustawie Prawo wodne w art. 16 pkt 61 lit. e) jako ścieki, powinno być zwolnione z opłat za usługi wodne na podstawie art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, który stanowi, że zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków I siarczanów (CI+S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Z przepisu tego nie wynika, czy zwolnienie to odnosi się tylko do opłat stałych, czy też tylko do opłat zmiennych. W związku z tym należy uznać, że zwolnienie to obejmuje wszystkie rodzaje opłat pod warunkiem, że wprowadzane ścieki spełniają warunki wskazane w tym przepisie. Skarżąca spółka wskazała, że z wyników prowadzonych badań monitoringowych spełniających wszystkie wymagania formalne, które są przekazywane organom ochrony środowiska wynika, że dla Odkrywki Drzewce rzeczywista emisja kształtuje się na poziomie: a) chlorki : od 6,2 mg Cl/1 do 12,7 mg Cl/l b) siarczany : od 8,3 mg S04/1 do 47,3 mg S04/1 W. te znacząco są poniżej progów uprawniających organ do ustalenia opłaty. W ocenie spółki skoro w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego nie wskazano, że zwolnieniem objęte są tylko przypadki, w których już w pozwoleniu przewidziano, że emisja siarczanów i chlorków nie będzie przekraczała tych wielkości, to znaczy że organ powinien badać rzeczywista emisję, a nie ograniczać się do wielkości wynikających z pozwolenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach). Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja PGWWP Zarząd Zlewni w Kole z 29 czerwca 2018 r., określająca dla strony skarżącej za okres 1 stycznia 2018 r. - 31 grudnia 2018 r. opłatę stałą w wysokości [...] PLN, w tym [...] PLN za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi. Dokonana pod względem wskazanych wyżej kryteriów kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Ostateczną decyzją Marszałka Województwa W. z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...] zostało udzielone pozwolenie wodnoprawne na odwodnienie zakładu górniczego Odkrywki Drzewce - Pole A i Pole B oraz na szczególne korzystanie z wód. W pozwoleniu tym zostały określone m.in. wskaźniki dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń, w tym chlorki - 1000mg Cl/dm3 oraz siarczany - 500mg SO4/dm3. Zaskarżona decyzja oparta została natomiast o regulacje wyznaczone przepisami ustawy Prawo wodne z 20 lipca 2017 r., obowiązującej z przewidzianymi w niej wyjątkami od 1 stycznia 2018 r. (art. 574). Podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich określa wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji, od której podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 273 ust. 1, 6 i 8); stosownie do art. 14 ust. 6 pkt 2. Właściwym organem Wód Polskich w opisanym zakresie jest dyrektor właściwego ZZPGWWP. Z art. 267 ww. ustawy wynika, że opłaty za usługi wodne stanowią jeden z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami. Przepis art. 268 (a także 269) formułuje regułę, w myśl której, do usług wodnych za które pobiera się opłaty zalicza się, między innymi, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (ust. 1 pkt 2 art. 268). Przepis art. 270 ust. 8 u.p.w. stanowi, że opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej i opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzonych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie ustawodawca przewiduje zwolnienia o charakterze podmiotowym i przedmiotowym od obowiązku ponoszenia opłat, które umieszczone są w różnych przepisach. W rozpoznawanej sprawie istotne jest zwolnienie zawarte w art. 279 pkt 3 u.p.w. według którego, zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl + S04) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Strona skarżąca wywodzi bowiem - zarówno w skardze jak i wcześniej, w złożonej reklamacji - że to zwolnienie znajduje zastosowanie także w odniesieniu do opłaty stałej za wprowadzanie ścieków a nie tylko - tak jak przyjmuje organ - do opłaty zmiennej. Z tego też względu wprowadzanie ścieków objętych zaskarżoną decyzją korzysta, zdaniem Spółki, ze zwolnienia wynikającego z przywołanego przepisu co czyni nieuzasadnione obciążenie jej opłatą za korzystanie z tej usługi wodnej. Istota sporu, jaka powstała między stronami, wymaga zatem w pierwszym rzędzie oceny, czy w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały podstawy do naliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód, w sytuacji, gdy spółka korzysta z pozwolenia wodnoprawnego w którym udzielono jej zezwolenia na wprowadzanie do wód i do ziemi wód, w których suma chlorków i siarczanów nie przekracza 1500 mg/dm3. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ nie zgadzając się ze stanowiskiem skarżącej o zastosowaniu w niniejszym przypadku zwolnienia z art. 279 pkt 3 do opłaty stałej, interpretację swoją znajduje w przepisie art. 271 ust. 5 u.p.w., w którym określono sposób wyliczenia opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód. Zdaniem organu, jeżeli z przepisu tego nie wynika, aby wysokość opłaty stałej była zależna od ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego - w tym, między innymi od ilości sumy chlorków i siarczanów - to nie można zasadnie twierdzić, że przy wyliczeniu tej opłaty zastosowanie znajduje zwolnienie z art. 279 pkt 3 u.p.w., dotyczące ścieków o określonym składzie i ilości zawartych w nich substancji. Organ zaznaczył, że opłata stała stanowi rekompensatę za korzystanie ze środowiska wodnego. Z wywodów organu wynika, że brak możliwości zastosowania zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego organ wywodzi ze sposobu obliczania opłaty stałej i opłaty zmiennej. Z taką argumentacją nie można jednak się zgodzić, gdyż pomija ona wykładnię gramatyczną, systemową i funkcjonalną przepisu art. 279 Prawa wodnego, który ma pierwszeństwo stosowania przed przepisem art. 271 ust. 5 Prawa wodnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w procesie ustalania opłat za usługi wodne, w pierwszym rzędzie organ zobowiązany jest do zbadania, czy dla danego podmiotu istnieje w ogóle obowiązek ponoszenia tych opłat, co obejmuje także zastosowanie przewidzianych w ustawie zwolnień. Dopiero po ustaleniu, że nie zachodzi wskazany w ustawie wyjątek od ponoszenia opłaty, organ może przystąpić do jej ustalenia. W tym względzie należy zgodzić się z argumentacją skargi, że nie można interpretować zakresu zwolnienia z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, wyłącznie w oparciu o przepisy określające sposób wyliczenia opłaty stałej i opłaty zmiennej. Rolą organu jest w pierwszym rzędzie ustalenie, czy w danej sprawie występują okoliczności stanowiące przesłankę do zastosowania obligatoryjnego zwolnienia, które ustawodawca wprost określił w art. 279 pkt 3. Mając na uwadze, że zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne o charakterze przedmiotowym i podmiotowym mają charakter wyjątków od zasady jaką jest odpłatność za usługi wodne, przepisy je określające winny podlegać wykładni ścieśniającej. Z treści art. 279 Prawa wodnego wynika natomiast, że wszystkie wyszczególnione w pkt 1-5 rodzaje usług wodnych polegające na wprowadzaniu ścieków lub wód, do ziemi albo do wód lub do ziemi, obligatoryjnie zwolnione zostały z opłat których obowiązek ponoszenia wynika z art. 268 Prawa wodnego. Już zatem sama wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że zwolnienie w nim przewidziane, znajduje zastosowanie do opłat za usługi wodne bez rozróżnienia, czy chodzi o opłatę stałą czy opłatę zmienną. Skoro zaś z art. 270 ust. 8 u.p.w. wynika, że opłata stała i opłata zmienna jest częścią składową opłaty za usługi wodne za wprowadzanie ścieków (z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie), to już literalne brzmienie przepisu wskazuje, że brak podstaw do ograniczenia tego zwolnienia tylko do opłaty zmiennej. Sąd wskazuje, że posłużenie się w przepisie art. 279 sformułowaniem "opłata za usługi wodne", powoduje, że pojęcie to należy odczytywać w znaczeniu jakie nadane mu zostało w art. 270 ust. 8 Prawa wodnego, a więc opłaty za usługi wodne składające się z opłaty stałej i zmiennej. Lektura przepisów dotyczących opłat za usługi wodne wskazuje także, że w przypadku, gdy wolą ustawodawcy jest zastosowanie zwolnienia tylko do jednej ze składowych opłat za usługi wodne, to daje temu wyraz w sposób jednoznaczny, tak jak uczynił to w art. 270 ust. 2 Prawa wodnego, w którym to przepisie mowa o zwolnieniu z opłaty stałej. Interpretując przepis art. 279 Prawa wodnego należy mieć także na uwadze, że opłaty za usługi wodne należy zaliczyć do danin publicznych (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 12.09.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 505/18 i z 14.11.2018 o sygn.. II SA/Wr 506/18, dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego za daniny publiczne uważa świadczenia powszechne, przymusowe, bezzwrotne, ustalane jednostronnie w drodze ustawy i pobierane na rzecz podmiotu prawa publicznego w celu realizacji zadań publicznych. Na taki charakter opłat wskazuje art. 300 Prawa wodnego zgodnie z którym, do ponoszenia opłat za usługi wodne zastosowanie znajdują przepisy działku III Ordynacji podatkowej, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych, wymaga uwzględnienia w procesie wykładni charakteru przepisów określających obowiązek ich uiszczenia (zatem także zwolnień). Sąd podziela stanowisko, że przepisy regulujące problematykę danin publicznych i ich stosowanie muszą być zgodne z całokształtem obowiązujących norm i zasad konstytucyjnych. Stosowanie przepisów zobowiązujących do uiszczania opłat za usługi wodne nie może zatem prowadzić do naruszenia wartości objętych ochroną konstytucyjną, a w szczególności nie może prowadzić do tego, ażeby opłaty te stały się instrumentem nadmiernego fiskalizmu. Władczość państwa jako źródło obowiązku opłat za usługi wodne oraz minimalny lub żaden wpływ jednostki na treść tego stosunku prawnego wymagają ścisłego, zgodnego z zakładanym celem ustawy, stosowania przepisów określających ten obowiązek. Charakter opłat za usługi wodne jako daniny publicznej wymaga od organu stosowania wykładni prawa zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki i stosowania zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony (art. 7a § 1 k.p.a.). Podkreślić bowiem należy, że decyzje organów władzy publicznej, w których wątpliwości interpretacyjne rozstrzygnięto na niekorzyść strony, istotnie obniżają zaufanie do państwa i stanowionego przez nie prawa. W rozpoznawanej sprawie takie wątpliwości wystąpiły. W takiej sytuacji organ powinien mieć na uwadze art. 7a § 1 k.p.a. z którego wynika, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. W procesie analizy art. 279 pkt 3 Prawa wodnego prowadzonej przy uwzględnieniu okoliczności niniejszej sprawy nie można pominąć też argumentów związanych z wykładnią celowościową. W przypadku usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych lub powierzchniowych przedmiotem ochrony jest bowiem dostępność ich zasobów, natomiast w przypadku wprowadzania wód lub ścieków do ziemi lub do wód można mówić o ochronie środowiska przed odprowadzeniem wód lub ścieków złej jakości lub o możliwościach absorpcji określonej ilości wody. Podmiot odprowadzający ścieki ma wpływ na ich ilość i jakość przez ograniczenie ilości wprowadzanych ścieków i zastosowanie rozwiązań umożliwiających uzyskanie ich odpowiedniej, bezpiecznej dla środowiska jakości. Przewidziane przez ustawodawcę zwolnienia uzależnione od poziomu zasolenia wprowadzanych do wód ścieków wiązać należy zatem z takimi działaniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.11.2018 r., sygn. akt II SA/Wr 506/18, dostępny pod adresem https://orzeczenia. nsa.gov.pl). Sąd w tym miejscu podkreśla, że zgodnie z art. 279 pkt 3 Prawa wodnego zwolnione z opłat za usługi wodne jest wprowadzanie do wód lub do ziemi - ścieków będących wodami zasolonymi, jeżeli wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) w tych wodach nie przekracza 500 mg/l. Należy zauważyć, że ustawodawca w tym miejscu (w art.279 pkt 3) nie odniósł się do warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (co uczynił w art. 279 pkt 4), dlatego należy uznać, że wolą ustawodawcy było każdorazowe ustalanie przez organ, czy wartość sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4) we wprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/l w oderwaniu od warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wadliwe natomiast jest opieranie się jedynie na wartościach chlorków i siarczanów określonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Wartości te co prawda przekraczają wartość określoną w art.279 pkt 3 Prawa wodnego. Jednak w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym w niniejszej sprawie wartości te określono jako najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń. Tym samym organ wydający owo pozwolenie dopuszczał możliwość występowania niższych wskaźników chlorków i siarczanów. Powyższe okoliczności pozostały poza rozważaniami organu, który przyjmując wadliwą i niekorzystną dla strony interpretację art. 279 pkt 3 Prawa wodnego w ogóle nie zbadał, czy w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, wartość faktycznie wprowadzanych przez stronę sumy chlorków i siarczanów nie przekracza wartości uprawniającej do zwolnienia. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, co w świetle art. 7, art. 77 § k.p.a stanowi także podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Niezależnie od przedstawionych naruszeń prawa Sąd orzekający dopatrzył się wadliwości decyzji również ze względu na nieprawidłowo wyliczoną wysokość opłaty za wprowadzanie do wód ścieków. Organ przyjął za punkt odniesienia maksymalną wartość godzinową po przeliczeniu na m3/s - uznał, że jest to określona w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalna ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi. Z takim założeniem nie można się zgodzić, gdyż nie jest tak, że na podstawie pozwolenia wodnoprawnego spółka może dokonywać odwodnienia i wprowadzać do wód lub do ziemi wody z tego odwodnienia, pochodzące w ilości będącej iloczynem liczby godzin składających się na 365 dni i maksymalnej godzinowej wartości (ilości) odwodnienia i wprowadzanych wodę. Innymi słowy, skarżąca nie może stale, przez cały czas "wykorzystywać" maksymalnej godzinowej wartości - ponieważ w pozwoleniu wodnoprawnym określono dalej idące ograniczenie w postaci wartości rocznej. Przekroczenie wartości rocznej prowadziłoby do bezprawnego odprowadzania ścieków. Organ powinien również przedstawić na podstawie jakich czynności (matematycznych działań) ustalił określoną wartość maksymalnego zrzutu. Decyzja w tym zakresie jest niejasna i uchybia art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że niezrozumiałe jest dlaczego organ określając w zaskarżonej decyzji opłatę stałą wskazał, że określa opłatę stałą w wysokości [...] zł, w tym [...] zł. Pomijając matematyczny sposób obliczenia tej opłaty, Sąd wskazuje, że nieprawidłowe jest takie sformułowanie, z którego wynika, że w kwocie mniejszej zawiera się kwota większa. Jest to niezgodne z zasadami matematyki i zasadami logicznego myślenia. Jeżeli kwestia powyższa wynika z zamiaru zaokrąglania wysokości opłaty w dół, to powinno to zostać wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Reasumując, Sąd uwzględniając skargę, uznał w szczególności zasadność zarzutu naruszenia art. 279 pkt 3 Prawa wodnego. Mając na względzie powyższe i uznając, że stwierdzone i opisane wcześniej naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit.c) p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Organ ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., kierować się będzie wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ ustali, czy w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 279 pkt 3 Prawa wodnego, czyli zbada wartość faktycznie wprowadzanych (a nie wynikających z treści pozwolenia wodnoprawnego) przez stronę sumy chlorków i siarczanów i w zależności od wyniku wyda stosowna decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło