II SA/Go 838/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – S.R.. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Burmistrz postanowił przyznać J.S. świadczenie wychowawcze na dziecko – K. S. na okres od [...] pażdziernika 2018 r. do [...] września 2019 r. w wysokości 500 zł miesięcznie oraz odmówić przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – S. R. na okres od [...] pażdziernika 2018 r. Decyzja wydana została na podstawie art. 5, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (DZ.U. z 2017 r. poz. 1851) - dalej zwana ustawą, art. 104 kpa, rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. (DZ.U. z 2017 r. poz. 1465) w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2018 r. J. S. zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci – K. S. oraz S. R. Zgodnie z treścią art. 5 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie, a w przypadku posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności - 1200 zł. Organ wskazał, że rodzina wnioskodawczyni składa się z trzech osób. W 2017 r. dochód rodziny wyniósł: dochód wnioskodawczyni – 14.252,02, ulga prorodzinna – 2168,17 zł, stypendium socjalne – 449,60 zł, alimenty– 4.800 zł, fundusz alimentacyjny – 6000 zł, dochód z PIT39 za 2017 r. – 30.000 zł. Dochód miesięczny na osobę w rodzinie wyniósł 1206, 05 zł i przekroczył kwotę progową 800 zł o 406,05 zł., wobec czego świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko nie przysługuje. Od powyższej decyzji J.S. wniosła odwołanie. Skarżąca podniosła, że dochód wykazany w PIT39 za 2017 r. w całości przeznaczony został na zakup mieszkania, którego jest właścicielką. Aby pokryć resztę kosztów zakupu mieszkania zmuszona była zaciągnąć kredyt. Skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku, samotnie wychowuje dwoje dzieci. Odmowa przyznania świadczenia oznacza dla skarżącej pozostanie bez środków do życia. Wraz z odwołaniem strona przedłożyła kserokopię wypisu umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2018 r., na podstawie której skarżąca nabyła opisany w akcie notarialnym lokal mieszkalny. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I inst. W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 4 oraz art. 5 ustawy, następnie wskazał, że ustalenia organu I inst. w zakresie wysokości osiągniętego przez skarżącą dochodu w 2017 r. są prawidłowe. W przypadku pierwszego dziecka prawo do świadczenia wychowawczego ustawodawca uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Trudna sytuacja życiowa wnioskodawcy, choroba, zadłużenie rodziny, czy też koszty ponoszone w związku z opieką nad innymi dziećmi, nie mogą nieć wpływu na określenie uprawnienia do świadczenia na pierwsze dziecko. Od powyższej decyzji J. S. wniosła skargę, w której podniosła okoliczności wskazane na etapie odwołania od decyzji I inst. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) dalej zwana - "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej winien stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zakwestionowane przez skarżącą rozstrzygnięcie postępowania w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko strony – S. R. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego zapadło po przeprowadzeniu postępowania z wniosku strony o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2018/2019 na dzieci K. S. i S. R. W uzasadnieniu organ podał iż w 2017 r. dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę wynosił 1206,05 zł. Organ wskazał, iż na dochód rodziny w 2017 r. składają się: dochód wnioskodawczyni – 14.252,02 – dochód utracony, ulga prorodzinna – 2168,17 zł, stypendium socjalne – 449,60 zł, alimenty – 4.800 zł, fundusz alimentacyjny – 6000 zł, dochód z PIT 39 za 2017 r. – 30.000 zł. Po przeliczeniu ustalono, że miesięczny dochód rodziny wynosi 3.618,15 zł, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 1.206,05 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe, a zatem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko stronie nie przysługuje, gdyż zgodnie z art. 5 pkt 3 świadczenie przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zasadniczy spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół kwestii prawidłowości ustalenia dochodu rodziny w 2017 r., ten bowiem dochód stanowi wartość bazową dla ustalenia prawa do świadczeń wychowawczych na okres od [...].10.2018 do [...] września 2019 r., jak już bowiem powiedziano świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2- w niniejszej sprawie matce, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Strona kwestionuje przyjętą w sprawie wysokość dochodu w przeliczeniu na osobę twierdząc, iż dochód wysokości 30 000zł wykazany w deklaracji PIT39 w całości przeznaczyła na zakup lokalu mieszkalnego, na okoliczność czego przedstawiła umowę sprzedaży mieszkania z dnia [...] czerwca 2018 r. sporządzoną w formie aktu notarialnego. Koniecznym staje się zatem wskazanie, iż zasady przyznania świadczenia wychowawczego wynikają z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2017.1851 t.j.) gdzie po myśli art. 28 tej ustawy w sprawach nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257). Stosownie do przepisu art. 5 ust. 2 ww. ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, zgodnie z art. 2 pkt 1 tej ustawy, dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Natomiast dochód członka rodziny - oznacza, zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Jak z powyższego wynika, ustawodawca w sposób ścisły określił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego, nie dopuszczając tzw. uznania administracyjnego. W przypadku pierwszego dziecka prawo do tego świadczenia uzależnił od spełnienia kryterium dochodowego i nie pozostawił organom możliwości przyznania świadczenia w sytuacji przekroczenia tego kryterium. Wskazać przyjdzie, że decyzja w przedmiocie świadczenia wychowawczego, a konkretnie odmowy przyznania świadczenia na pierwsze dziecko musi spełniać wymogi z art. 107 k.p.a., w szczególności zatem winna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne, i zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, wraz z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi zatem integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, zarówno stronie, jak i sądowi administracyjnemu kontrolującemu zgodność z prawem rozstrzygnięcia organu. "Uzasadnienie ma objaśnić tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie" (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 488). W uzasadnieniu faktycznym organ administracji publicznej powinien zatem dokładnie wskazać podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Organ musi zająć stanowisko wobec całego materiału procesowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, a w szczególności uzasadnić, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za prawdziwe i jakie wywiódł z nich skutki prawne. Rozstrzygnięcie organu, które tych obligatoryjnych elementów nie zawiera należy uznać za wadliwe, a taki zarzut - zdaniem Sądu orzekającego - można postawić decyzji organu II instancji. Podkreślenia wymaga nadto, że rolą organu odwoławczego jest ponowne rozpoznanie sprawy, co do meritum w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, z odniesieniem się do zarzutów odwołania, czemu organ wydając sporną decyzję nie sprostał. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż organ odwoławczy nie zbadał oraz w żaden sposób nie odniósł się do podnoszonych przez stronę okoliczności, dotyczącej wydatkowania w 2018 r. kwoty 30 000 zł na zakup nieruchomości, a okoliczność ta może mieć zasadnicze znaczenie dla wyniku rozpatrywanej sprawy. Należy mieć na uwadze, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje w określonych sytuacjach możliwość zwolnienia przedmiotowego od obowiązku podatkowego, co w świetle przepisów tej ustawy oznacza, że kwoty pochodzące ze wskazanych żródeł nie są wliczane do dochodu osoby fizycznej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DZ.U. z 2018 poz. 1509) osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). W myśl ust. 2b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się w szczególności dochody (przychody) z położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości lub praw do takiej nieruchomości, w tym ze zbycia jej w całości albo w części lub zbycia jakichkolwiek praw do takiej nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Pomimo podnoszonej przez skarżącą okoliczności, że uzyskany w 2017 r. dochód w kwocie 30.000 zł w całości przeznaczyła na zakup mieszkania, organ II inst. nie rozważył czy w sprawie nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 w.w. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomimo że podnoszone przez skarżącą kwestie powinny były skłonić organ II instancji do weryfikacji stanowiska wyrażonego w decyzji I inst. i wypowiedzenia się w zakresie prawidłowości ustaleń organu co do dochodu rodziny strony za 2017 r. Zważyć należy, że materiał dowodowy, w obecnym jego stanie, nie pozwala na poczynienie ustaleń - czy dochód uzyskany przez skarżącą w 2017 r. podlegał zwolnieniu na podstawie w.w. przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w aktach brak jest bowiem deklaracji podatkowej – PIT39 za 2017 r., nadto również pozostały materiał dowodowy nie jest wystarczający na dokonanie ustaleń w powyższym zakresie. Powyższe uchybienie organu II inst. stanowi naruszenie art. 107 § 3, art. 7, art. 8 i art. 77 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badając sprawę należało mieć na uwadze, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzjach obydwu instancji zawiera częściowe uwzględnienie wniosku strony, bowiem świadczenie wychowawcze na dziecko – K. S.– zostało stronie przyznane. Z treści odwołania oraz skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wynika, że skarżąca kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia na dziecko – S. R. W tym też zakresie, czyli odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, skarga została uwzględniona. Odnoszenie się do rozstrzygnięcia w zakresie uwzględniającym żądanie strony Sąd uznał za zbędne, albowiem na żadnym etapie postępowania decyzje organów w tym zakresie nie były przez skarżącą kwestionowane. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.