II OSK 2899/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 113/18 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. S. na rzecz [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 113/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. S. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. wymierzył A. S. i M. S. karę pieniężną w wysokości po 50 000 zł za wprowadzanie do obrotu w okresie do dnia 14 sierpnia 2012 r. w lokalu przy ul. H. w O. środków zastępczych oraz umorzył postępowanie administracyjne wszczęte dnia 16 kwietnia 2013 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w części dotyczącej firmy S. Sp. z o. o. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. sprostował oczywistą omyłkę pisarską zaistniałą w powyższej decyzji w ten sposób, że na stronie 8 decyzji w akapicie czwartym, w zdaniu "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik stron, zastępująca w sprawie Adwokata A. H. - Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół.", wpisano: "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik strony, zastępująca w sprawie Adwokata G. M. - Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół." W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w opisanej wyżej decyzji błędnie wpisano nazwisko adwokata, którego reprezentowała adwokat I. P. i omyłkowo użyto zwrotu "stron" zamiast "strony" w odniesieniu do firmy S. Sp. z o. o. A. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 113 § 1 k.p.a., polegający na mylnym uznaniu, że błędne oznaczenie pełnomocnika jest oczywistą omyłką pisarską, podlegającą sprostowaniu w trybie powołanego wyżej przepisu. Zdaniem strony, wydanie kwestionowanego postanowienia jest efektem wniesienia za pośrednictwem pełnomocnika odwołania od decyzji nr [...], w którym to odwołaniu wskazano szereg poważnych uchybień proceduralnych zaistniałych w wydanej decyzji. Organ I instancji przed wydaniem decyzji mało wnikliwie zapoznał się aktami sprawy, myląc pełnomocnika spółki z o.o. z pełnomocnikiem M. S. i A. S. i dokonał sprostowania decyzji w zupełnie nieoczywistym zakresie. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2015 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy zgodził się z poglądem organu I instancji, że zaistniała omyłka stanowi omyłkę pisarską, ponieważ nie spowodowała ona zmiany ustalonego stanu faktycznego. Istotne było w uzasadnieniu decyzji, że prawdziwość zeznań zawartych w protokole potwierdziła również adwokat I. P.. Zdaniem organu drugorzędną w tym momencie sprawą było, która ze stron udzieliła ww. pełnomocnictwa substytucyjnego. Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpatrzeniu odwołania A. S. i M. S., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] marca 2015 r. A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie z dnia [...] listopada 2015 r., ponawiając zarzuty podniesione w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 41/16 oddalił skargę strony. W ocenie Sądu umieszczenie w decyzji błędnego nazwiska pełnomocnika udzielającego pełnomocnictwa substytucyjnego jest oczywistą omyłką pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Sprostowanie tej omyłki nie ma żadnego wpływu na merytoryczną zmianę decyzji, także jej adresaci i przedmiot nie uległy zmianie. Ponadto powyższa okoliczność w ogóle nie musiała być ujęta w uzasadnieniu decyzji. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 232/17 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, uznając za zasadny zarzut naruszenia przepisu art. art. 113 § 1 k.p.a. Sąd kasacyjny uznał, że niezbędne jest dokonanie analizy akt przedmiotowego postępowania administracyjnego, więc nie tylko sprostowanej decyzji, ale też złożonego od niej odwołania. Analiza ta winna bowiem uwzględnić zarzuty dotyczące okoliczności, że wskutek zawartych w odwołaniu twierdzeń naruszenia praw strony w osobie A. S. dokonano kwestionowanego sprostowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, analiza ta jednak nie została przeprowadzona, ani przez organ odwoławczy, ani też Sąd I instancji. Akta sprawy nie zawierają też całości ww. akt w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga jest bezzasadna. Sąd wskazał, że w wykonaniu zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu dokonania analizy, o której mowa w powyższym wyroku, na użytek niniejszej sprawy sporządzono kserokopię: 1/ decyzji organu I i II instancji oraz odwołania, znajdujących się w nadesłanych przez NSA w sprawie o sygn. II OSK 714/17 aktach administracyjnych do sprawy o sygn. IV SA/ Wr 40/16, 2/ protokołu przesłuchania świadka A.R. z dnia 27 czerwca 2014 r. i upoważnienia do zastępowania w sprawie wystawione przez adw. G. M. znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. IV SA/ Wr 40/16, 3/ zawiadomienia A. S. o terminie przesłuchania świadków A. K. i A. R. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru tego zawiadomienia. Z analizy tej części akt administracyjnych wynika, że skarżąca jako strona postępowania została zawiadomiona pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. o wyznaczonym na dzień 27 czerwca 2014 r. terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków: A. K. i A. R.. Przesyłkę tę w dniu 18 czerwca 2018 r. odebrał pracownik spółki R.. Z protokołu przesłuchania w dniu 27 czerwca 2017 r. świadka A. R. wynika, że oprócz tegoż świadka na przesłuchanie stawiła się również I. P. w charakterze pełnomocnika strony - S. sp. z o.o. w O.. Potwierdzają to również własnoręczne podpisy osób uczestniczących w tej czynności, złożone po odczytaniu protokołu wszystkim obecnym przy przesłuchaniu świadka. Ze znajdującego się w aktach sprawy upoważnienia do zastępowania w sprawie wynika, że adw. G. M. upoważnił apl. adw. I. P. do prowadzenia we wszystkich instancjach niniejszej sprawy. W świetle powyższych ujawnionych i nie budzących wątpliwości okoliczności i stanu sprawy, zawarty na stronie ósmej (w akapicie czwartym) uzasadnienia decyzji z dnia 20 marca 2015 r. passus wedle którego: "Z treścią protokołu zapoznał się również pełnomocnik stron, zastępująca w sprawie Adwokata A. H. – Adwokat I. P., która również potwierdziła zgodność treści z zeznaniem podpisując dany protokół" uznać należy za oczywisty błąd pisarski, który w żadnym stopniu nie miał wpływu na merytoryczną treść decyzji. Innymi słowy, błędne oznaczenie przez organ w uzasadnieniu decyzji imienia i nazwiska pełnomocnika procesowego reprezentującego jedną ze stron, udzielającego pełnomocnictwa substytucyjnego zakwalifikować należy jako oczywistą omyłkę pisarską, której sprostowanie odpowiada dyspozycji art. 113 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu I instancji, podobnie należało zakwalifikować omyłkowe użycie przez organ orzekający w uzasadnieniu decyzji wyrazu" stron" zamiast wyrazu " strony". W postanowieniu o sprostowaniu oczywistej omyłki skorygowano imię i nazwisko pełnomocnika strony, który udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego, a imię i nazwisko adwokata, który brał udział przy dokonywaniu czynności procesowej pozostało bez zmian. Niezasadny jest więc zarzut skargi, że błędne oznaczenie pełnomocnika, który rzekomo miał brać udział w czynności przesłuchania świadka A. R. - w kontekście prezentowanej przez skarżącą tezy o pozbawieniu strony możliwości aktywnego udziału strony - nie było oczywistą omyłką. Ponadto Sąd zauważył, że udział profesjonalnego pełnomocnika przy czynnościach procesowych w postępowaniu, w którym wydano powyższą decyzję może podlegać ocenie w toku rozpatrywania odwołania od tego aktu administracyjnego. Wtedy też organ II instancji dokona weryfikacji, czy wspomniana osoba rzeczywiście była umocowana do reprezentowania strony oraz czy potwierdziła zgodność zeznań z protokołem. Natomiast badanie tych okoliczności w niniejszym postępowaniu wykraczałoby poza zakres wynikający z art. 113 § 1 k.p.a. Powyższy pogląd - na tle analogicznego stanu faktycznego i prawnego - wypowiedziany został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 października sygn. akt II OSK 2530/16, którego pogląd i zasadniczy tok rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. S., podnosząc zarzut naruszenia przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1 k.p.a., polegające na niesłusznym uznaniu, że organy administracyjne miały uprawnienie do sprostowania w trybie tego przepisu wadliwego oznaczenia osoby pełnomocnika w uzasadnieniu merytorycznej decyzji, podczas gdy wskazany przepis umożliwia prostowanie nieprawidłowości mających charakter oczywisty i nie mających wpływu na merytoryczną treść decyzji. Tymczasem Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., który dopuścił się tej nieprawidłowości w decyzji z dnia [...] marca 2015 r., uzasadniał odpowiedzialność strony A. S. przy wymierzeniu jej kary pieniężnej, nieprawidłowo ustalonym nazwiskiem jej pełnomocnika, co w sposób oczywisty miało wpływ na merytoryczną i formalną treść decyzji w sprawie wymierzenie kary pieniężnej. Organ starał się wykazać, że prawa A. S. nie zostały naruszone, albowiem jej pełnomocnik adw. A. H. był obecny przy czynnościach dowodowych, co było niezgodne z rzeczywistością. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącej Sąd I instancji ponownie wadliwie zinterpretował okoliczności niniejszej, sprawy w kontekście treści art. 113 § 1 k.p.a. Adwokat A. H. autor niniejszej skargi oraz ówczesnego zażalenia jest pełnomocnikiem A. S.. Natomiast pełnomocnikiem spółki z o.o. S., czyli prawdziwego właściciela środków zastępczych ujawnionych podczas kontroli, jest adw. G. M., którego zastępcą była adw. I. P.. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem świadczy o tym, że organ I instancji przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nie zapoznał się należycie z aktami sprawy, uzasadniając decyzję i jej formalne oraz materialne podstawy nierzeczywistymi okolicznościami. Błędnego oznaczenia pełnomocnika, który rzekomo miał pośrednio brać udział w czynności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy nie można uznać za niewłaściwe użycie wyrazu ani błąd słowny, który nie budzi najmniejszej wątpliwości. Tym bardziej, że jest to fragment uzasadnienia na odparcie tezy o pozbawieniu strony możliwości aktywnego udziału w sprawie. Dlatego też organ I instancji nie był uprawniony do dokonania sprostowania decyzji w tym zakresie, tym bardziej, że omyłka wpływa na merytoryczną ocenę sprawy, wyrażoną w uzasadnieniu decyzji, W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem organu, zaistniała omyłka pisarska nie miała wpływu na kierunek zapadłego rozstrzygnięcia. Błąd organu polegał jedynie na omyłkowym przytoczeniu w uzasadnieniu decyzji nazwiska innego pełnomocnika, który udzielił substytucji. Obowiązkiem organu I instancji było powiadomienie stron o czynności dowodowej i prawie stron do wzięcia w nich udziału. Z tego też względu bez znaczenia dla sprawy pozostaje czy pełnomocnik strony brał udział w czynności dowodowej, skoro organ prawidłowo zawiadomił strony o ich uprawnieniach. Równie dobrze organ mógłby w uzasadnieniu decyzji w ogóle nie wspominać, kto udzielał pełnomocnictwa substytucyjnego i nie byłoby to wadą. Istotnym było, iż w czynności dowodowej wzięli udział uprawnieni uczestnicy, co wynika bezspornie z akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Omyłki to natomiast inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej. W tej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że sprostowanie uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. było poprawne w świetle art. 113 § 1 k.p.a. Zmiana wprowadzona przez organ I instancji polegała jedynie na skorygowaniu omyłkowo podanego imienia i nazwiska pełnomocnika strony (spółki S.), który udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego. Imię i nazwisko adwokata, który brał udział przy dokonywaniu czynności procesowej pozostało bez zmian. Ponadto organ I instancji zamienił wyraz "stron" na "strony", co należy traktować jako poprawienie omyłki literowej. Nieuzasadnione są twierdzenia skarżącej, że nazwisko pełnomocnika zostało przez organ zmienione celowo, aby wykazać, że prawa A. S. nie zostały naruszone, albowiem jej pełnomocnik adw. A. H. był obecny przy przesłuchaniu świadka. Z akt sprawy bezspornie wynika, że pełnomocnik skarżącej nie był obecny przy przesłuchaniu świadka A. R. w dniu 27 czerwca 2014 r., a skarżącą została prawidłowo zawiadomiona o tej czynności dowodowej. Zgodność z prawem przeprowadzenia tego przesłuchania nie została zakwestionowana przez organ odwoławczy, który - decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. - utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Skarga M. S. na tę decyzję została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 40/16. Nie można więc uznać, że omyłkowe wskazanie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji pełnomocnika skarżącej jako osoby, która udzieliła pełnomocnictwa substytucyjnego adwokatowi biorącemu udział w przesłuchaniu świadka miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie tej sprawy. Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.