IV SA/Wa 2159/17

WyrokWSA w Warszawie2017-11-20

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Kaja Angerman, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska prawidłowo uznał, że granica działki ewidencyjnej stanowi linię brzegową jeziora dla potrzeb zastosowania zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od linii brzegowej, mimo braku decyzji administracyjnej ustalającej tę linię?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że granica działki ewidencyjnej nie może stanowić wyłącznego dowodu przebiegu linii brzegowej jeziora dla potrzeb zastosowania zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie 100 m od tej linii. Organy ochrony środowiska nie wykazały, z jakich przyczyn dokonały takich ustaleń, a dane z ewidencji gruntów i budynków nie mogą mieć charakteru wyłącznie rozstrzygającego w kontekście ochrony przyrody. Wymaga to przeprowadzenia skrupulatnego postępowania dowodowego, w tym oględzin i oceny map geodezyjnych, w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu linii brzegowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego i gospodarczego w gospodarstwie rolnym. Organy uznały, że inwestycja narusza zakaz lokalizowania obiektów w pasie 100 m od linii brzegowej jeziora. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie linii brzegowej jeziora.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i zasądził od niego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") oraz art. 53 ust. 4 pkt 8 w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r. poz. 778 ze zm., dalej "u.p.z.p."), utrzymujące w mocy postanowienie [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] kwietnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy. [...] Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej "[...]DOŚ", "organ pierwszej instancji") – po rozpatrzeniu wniosku Wójt Gminy [...] o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej w gospodarstwie rolnym, na działce nr [...] obręb [...], gmina [...] (dalej również "inwestycja") – postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. odmówił uzgodnienia projektu tej decyzji. Organ pierwszej instancji uznał, że planowana inwestycja koliduje z zakazem dokonywania zmian stosunków wodnych, a zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej oraz z zakazem lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej, tj. z § 4 ust. 1 pkt 6 i 7 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z [...] września 2005 r. w sprawie W. P. K. (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...], poz. [...] ze zm., dalej również "rozporządzenie"). A. K. (dalej również "skarżący") wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej również "GDOŚ", "organ II instancji") postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podniósł, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że planowana inwestycja, znajduje się w strefie szerokości 100 m od linii brzegowej jeziora [...]. Organ wskazał, że co prawda w stosunku do jeziora [...] na wysokości działki nr [...] nie wydano decyzji ustalającej linię brzegową, to za słuszne GDOŚ uznał stanowisko organu I instancji, że za linię brzegu jeziora [...] należy uznać granicę działki jeziornej nr [...] (jezioro [...]) i działki [...] (teren inwestycji). Organ posiłkując się materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu oznaczonym [...] (dotyczącym również działki nr [...], obręb [...], gmina [...]) wskazał, że z ustaleń dokonanych podczas wizji terenowej przeprowadzonej [...] marca 2017 r. na terenie planowanej inwestycji, jak również analizy map dostępnych w serwisie geoportal (www.geoporal.gov.pl) wynika, że planowana inwestycja koliduje z zakazem, o którym w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, bowiem położone jest, w granicach określonych w projekcie decyzji o warunkach zabudowy, w odległości mniejszej niż 100 m od brzegów jeziora [...] Organ wywiódł, że pojęcie linii brzegowej jest pojęciem prawnym, które funkcjonuje wyłącznie w formie ustalonej decyzją administracyjną, w tym przypadku wydawaną przez właściwego starostę na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne. Dane wynikające z tej decyzji wpisuje się do ewidencji gruntów i budynków. Podkreślił, że linia brzegu jeziora nie jest tożsama z lustrem wody w zbiorniku naturalnym, bowiem wahania stanu wody w zbiornikach są naturalne i występują nawet w skali jednego roku. Wpływ na takie zmiany mają takie czynniki jak: pora roku, długotrwałe susze w okresie wegetacyjnym czy wielkość opadów deszczu, a nawet śniegi w okresie zimowym. W konsekwencji GDOŚ za nieprawidłowe uznał wyznaczenie – tak jak uczyniono to na mapie do celów projektowych w skali 1:500, stanowiącej załącznik graficzny do projektu decyzji o warunkach zabudowy - nieprzekraczalnej linii zabudowy od lustra wody w jeziorze [...]. Skoro dane wynikające z decyzji ustalającej linię brzegu jeziora podlegają obligatoryjnemu wpisowi do ewidencji gruntów i budynków, to linia brzegu jeziora [...] wynikająca z mapy załączonej do projektu decyzji o warunkach zabudowy oraz danych katastralnych winna stanowić podstawę wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy. W ocenie GDOŚ planowana inwestycja nie mieści się również w zakresie odstępstw od powyższego zakazu, bowiem zamierzenia inwestycyjnego nie można zaliczyć w poczet obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Dalej GDOŚ stwierdził, że organ pierwszej instancji podał okoliczności, które ewentualnie mogą wpłynąć na zmianę stosunków wodnych na danym obszarze, ale nie wykazał, czy realizacja planowanej inwestycji spowoduje zmianę stosunków wodnych. Tym samym nie ustalono czy realizacja planowanej inwestycji spowoduje naruszenie stosunków wodnych, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Nie mniej jednak, w ocenie GDOŚ, kwestia ta nie podlega dalszemu badaniu, ponieważ wystarczającą przesłanką do odmowy uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego jest naruszenie w wyniku jego realizacji zakazu lokalizowania obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, ustanowionego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Ponadto organ zauważył, że [...]DOŚ nie przeanalizował w wyczerpujący sposób, czy planowana inwestycja nie będzie kolidowała z zakazem zawartym w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia, tj. zakazem likwidowania, zasypywania i przekształcania zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodnych. Przy czym, pomimo nie wyjaśnienia tej kwestii przez organ pierwszej instancji, zdaniem GDOŚ planowana inwestycja i tak nie będzie mogła być zrealizowana, gdyż bezwzględnie narusza zakaz zawarty w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2017 r. wywiódł A. K.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: a. przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie uznanie, że planowana inwestycja przewiduje lokalizowanie obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegu jeziora, podczas gdy budowa objęta zgłoszeniem nie narusza zakazu, o którym mowa w tym przepisie, b. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a to brak rozstrzygnięcia w przedmiocie ewentualnego naruszenia przez planowaną inwestycję zakazu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, a przez to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, • art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej mapie sporządzonej przez uprawnionego geodetę i dołączonej do akt sprawy, a także poprzez brak wyjaśnienia jednej z podstaw prawnych rozstrzygnięcia, tj. naruszenia (bądź braku naruszenia) zakazu wynikającego z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, co uniemożliwiło skarżącemu odniesienie się do stanowiska organu odwoławczego w tym zakresie, • art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ administracji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności poprzez uznanie, że planowana inwestycja przewiduje lokalizowanie obiektów budowlanych w odległości 100 m od linii brzegu jeziora, podczas gdy podjęcie czynności mających na celu dokładne zbadanie stanu faktycznego doprowadziłoby do uznania, że zakaz, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nie zostanie naruszony, • art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, kiedy było ono wadliwe. Uzasadniając zarzuty skargi skarżący wskazał, że organy orzekające w sprawie nie wskazały jakiejkolwiek podstawy prawnej, która potwierdzałaby, że [...] granica działki nr [...] obręb [...] stanowi jednocześnie granicę działki jeziora – działki nr [...], czyli linię brzegu. W ocenie skarżącego niczym nieuzasadnionym jest ograniczenie fundamentalnego prawa podmiotowego jakim jest prawo własności, a także zasady wynikającej z art. 6 ust. 2 u.p.z.p. Co więcej, zdaniem skarżącego GDOŚ z jednej strony zrzucił z siebie odpowiedzialność związaną z ustaleniem linii brzegu wskazując, że uprawnienie to przysługuje wyłącznie staroście, z drugiej zaś strony GDOŚ nie poradził sobie z problemem, jak w takim razie zastosować § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, skoro uznanie, czy zakaz, o którym mowa w tym przepisie mógłby zostać naruszony, bezsprzecznie wymaga wcześniejszego "ustalenia" przebiegu tej właśnie linii. W ocenie skarżącego organ nie może zwolnić się z obowiązku rozważenia zaistnienia przesłanki wskazanej w powołanym przepisie rozporządzenia, wskazując, że skoro starosta nie wydał decyzji w trybie art 15 ustawy Prawa wodnego, tym samym [...]DOŚ nie musiał badać, gdzie faktycznie znajduje się linia brzegu jeziora [...] i wystarczające było uznanie, że linię tę wyznacza granica działek ewidencyjnych. Skarżący wyraził przekonanie, że organy orzekające w niniejszej sprawie powinny zwrócić szczególną uwagę na faktyczny przebieg linii jeziora [...], tak aby osiągnięty był cel wynikający z ustanowionego zakazu, tj. aby wartości przyrodnicze strzeżone przez ustawodawcę pozostały pod faktyczną ochroną. Wprowadzając zakaz przesądzono bowiem o braku możliwości posadowienia obiektów budowlanych w odległości bliższej niż 100 m od linii brzegowej, tak aby zapewnić ochronę faunie i florze rozwijającym się przy zbiorniku wodnym i w odległości 100 metrów od niego. Zdaniem skarżącego chodzi o ochronę występujących w konkretnym pasie wartości przyrodniczych, wartości występujących przy faktycznej linii brzegowej zbiornika wodnego, nie zaś w pasie abstrakcyjnie wyznaczonym przez granice ewidencyjne działek. Wkroczenie w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych w przepisach celów. Dalej skarżący podniósł, że GDOŚ nie może ustalać na potrzeby postępowania uzgodnieniowego linii brzegu w całkowitym oderwaniu od zasad opisanych w art. 15 ust. 5 i 6 ustawy Prawo wodne. Zgodnie z tymi zasadami w pierwszej kolejności linię brzegu wyznacza się według krawędzi brzegu cieku, jeśli jest ona wyraźna, w przeciwnym razie wzdłuż granicy stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, to linię brzegu wyznacza się jako linię przecięcia zwierciadła wody przy tym stanie wody z gruntem przyległym. Skarżący podniósł również, że w niniejszej sprawie uprawniony geodeta sporządził mapę ilustrującą przebieg linii brzegu jeziora [...], stosownie do § 82a Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jednakże GDOŚ w ogóle się do niej nie odniósł. Była to kolejna i ostatnia regulacja dotycząca przebiegu linii brzegowej. Zatem mającym uzasadnienie i racjonalnym było ustalenie stanu faktycznego w oparciu o ww. przesłanki zamiast w oparciu o przebieg linii działek ewidencyjnych, który ma się nijak do stanu linii brzegowej jeziora [...]. Ponadto skarżący podniósł, że wbrew zasadzie wynikającej z art. 15 k.p.a. GDOŚ nie dokonał własnych kategorycznych ocen i analiz w zakresie "zmiany stosunków wodnych", tj. w kwestii zakazu wynikającego z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Skarżący podkreślił, że sama analiza sformułowania "zmiana stosunków wodnych", dokonana przez GDOŚ, oderwana była całkowicie od stanu faktycznego sprawy i przez to abstrakcyjna, nie stanowiąca wypełnienia omawianego obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Zdaniem skarżącego GDOŚ nie ustosunkował się do jego żądań, pomijając lub też powierzchownie traktując jeden z zakazów, które rzekomo miałyby uniemożliwiać realizacją zamierzonego przedsięwzięcia. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzające je postanowienie i zwrot kosztów postępowania. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] kwietnia 2017 r. odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego ora budynku gospodarczego w zabudowie szeregowej w gospodarstwie rolnym, na działce nr [...], obręb [...], gmina [...]. Organy obu instancji uznały, że za odmową uzgodnienia projektu decyzji przemawia jego niezgodność z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nr [...] Wojewody [...] z [...] września 2005 r. w sprawie W. P. K. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...] z 2005 r.). Zdaniem organu I instancji realizacja planowanie inwestycji byłaby także niezgodna z § 4 ust. 1 pkt 6 powołanego rozporządzania. Ponadto w ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zachodzi żadne odstępstwo od powyższego zakazu określone w art. 17 ust. 2 pkt 1 – 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134, zwana dalej "u.o.p."). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.o.p. p. k. obejmuje obszar chroniony ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe w celu zachowania, popularyzacji tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju. Powyższy przepis nakazuje więc przy stosowaniu ograniczeń związanych z zakazami obowiązującymi w p. k. kierować się zasadą zrównoważonego rozwoju. Przez zrównoważony rozwój należy zaś rozumieć taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń (art. 3 pkt 50 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Dz. U. 2017 r., poz. 519, t.j. ze zm. zwana dalej "u.o.ś."). Powyższe wskazuje, że prawo własności nieruchomości położonych na terenie parku krajobrazowego nie podlega automatycznemu ograniczeniu i jednocześnie nakazuje dołożenie należytej staranności i rozważności w podejmowaniu decyzji, których skutek zmierzałby między innymi do ograniczenia prawa własności nieruchomości objętych obszarem tej formy ochrony przyrody. Nakłada to więc na organ obowiązek przeprowadzenia dokładnego i szczegółowego postępowania dowodowego, które pozwoliłoby na ustalenie prawidłowego stanu faktycznego sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ odwoławczy tym zasadom nie odpowiada. Elementem spornym w rozpoznawanej sprawie jest, czy planowana inwestycja ma być realizowana w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej jeziora [...]. Ustalenie, iż inwestycja ma być realizowana w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej jeziora prowadziłoby bowiem w konsekwencji do ustalenia, że w sprawie zostałby naruszony § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, a co za tym idzie, w przypadku braku zaistnienia odstępstw, o których mowa w art. 17 ust. 2 pkt 1- 4 u.o.p. organ zobligowany byłyby do wydania postanowienia odmawiającego uzgodnienia w zakresie realizacji planowanej inwestycji. Ocena zaistnienia powyższej przesłanki uwarunkowana jest od prawidłowego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Nie kwestionowanym w sprawie jest, że Starosta [...] nie wydał decyzji ustalającej linię brzegu jeziora [...] na wysokości działki nr [...] obręb [...] (działki inwestycyjnej). Organy ochrony środowiska przyjęły zaś, że linię brzegową tego jeziora stanowi granica działki ewidencyjnej nr ew. [...] na której jest położone jezioro z działką inwestycyjna nr ew. [...]. Organ nie wyjaśnił przy tym z jakich przyczyn dokonał tego rodzaju ustaleń. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyłącznego dowodu przebiegu linii brzegowej jeziora nie może stanowić pismo z [...] marca 2017 r. nadesłane przez Starostwo Powiatowe w [...] i zawarte w nim stanowisko, że "granice ewidencyjne działki zakwalifikowanej na postawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jako pokryte wodą uznać należy równocześnie za linię brzegową, nawet w przypadku, gdy przepływająca woda zajmuje cały jej obszar przy przepływach większych lub średnich". Po pierwsze, z powyższego pisma nie wynika automatyzm uznania za linię brzegową jeziora granicy działki ewidencyjnej na nim położonego. Po drugie, oznaczenie gruntu w ewidencji gruntów i budynków określonym symbolem i zakwalifikowanie go do określonej kategorii użytków gruntowych nie przesądza o zastosowaniu powyższego zakazu, a w szczególności nie oznacza, że dany obszar w całości zajmuje zbiornik wodny, w tym przypadku jezioro. Należy bowiem zaznaczyć, że wykładnia przepisów prawa z zakresu ochrony przyrody musi uwzględniać cel ich ustanowienia i zasady przyjęte w ustawie o ochronie przyrody. Ponadto, w świetle art. 2 ust. 1 i 2 tejże ustawy, ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody, a celem tej ochrony jest m.in. utrzymywanie procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, ochrona walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych, a także pozostałych zasobów, tworów i składników przyrody. Natomiast obowiązkiem organów administracji publicznej, a także innych podmiotów jest stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody dbałość o przyrodę będącą dziedzictwem i bogactwem narodowym. Z powyższych unormowań wynika, że ochronie podlega istniejący stan walorów przyrodniczych, który, nie musi pokrywać się z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, stanowią, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.), podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Natomiast, w odniesieniu do ochrony przyrody dane te, oczywiście mogą być również wykorzystywane, lecz nie można przypisać im charakteru wyłącznie rozstrzygającego, tak jak uczynił organy II instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2380/12). Zadaniem organu było więc ustalenie czy planowana inwestycja będzie zlokalizowana w odległości 100 m od linii brzegu jeziora, a w konsekwencji wobec braku decyzji ustalającej przebieg linii brzegu jeziora dokonanie ustaleń, które pozwolą na określenie rzeczywistego przebiegu tej linii. Przy czym, z uwagi na skutki jakie pociąga za sobą powyższa okoliczność w zakresie ograniczenia własności, ustalenie to nie może być domniemane czy jak to określił organ uprawdopodobnione. Organ bowiem winien dołożyć najwyższej staranności przy ustalaniu tej bardzo istotnej okoliczności stanu faktycznego sprawy. Pomocne w tym zakresie może być brzmienie art. 220 ust. 1 – 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1566). Zgodnie z brzmieniem powyższego artykułu "Linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat (ust. 1). Jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią (ust. 2). Jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym (ust. 3). Jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu (ust. 4)." Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi skrupulatne i wnikliwe postepowanie dowodowe celem ustalenia linii brzegowej jeziora i określenia czy zostały spełnione przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Pomocne przy tym może być nie tylko skorzystanie z map, ale przede wszystkim przeprowadzenie oględzin oraz dokonacie oceny mapy geodezyjnej na którą powołuje się strona skarżąca, a której brak jest w aktach sprawy. Dodać należy, że w aktach sprawy brak jest także opinii dyrektora [...] P. K. na która powołuje się organ I instancji. Dopiero ustalenie stanu faktycznego zgodnego z sytuacją faktyczną, a nie tylko odpowiadającą przepisom prawa geodezyjnego pozwoli na ocenę, czy możliwe jest pozytywne zaopiniowanie projektu decyzji o warunkach zabudowy. W sytuacji, kiedy projektowana inwestycja nie będzie naruszać § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, a więc nie będzie lokalizowana w pasie szerokości 100 m od linii brzegu jeziora, organ zobligowany będzie do oceny, czy zachodzą przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, a więc czy realizacja tej inwestycji związana będzie z dokonywaniem zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody lub racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej. Zauważyć bowiem należy, że dla negatywnego zaopiniowania decyzji o warunkach zabudowy wystarczającym jest, aby inwestycja naruszała choćby jeden z zakazów. Takie stwierdzenie uprawnia organ do wydania postanowienia negatywnej treści bez konieczności badania, czy zostały naruszone pozostałe zakazy. Mając na względzie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Z uwagi na naruszenia przepisów postępowania i związane z tym kwestie prawidłowości ustalenia stanu faktycznego przedwczesne byłoby wypowiadanie się w odniesieniu do naruszenia prawa materialnego to jest § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 7 u.o.p. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło