II OSK 1178/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii ... w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 842/18 w sprawie ze skargi Parafii ... w P. na postanowienie Wojewody W. z dnia 2 lipca 2018 r. nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 842/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. w P. na postanowienie Wojewody W. z dnia 2 lipca 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta P. z dnia 30 stycznia 2018 r. W skardze kasacyjnej P. w P. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Skargę oparto na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazując na naruszenie: 1. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 oraz art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., przy czym uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 marca 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki zasadnie uchylił kontrolowane postanowienia w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, nałożonej w związku z egzekucją obowiązku rozbiórki obiektu tymczasowego. Przypomnieć należy, że Wojewoda Wielkopolski postanowieniem z dnia 2 lipca 2018 r. uchylił postanowienie z 30 stycznia 2018 r. nakładające na skarżącą Parafię grzywnę w celu przymuszenia oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości. W ocenie Wojewody w rozpatrywanej sprawie nie doszło do wszczęcia egzekucji administracyjnej, gdyż postanowienie o nałożeniu grzywny wraz z odpisem tytułu wykonawczego nie zostały wysłane na adres zobowiązanego, lecz doręczono te dokumenty ówczesnemu pełnomocnikowi, tymczasem zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Wojewoda zaznaczył, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego zobowiązany nie może być uznany za stronę, a zatem nie jest możliwe, aby mógł działać przez pełnomocnika. Oznacza to, że organ nie może doręczyć dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, pełnomocnikowi zobowiązanego. W rezultacie Wojewoda uznał za przedwczesne wydanie postanowienia w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia. W skardze Parafia zarzuciła, że skoro postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, to konieczne było rozpatrzenie w pierwszej kolejności zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku rozbiórki obiektu tymczasowego. Podniesiono przy tym, że zgłoszenie zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji jest środkiem dalej idącym, aniżeli zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny. Uwzględnienie tego zarzutu niweczy bowiem zasadność całej egzekucji i skutkuje koniecznością jej umorzenia, niezależnie od innych zastrzeżeń dotyczących formalnej strony postępowania egzekucyjnego oraz braku możliwości jego wszczęcia w przyszłości. W takim stanie sprawy zasadne było uwzględnienie przez Sąd Wojewódzki zarzutów skargi i uchylenie przedmiotowych postanowień. Mając na uwadze przebieg postępowania egzekucyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo przyjął, że chociaż doręczenia tytułu wykonawczego nie dokonano bezpośrednio zobowiązanemu, lecz pełnomocnikowi, to jednak skuteczne było wszczęcie egzekucji, skoro Parafia potwierdziła fakt jego otrzymania i złożyła przysługujące jej środki zaskarżenia. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie zaznaczył, że co do zasady doręczenie tytułu wykonawczego – w myśl art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. – powinno następować do rąk zobowiązanego, jednak nadmierny rygoryzm formalny w okolicznościach niniejszej sprawy może doprowadzić w efekcie do skutków negatywnych dla zobowiązanego. Mianowicie Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że jeżeli doszło do skutecznego wniesienia zarzutów, przy czym strona zakwestionowała istnienie obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, to organ powinien w pierwszej kolejności rozpoznać zarzuty, o ile wniesione zostały w terminie. W skardze kasacyjnej błędnie zarzucono Sądowi Wojewódzkiemu, iż nie powinien uwzględnić skargi, w sytuacji gdy materiał zebrany w aktach sprawy nie pozwalał zbadać skuteczności wniesionych zarzutów. Strona skarżąca nie może skutkami własnego niekonsekwentnego działania obarczać Sąd Wojewódzki, który miał podstawy prawne, aby uwzględnić zarzut skargi, wskazujący na potrzebę rozpoznania zarzutów z art. 33 u.p.e.a. przed rozpatrzeniem zażalenia na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia zwłaszcza, iż stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu – w określonych przypadkach – prowadzi do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. To rzeczą strony skarżącej było rozważenie celowości zaskarżenia postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z 2 lipca 2018 r. Jeżeli jednak strona wniosła skargę, która zasługiwała na uwzględnienie, przy czym Sąd Wojewódzki miał na uwadze ochronę interesu skarżącej, to niezasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, że zaskarżony wyrok wydany został na niekorzyść strony skarżącej. Przede wszystkim wskazać trzeba, że wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, ustalenie Sądu Wojewódzkiego o wniesieniu zarzutów znajduje oparcie w aktach sprawy (pisma Parafii z 22 czerwca 2018r. i 28 maja 2018r.), a dodatkowo w treści postanowienia z 2 lipca 2018 r., w którym Wojewoda odniósł się do kwestii wniesionego pismem z dnia 22 czerwca 2018 r. zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), uznając go za bezprzedmiotowy. Ponadto zauważyć trzeba, że Sąd Wojewódzki w sposób uprawniony zanegował stanowisko organu odwoławczego co do wymogu doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu, gdy w postępowaniu egzekucyjnym ustanowiony został pełnomocnik. W orzecznictwie ukształtowane zostało stanowisko, które skład orzekający podziela, że z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wyprowadzić należy wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym także w zakresie doręczenia tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z 11 września 2007 r. II FSK 990/06; wyrok NSA 26 lipca 2013 r. II OSK 702/12). Zauważyć również należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem Wojewody z 2 lipca 2018 r. nie chroniło definitywnie strony przed ponownym wszczęciem egzekucji, przy zachowaniu formalnych warunków wskazanych przez organ odwoławczy. Dlatego podnoszony w takiej sytuacji zarzut strony co do nieistnienia egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) powinien być rozpoznany w pierwszej kolejności, jako dalej idący w skutkach niż zażalenie wniesione na postanowienie nakładające grzywnę w celu przymuszenia. Proceduralne konsekwencje wynikające z wniesienia zarzutu oraz zażalenia na grzywnę w celu przymuszenia (art. 122 § 3 u.p.e.a.) zostały prawidłowo ocenione przez Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie, co determinowało rozstrzygnięcie o uchyleniu kontrolowanych postanowień. Jednocześnie zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie grzywny, nie mógł ocenić skuteczności zgłoszonego zarzutu z art. art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy, a przede wszystkim to właściwy organ ma obowiązek zająć stanowisko w tym zakresie, zgodnie z wytycznymi zawartymi w zaskarżonym wyroku. Z tych wszystkich względów niezasadne okazały się zarzuty kasacyjne dotyczące przepisów art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 26 § 5 pkt 1 oraz art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a także przepisów art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie 184 p.p.s.a. ----------------------- 5