V SA/Wa 1784/18
WyrokWSA w Warszawie2018-12-14
Skład orzekający: Bożena Zwolenik, Andrzej Kania, Tomasz Zawiślak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może obciążyć wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą za zajęcie rachunku bankowego i opłatą manipulacyjną, mimo że postępowanie zostało umorzone z powodu braku środków na rachunku i nie doszło do faktycznego wyegzekwowania należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne, w związku z umorzeniem postępowania, miały prawo obciążyć wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w tym opłatą za zajęcie rachunku bankowego i opłatą manipulacyjną. Jednakże, przy ustalaniu tych kosztów, organy powinny uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, który stwierdził niezgodność przepisów dotyczących maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i manipulacyjnych z Konstytucją. W związku z tym, koszty te powinny być adekwatne do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu, a nie ustalane w oderwaniu od tych czynników.Stan faktyczny
W sprawie rozpoznawano skargę wierzyciela (M.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika (L. sp. z o.o.) zostało umorzone z powodu braku majątku i środków na rachunku bankowym. Organ egzekucyjny naliczył koszty w wysokości ponad 38 tys. zł, w tym opłatę za zajęcie rachunku bankowego i opłatę manipulacyjną. Wierzyciel kwestionował zasadność obciążenia go kosztami, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niekonstytucyjności przepisów o maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego: 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] lipca 2018 r.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi M. w W. (dalej: M., strona lub skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego [...] (dalej: Naczelnik US, organ I instancji lub egzekucyjny) z [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.
Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku L. sp. z o.o. w W. na podstawie wystawionego przez M. tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2016 r., nr [...] obejmującego niepodatkowe należności budżetowe w kwocie należności głównej 602.556,50 zł plus należne odsetki za zwłokę. Jako podstawę prawną obowiązku wskazano decyzję nr [...] z [...] października 2015r.
W celu realizacji należności dochodzonej przedmiotowym tytułem wykonawczym organ egzekucyjny zastosował zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na podstawie zawiadomień z [...] lutego 2016 r. Przedmiotowe zawiadomienia (wraz z odpisem tytułu wykonawczego dla zobowiązanego) doręczono zobowiązanemu w dniu [...] lutego 2016 r., a bankom [...] lutego 2016 r.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia: B. SA pismem z [...]lutego 2016r. poinformował, że nie prowadzi rachunków bankowych na rzecz zobowiązanej spółki (rachunek został zamknięty w dniu [...] sierpnia 2015 r.), natomiast z informacji uzyskanej z G.S.A. wynika, iż ww. dłużnik posiada rachunek bankowy i realizacja zajęcia będzie dokonywana w miarę wpływu środków na rachunek dłużnika.
Następnie przedmiotowy tytuł wykonawczy został przydzielony poborcy skarbowemu, który w dniu [...] lipca 2016 r. sporządził raport o niemożności podjęcia czynności, gdyż pod adresem spółki lokal jest zamknięty. Na budynku znajduje się szyld informujący, że w lokalu zobowiązanej działalność prowadzi inna spółka. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie uzyskano żadnych środków na pokrycie egzekwowanych należności, w wyniku podejmowanych dalszych czynności nie ustalono majątku ani żadnych praw majątkowych dających możliwość zaspokojenia egzekwowanych zaległości.
W związku z powyższym organ egzekucyjny postanowieniem z [...] kwietnia 2018r., nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej, zgodnie z art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej: u.p.e.a.) stwierdzając, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Następnie organ egzekucyjny pismem z [...] maja 2018 r., nr [...] zawiadomił skarżącą o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. sp. z o. o., na podstawie tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2016 r. nr [...].
Strona wnioskiem z [...] czerwca 2018 r. wystąpiła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego. Naczelnik US postanowieniem z [...] lipca 2018 r. obciążył M. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 38.657,40 zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. wniosła zażalenie. W uzasadnieniu wskazała, że obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, których wysokość jest nieadekwatna do poniesionych wydatków jest niezgodna z racjonalnością wydatków publicznych. Ponadto, strona powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14, który stwierdził niezgodność z Konstytucją RP art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zakresie w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej.
Uznając bezzasadność wniesionego zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że generalną zasadą postępowania egzekucyjnego określoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. jest, że koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Wyjątek od tej zasady przewiduje m.in. art. 64c § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogę być one ściągnięte od zobowiązanego.
Organ odwoławczy zauważył, że Naczelnik US w postanowieniu z [...] lipca 2018 r. określił wysokość kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie 38.657,39 zł, z czego 32.214, 50 zł stanowi opłata za zajęcie rachunku bankowego oraz 6.442,90 zł opłata manipulacyjna. Stwierdził również, że wskazany w art. 64a § 6a pkt 2 u.p.e.a. miesięczny termin na powiadomienie wierzyciela o wysokości kosztów ma wyłącznie charakter instrukcyjny, co oznacza, że jego przekroczenie przez organ nie wiąże się z żadnymi konsekwencjami.
Dyrektor IAS stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłat za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, co stanowi art. 64 § 9 pkt 2 u.p.e.a. W myśl natomiast art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.
Dyrektor IAS wyjaśnił, że w związku z dokonanymi czynnościami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny naliczył opłatę manipulacyjną w wysokości 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych, oraz 5 % kwoty egzekwowanej należności tytułem dokonanego zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, co dało łączną kwotę kosztów egzekucyjnych w wysokości 38.657,40 zł (tj. 6% od kwoty egzekwowanej należności w kwocie 644.289,73 zł). Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, koszty egzekucyjne zostały naliczone prawidłowo.
Organ II instancji podkreślił, że postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r., Naczelnik US umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej spółki. Tym samym z uwagi na umorzone postępowanie egzekucyjne, brak było podstaw prawnych do dochodzenia od zobowiązanego przedmiotowych kosztów egzekucyjnych, w związku z powyższym, w myśl art. 64 c § 4 u.p.e.a., koszty egzekucyjne powinien ponieść wierzyciel, co ostatecznie znalazło wyraz w postanowieniu Naczelnika US z [...] lipca 2018 r.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez ustalenie kosztów egzekucyjnych od zajęcia rachunku bankowego, pomimo, że nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunku bankowym nie było żadnych środków, organ wyjaśnił, że dokonane w sprawie zajęcie było skuteczne. Przywołał art. 81 u.p.e.a., który stanowi, że zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu numery tych rachunków. Ponadto zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Zdaniem organu z powyższego wynika, że nie jest konieczne wyegzekwowanie należności, aby zajęcie było skuteczne, a tym samym powstał obowiązek naliczenia kosztów egzekucyjnych.
Organ II instancji stwierdził powołując się na art. 64 § 1 u.p.e.a., że w egzekucji należności pieniężnych organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokości przewidzianej przepisami u.p.e.a. Wysokość opłat, o których mowa w przepisie art. 64 § 1 pkt 1 – 14 oraz art- 64 § 6 u.p.e.a. nie jest uzależniona od rzeczywistych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny w związku z dokonaniem określonej czynności egzekucyjnej, a ich wysokości nie można uzależnić od skuteczności dokonanych przez organ egzekucyjny czynności. Przepisy u.p.e.a. nie przewidują uznaniowości w naliczaniu opłat za dokonane czynności egzekucyjne.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w zażaleniu dotyczących braku zastosowania wskazań zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność z Konstytucją RP m.in. art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej, Dyrektor IAS wskazał na uzasadnienie tego wyroku, w części wskazującej na jego skutki i podkreślił, że Trybunał stwierdził, iż dla właściwej realizacji wyroku konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej z art. 64 § 6 u.p.e.a. oraz maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrywanych w sprawie. Dodatkowo zauważył, że z treści uzasadnienia wyroku wynika, że został on wydany na gruncie stanu faktycznego, w którym prowadzono egzekucję kwot należności głównej obliczoną na 250.707.126 zł oraz odsetek w kwocie 330.296.842,85 zł, to jest kwot zdecydowanie wyższych, niż to miało miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego opłaty określone w okolicznościach sprawy nie wchodzą w zakres wysokości opłat objętych ww. wyrokiem.
Odczucie strony co do obciążenia kosztami egzekucyjnymi niewspółmiernie wysokimi, nie może zatem wpływać i nie wpływa na prawidłowość dokonanego przez organ egzekucyjny obciążenia wierzyciela, w trybie art. 64c § 4 u.p.e.a.
Od przedmiotowego postanowienia M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. poprzez zastosowanie ich w sposób nieuwzględniający orzeczenia TK z 28 czerwca 2016 r. o ich niekonstytucyjności, oraz dodatkowo zdaniem strony organ naruszył art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy było to bezpodstawne i niecelowe. Zdaniem strony, skoro na zajętym rachunku bankowym nie było środków pozostających w dyspozycji dłużnej spółki, to nie istniała wierzytelność zobowiązanego wobec banku. Dokonanie zajęcia wierzytelności, a tym samym zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. było zatem, w ocenie strony niemożliwe. Zdaniem skarżącej pkt 4 powołanego przepisu mówi o zajęciu wierzytelności pieniężnych, nie zaś o zajęciu rachunku bankowego, rachunek bankowy sam w sobie nie jest wierzytelnością pieniężną, jest niejako platformą, na której mogą pojawić się środki pieniężne, które, jeśli są w dyspozycji dłużnika, stanowią jego wierzytelność wobec banku. Zdaniem strony art. 64 § 1 u.p.e.a. w ogóle nie przewiduje możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od czynności zajęcia rachunku bankowego, a organ odwoławczy nie udowodnił istnienia wierzytelności. Dlatego też zastosowanie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. było całkowicie niezasadne i bezpodstawne.
W ocenie skarżącej wskazane naruszenia miały wpływ na wynik sprawy w postaci obarczonego wadą niekonstytucyjności, bezpodstawnego i nie adekwatnego do zakresu wykonanych przez organ czynności obciążenia wierzyciela kosztami, o których mowa w powołanych przepisach.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko L. sp. z o.o. w W. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącym w sprawie.
W ocenie sądu stanowisko organów zajęte w wydanych postanowieniach, w tym w zaskarżonym postanowieniu nie jest prawidłowe. Na wstępie należy wskazać, że skarżąca, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, kwestionuje możliwość obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w sytuacji, gdy przeprowadzono czynności egzekucyjne tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego strony zobowiązanej, na którym nie było środków pozwalających na skuteczne ich wyegzekwowanie.
Odnosząc się do tego stanowiska sąd uznaje, że organy, w związku z umorzeniem postępowania przeciwko zobowiązanej miały prawo, co do zasady obciążyć powstałymi opłatami egzekucyjnymi jak również opłatą manipulacyjną, które składają się na koszty egzekucyjne.
Sąd nie uznaje za trafny poglądu, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r., I SA/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r., I SA/Op 33/18. Zdaniem sądu stanowisko takie jak zajmuje skarżąca, nie znajduje potwierdzenia w treści przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.
Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Odnosząc się do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i użycie określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności wskazać należy, zdaniem sądu, że ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.
Jednak w ocenie sądu wydając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji powinien uwzględnić w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i pkt 6 u.p.e.a wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 64c § 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jak wynika z § 4 tego przepisu, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.
W odniesieniu do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również art. 64 § 6 u.p.e.a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m.in., że:
1. "Art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
2. Art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
3. Art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
4. Art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.
TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji." Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 34 860 238,10 zł.
Należy wskazać, że w wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej, czy manipulacyjnej w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat.
Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a., wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.
Na koniec i na marginesie sąd zauważa, że stanowisko Dyrektora IAS wskazujące na brak możliwości miarkowania kosztów egzekucyjnych jest niespójne, gdyż w innych sprawach dotyczących umarzania kosztów egzekucyjnych wskazywał, że to właśnie etap obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi jest etapem właściwym do oceny badania zasadności i prawidłowości ustalenia tych kosztów także z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego (patrz postanowienie Dyrektora IAS z [...] lutego 2018 r., nr [...] – sprawa V SA/Wa 549/18).
Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji należy stwierdzić, że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a i § 6 tego przepisu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych jak i opłaty manipulacyjnej, ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku TK o sygn. akt SK 31/14.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt pkt 1 lit. b i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Na łączną kwotę 580 zł składają się: stały wpis sądowy w wysokości 100 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło