III SA/Kr 1134/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie: WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 września 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznającą M. C. (uprzednio M.) – dalej zwanej w skrócie skarżącą – świadczenie wychowawcze na dziecko M. M. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 27 ust. 1 i 28 w zw. z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851), art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952) oraz rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postepowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko M. M. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. Decyzja powyższa została uchylona z dniem 1 sierpnia 2018 r. decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie przepisu art. 27 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci z uwagi na ujawnienie się okoliczności skutkującej przekroczeniem kryterium dochodowego przypadającego na 1 osobę w rodzinie skarżącej (2 – osobowej) o kwotę 153,23 zł. Skarżąca podjęła z dniem 1 czerwca 2017 r. zatrudnienie w A s.c, uzyskując z tego tytułu miesięczny dochód w wysokości 420,18 zł (w miesiącu lipiec 2017 r.). Do dochodu wliczono ponadto alimenty w kwocie 450 zł miesięcznie oraz wypłacone skarżącej nagrody w programach lojalnościowych w kwocie 1 036,28 zł miesięcznie. Nie wliczono kwoty dochodu w wysokości 3 705 zł, który uznano za dochód utracony w związku z utratą zatrudnienia w PHU C C. J. C. M. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji, wskutek czego Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] 2018 r. decyzję o nr [...] uchylającą ww. decyzję i przekazującą sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium w ramach wytycznych do postępowania, nakazało organowi I instancji dokonać analizy, czy wypłacone skarżącej nagrody w ramach programów lojalnościowych stanowiły składnik wynagrodzenia za pracę, którą skarżąca utraciła, a w związku z tym czy można nagrody również potraktować jako dochód utracony. Prezydent Miasta wydał w następstwie ponownego rozpoznania sprawy w dniu [...] 2018 r. decyzję o nr [...] uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] 2017 r. nr [...] przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko M. M. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. oraz nadającą decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Obliczył, że miesięczny dochód członków rodziny skarżącej w okresie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. wynosi w sumie 1 906,46 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 953,23 zł, która przekracza kryterium dochodowe warunkujące przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie (800 zł). Świadczenie wychowawcze nie przysługuje z tego względu skarżącej w okresie od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. Organ podniósł, że wypłacone skarżącej nagrody w ramach programów lojalnościowych nie stanowią dochodu utraconego. Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przy obliczaniu dochodu uwzględnia się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30 b, 30 c, 30 e i 30 f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...). Z kolei zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania, w szczególności nagrody. Odwołując się od powyższej decyzji, skarżąca podniosła, że nagrody były wypłacane comiesięcznie, cyklicznie i winny być potraktowane jako składnik wynagrodzenia, który został uznany za dochód utracony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji (z dnia 5 września 2018 r.) podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji. Zwróciło uwagę, że skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu pozwalającego na zaliczenie kwot pozyskiwanych z nagród programu lojalnościowego [...] do "dochodu utraconego" w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Przepis art. 2 pkt 19 tej ustawy nie przewiduje możliwości zaliczenia utraty dochodu nagród wypłaconych z tego tytułu do katalogu dochodów utraconych. Przedłożony do akt sprawy PIT 8 C za rok 2014 przez [...] informuje o wpłacie na rzecz skarżącej oraz jej przychodzie w postaci nagród wypłaconych w programach lojalnościowych. Nie wynika z niego, by ten dochód stanowił "dochód utracony". M. C. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, podnoszą zarzuty tożsame z odwołaniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j., Dz.U. 2017, poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j., Dz.U. z 2018 r., poz. 1308, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd skargę uznał za uzasadnioną. Przedmiot kontroli Sądu stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, uchylająca decyzję przyznającą skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r., poz. 1851). Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ww. ustawy organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie, jak i jej uchylenie na mocy powyższego przepisu ma charakter konstytutywny, albowiem wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń - odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera. Zasadą zatem jest, iż decyzja wydana w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci może wywrzeć skutki wyłącznie na przyszłość. Przewidziany w nim tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej warunkowany jest zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Omawiana instytucja ma bowiem zastosowanie do tego rodzaju sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, J. Sapeta, Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, System Informacji Prawnej Lex). W rozpoznawanej sprawie doszło do weryfikacji decyzji ostatecznej na podstawie wskazanego wyżej przepisu, gdyż nastąpiła zmiana sytuacji faktycznej strony. W oparciu o przedłożone w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego dokumenty organ ustalił, że średni miesięczny dochód przypadający na członka rodziny skarżącej (składającej się z dwóch osób) nie przekracza ustawowego kryterium kwoty 800 zł warunkującej przyznanie świadczenia na pierwsze dziecko. Na dochód złożyły się alimenty oraz nagrody wypłacone skarżącej w programach lojalnościowych w roku 2014 przez [...] SA (udokumentowane PIT – 8 C), w sumie 17 853,37 zł. W przeliczeniu na osobę dochód wyniósł kwotę 743,18 zł. Prezydent Miasta przyznał wobec powyższego skarżącej decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] prawo do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 czerwca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. Rokiem bazowym stanowiącym podstawę do ustalania świadczenia był zgodnie z przepisem art. 48 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci rok 2014. W przepisie tym wskazano ponadto, że prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Przedłożenie przez skarżącą dokumentów, z których wynikało, że podjęła z dniem 1 czerwca 2017 r. pracę w A s.c. B. B., W. B. i uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie miesięczne w wysokości 500 zł brutto, netto 420,18 zł (wynagrodzenie za miesiąc lipiec 2017 r.) w świetle przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego z dniem 1 czerwca 2017 r. uzasadniało zastosowanie trybu przewidzianego w przepisie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Powyższa okoliczność świadczyła bowiem o uzyskaniu przez skarżącą dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ww. ustawy). Organ I instancji, dokonując ponownie przeliczenia dochodu skarżącej uznał, że nie należy się jej świadczenie wychowawcze od dnia 1 września 2017 r. gdyż przekroczyła kryterium dochodowe o kwotę 153,23 zł. Wydał w tym względzie w dniu [...] 2018 r. decyzję o nr [...]. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zaliczenie przez organ kwoty 12 435,37 zł do dochodu rodziny w roku 2014 i nieuznanie jej jako dochodu utraconego. Jak wynika z informacji zawartej w PIT-8c za 2014 rok (k. 21 akt administracyjnych) oraz świadectwa pracy z dnia 6 października 2015 r. skarżąca była zatrudniona w okresie od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2015 r. przez firmę C s.c i równocześnie uzyskała w 2014 r. przychód w wysokości 12 939,37 zł z tytułu nagród wypłaconych w programach lojalnościowych wypłaconych przez [...] SA. Skarżąca zaprzestała pracy w C s.c w 2015 r., wobec czego organ słusznie uznał dochód z wynagrodzenia za pracę w tej firmie za 2014 r. za dochód utracony. Jednocześnie organ cały czas przyjmuje, że wypłacona skarżącej w 2014 r. nagroda w wysokości 12 939,37 zł powinna zostać zaliczona do dochodów skarżącej za 2014 r. i dochód ten nie nosi cech dochodu utraconego. Orzekające w sprawie organy w żadnym fragmencie decyzji nie powiązały wypłaconej skarżącej nagrody z zatrudnieniem skarżącej w firmie C s.c. i nie podjęły się w tej mierze prób wyjaśnień, pomimo, że skarżąca po raz pierwszy o związku tych uposażeń wskazała w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. uchylonej następnie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2018 r. Podniosła, że w okresie, w jakim otrzymywała nagrody w programach lojalnościowych, otrzymywała również pensję za wykonywaną pracę i w momencie zakończenia pracy, zaprzestano wypłacania jej nagród lojalnościowych. Skarżąca domagała się uznania dochodu z tytułu nagród lojalnościowych za dochód utracony na równi z dochodem z tytułu zatrudnienia w firmie C s.c. Twierdzenia te powtórzyła w odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r., wskazując dodatkowo, że nagroda nie była wypłacona jednorazowo, ale cyklicznie. Analiza oświadczeń skarżącej oraz ustaleń orzekających w sprawie organów prowadzi do wniosku, że powyższa kwestia nie została należycie i dokładnie wyjaśniona. Z oświadczeń skarżącej wynika bowiem, że nagrody lojalnościowe miały ścisły związek z zatrudnieniem w C s.c, natomiast orzekające w sprawie organy kwestie dochodu uzyskanego w C s.c oraz nagród lojalnościowych potraktowały jako dwie odrębne kwestie i wywiodły z nich odmienne skutki prawne. Definicję dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego odsyła przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wskazując, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2016.2032 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Niewątpliwie kwota uzyskana przez skarżącą w 2014 r. stanowi dochód, skoro podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w ww. przepisach. Z kolei za utratę dochodu uznaje się utratę dochodu spowodowaną zaistnieniem okoliczności wskazanych w przepisie art. 2 pkt 19 ww. ustawy (m.in. wskutek utraty zatrudnienia). W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (art. 7 ust. 1). W niniejszej sprawie wymaga zatem rozstrzygnięcia, czy do dochodu rodziny skarżącej za rok 2014 należy doliczać kwotę 12 939,37 zł wykazaną w PIT-8c za 2014 r. Należy wskazać, że pojęcia "dochodu utraconego" i "uzyskanego" służą urealnieniu dochodu rodziny wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Co do zasady, nie stanowią dochodu utraconego jednorazowe, czy też okazjonalne przysporzenia, nawet, jeżeli są one związane z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową (np. nagrody jubileuszowe, zapomogi, por. wyrok NSA I OSK z dnia 21 września 2007 r., 1001/06, Lex nr 360139, WSA w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 650/16, Lex nr 2226755). Z akt sprawy i twierdzeń skarżącej nie wynika, aby kwota uzyskana przez skarżącą w 2014 r. tytułem nagród lojalnościowych stanowiła jednorazową nagrodę. Przeciwnie, skarżąca twierdziła, że "otrzymywała" (nie "otrzymała") premię lojalnościową. Ponadto odwoływała się do pojęcia utraty dochodu jako sytuacji wynikającej z utraty zatrudnienia. Jednakże orzekające w sprawie organy, nie zgłębiając powyższej kwestii, w szczególności zarzutów odwołania, poprzestały na stwierdzeniu, że skarżącej została wypłacona nagroda, która stanowi dochód za 2014 r. Ze skargi wynika, że wypłacane w programie lojalnościowym nagrody były uzyskiwane co miesiąc w sposób regularny i stanowiły składnik wynagrodzenia, co koreluje z treścią twierdzeń zawartych w odwołaniu. W aktach brak jednak udokumentowania faktu, że nagrody te wpływały na konto skarżącej comiesięcznie. Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że postępowanie przeprowadzone przez organy w kontrolowanej sprawie nie doprowadziło do należytego wyjaśnienia wszystkich kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia czy wnioskowane świadczenie należy się skarżącej, a do takiej sytuacji doszło z powodu naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. przepisów art. 7, 77 i 80 Kpa. Należało bowiem zapoznać się z twierdzeniami i oświadczeniami skarżącej w sposób wnikliwy i wezwać ją do udokumentowania sposobu i terminów wypłat kwot, których - jak twierdziła skarżąca - suma stanowi 12 939, 37 zł i nie była to kwota jednorazowa a przede wszystkim zweryfikować wszelkimi możliwymi środkami dowodowymi, czy premie lojalnościowe wypłacane skarżącej w 2014 r. nastąpiły podczas i w związku z zatrudnieniem w C s.c. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 7, 77 i 80 Kpa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienia te doprowadziły do wydania decyzji przedwcześnie, z naruszeniem art. 2 pkt 19 i art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Sąd uchylił wobec tego na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.