I SA/Gl 779/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji o odmowie uchylenia decyzji zmieniającej decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "SKO" lub "Kolegium"), działając m.in. na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej "O.p."), stwierdziło, że odwołanie M.P. (dalej: "strona" lub "skarżąca") od decyzji Prezydenta Miasta M.(dalej "organ I instancji") z dnia [...] nr [...]o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia [...] nr [...]w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r., zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną. Decyzją z dnia [...]organ I instancji odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia [...] w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 9 lutego 2018 r. Pismem z dnia 28 lutego 2018 r., złożonym osobiście w dniu 9 marca 2018 r. w siedzibie organu I instancji, strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Kolegium uznając, że odwołanie strony zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu, wskazało na treść art. 223 § 2 pkt 1, art. 12 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 O.p. i stwierdziło, że wobec doręczenia stronie decyzji w dniu 9 lutego 2018 r. termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 lutego 2018 r. Tym samym odwołanie złożone w dniu 9 marca 2018 r. zostało wniesione po upływie terminu wynikającego z ww. przepisu art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Jednocześnie SKO podniosło, że termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, a więc nie może być przez organy podatkowe przedłużany czy skracany. Końcowo Kolegium zaakcentowało, że w zaskarżonej decyzji zostało zawarte stosowne pouczenie o terminie do wniesienia odwołania, co spełnia wymóg określony w art. 210 § 1 pkt 7 O.p., a strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, uprawdopodabniając, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 187, art. 191 oraz art. 122 O.p. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności pominięcie wskazanych w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a mianowicie jej choroby oraz choroby osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw; 2. art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organu podatkowego przejawiające się faktem, iż w przedmiotowym postępowaniu, w tym w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r., wyjaśniała przyczynę braku złożenia odwołania w terminie, którą stanowiła jej choroba oraz choroba osób upoważnionych do prowadzenia jej spraw; 3. art. 162 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż wniosła odwołanie po upływie przewidzianego prawem terminu do jego złożenia, podczas gdy uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, co dostatecznie uprawdopodobniła w trakcie toczącego się postępowania wskazując na swoją chorobę, w związku z czym w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, a ponadto złożyła do organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie uchybiając terminowi do jego złożenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kolegium oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca - odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu sformułowanego w pkt 1 - wskazała, że Kolegium zupełnie pominęło okoliczność, iż w dniu 19 lutego 2018 r. zwróciła się z wnioskiem o przedłużenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...], w którym uprawdopodobniła okoliczności uzasadniające ten wniosek, powołując się na własne problemy zdrowotne oraz problemy zdrowotne osób upoważnionych do prowadzenia przedmiotowej sprawy. Następnie w dniu 23 marca 2018 r. Kolegium zwróciło się o doprecyzowanie charakteru ww. pisma poprzez wskazanie, czy stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na ww. wezwanie w dniu 16 kwietnia 2018 r. czyniąc zadość zobowiązaniu organu wskazała, iż w istocie pismo z dnia 19 lutego 2018 r. stanowiło wniosek o przywrócenie terminu. Ponadto z uwagi na fakt, iż w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. dokładnie uprawdopodobniła przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, w piśmie z dnia 16 kwietnia 2018 r. - kierując się treścią zobowiązania organu do określenia charakteru pisma - nie wskazywała ponownie na okoliczności, które uprawdopodabniały brak jej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, albowiem w zaistniałej sytuacji byłoby to bezcelowe. Wskazując dalej na obowiązek podejmowania przez organy wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. na zasadę prawdy obiektywnej, której realizacja znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach art. 187, art. 191 oraz art. 122 O.p. skarżąca podniosła, że organ pomijając okoliczności wskazane w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. dokonał subiektywnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, naruszając tym samym ww. zasadę prawdy obiektywnej. Wydając zaskarżone postanowienie organ nie odniósł się bowiem do okoliczności uprawdopodobnienia w ww. piśmie braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesieniu odwołania. Uzasadniając następnie zarzut naruszenia art. 121 § 1 O.p. skarżąca wskazała, że działanie organu polegające na uznaniu, iż nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu, podważyło jej zaufanie do organu podatkowego, bowiem uczyniła zadość zobowiązaniu organu do określenia charakteru pisma z dnia 19 lutego 2018 r., zaś organ w dacie przesłania tego pisma niewątpliwie posiadał wiedzę dotyczącą okoliczności, które uprawdopodobniały brak jej winy w uchybieniu terminowi, a jednak wydał zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Za niedopuszczalne i naruszające zasadę zaufania skarżąca uznała przy tym działania organu zmierzające do wykazywania błędów i niecelowych działań obywateli, wynikających z ich braku wiedzy o prawie i regułach rządzących postępowaniem administracyjnym. W ramach zarzutu przedstawionego w pkt 3 skarżąca podniosła, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w treści art. 162 § 1 O.p. oznacza, iż strona nie musi przedstawiać dowodu, ale środek, który taki dowód może zastąpić (dający prawdopodobieństwo istnienia danego faktu). Brak dokonania czynności przez stronę w wyznaczonym terminie będzie niezawiniony, gdy przyczyną tego było pojawienie się przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie skarżącej w piśmie z dnia 19 lutego 2018 r. w sposób dostateczny uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Niezrozumiałe zatem jest dla niej stanowisko organu, jakoby w ogóle nie przedstawiła tych okoliczności i nie był one znane organowi na etapie postępowania. Powołując się na orzecznictwo sądowe skarżąca wskazała, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy z uwagi na jej chorobę oraz chorobę osób działających w przedmiotowej sprawie, a choroba stanowi trudną do przezwyciężenia przeszkodę, której nie była w stanie usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym zważył, co następuje. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej "P.p.s.a.") – podlegało postanowienie stwierdzające, że odwołanie skarżącej od decyzji o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r., zostało wniesione z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Bezspornym jest, że decyzja organu I instancji z [...] odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2013 r. została doręczona skarżącej 9 lutego 2018 r.; decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania (w terminie 14 dni do SKO za pośrednictwem organu I instancji). Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 23 lutego 2018 r., natomiast odwołanie od tej decyzji skarżąca złożyła osobiście 9 marca 2018 r. Niezależnie, skarżąca pismem z 19 lutego 2018 r. zwróciła się do organu I instancji o wydłużenie terminu do wniesienia odwołania, które ostatecznie zostało przez organ potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarga strony ‒ na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z [...] w sprawie zmiany decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r. ‒ była przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, który wyrokiem z 9 stycznia 2019 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 780/18 oddalił skargę. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia na podstawie wyżej opisanych zasad, orzekający w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że jest ono prawidłowe, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga sprawy co do istoty. W pierwszej kolejności, należy wskazać, że istotą postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest jedynie ustalenie faktu, czy zostało wniesione w terminie, a zatem czy w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy miał podstawy do uznania naruszenia terminu. Przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. nakłada na organ odwoławczy obowiązek badania terminowości wniesienia odwołania i stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do jego wniesienia. Samo stwierdzenie uchybienia terminowi nie stoi oczywiście na przeszkodzie rozpoznaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (tak również w wyroku WSA w Gliwicach z 21 maja 2018 r., I SA/Gl 173/18 [dostępny w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl] i przywołanym tam wyroku NSA z 10 października 2001 r., I SA/Gd 719/99, niepubl.). Sąd wskazuje, że wśród ustawowych terminów, których zachowanie jest koniecznym warunkiem skutecznego dokonania określonych czynności procesowych, Ordynacja podatkowa wymienia m.in. termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Dla skutecznego wniesienia odwołania strona nie jest zobligowana do osobistego stawiennictwa i jego złożenia w siedzibie organu, ponieważ stosownie do art. 12 § 6 pkt 2 O.p ma także możliwość m.in. wniesienia zażalenia za pośrednictwem polskiej placówki pocztowej operatora publicznego, bądź wysłania w formie dokumentu elektronicznego (art. 12 § 6 pkt 1 O.p.). Niezależnie od wyboru sposobu jego wniesienia, w każdym przypadku strona jest zobowiązana dokonać tej czynności w terminie wynikającym z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Zważyć należy, że stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania następuje z urzędu, a w postępowaniu w tym przedmiocie, organ zobowiązany jest określić dwie daty, datę doręczenia decyzji i datę upływu terminu do złożenia odwołania. W jego toku następuje ocena skuteczności doręczenia decyzji i zachowania terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 12 § 1 i § 5 O.p., jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ zaś, ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W kontekście wyżej przywołanych przepisów Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepisy Ordynacji podatkowej, tj. art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 12, art. 223 § 1 i § 2 pkt 1, stwierdzając, iż przedmiotowe odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podkreślić w tym miejscu należy, że ewentualne wydanie postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie ma żadnego wpływu na datę doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu terminu, jak również datę upływu terminu do jej zaskarżenia. Pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu powoduje jedynie przywrócenie uchybionego terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Innymi słowy kwestia uprzedniego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania warunkuje konieczność następczego badania zaistnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zarzuty skargi koncentrują się na złożonym przez skarżącą piśmie z 19 lutego 2018 r., w którym jak twierdzi uprawdopodobniła przesłanki do przywrócenia terminu przewidziane w art. 162 § 1 O.p. Jak wyżej wskazano wniosek skarżącej z 19 lutego 2018 r., ostatecznie potraktowany przez organ jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, był przedmiotem badania przez tut. Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 780/18. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że odwołanie skarżąca złożyła osobiście w dniu 9 marca 2018 r. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości fakt, że strona uchybiła terminowi wskazanemu w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Sąd podzielił więc stanowisko organu, że odwołanie zostało złożone po terminie, który zgodnie z ww. przepisem upłynął bezskutecznie z końcem dnia 23 lutego 2018 r. W tej sytuacji organ odwoławczy był zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dodać należy, że czynność ta jest zastrzeżona wyłącznie dla organu odwoławczego. Natomiast organy podatkowe są obowiązane wnikliwie badać wszystkie okoliczności związane z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. J. Brolik Komentarz do art. 228 Ordynacji podatkowej, publ. LEX i przywołane tam orzecznictwo). Zaś NSA w wyroku z 28 września 2018 r., II FSK 1206/18 stwierdził wprost, że przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. ma charakter bezwarunkowy, co wynika między innymi ze zwrotu: "organ odwoławczy stwierdza". Z powodów wyżej wskazanych, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a to obligowało do jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a.