III OSK 1521/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 667/18 w sprawie ze skargi S. Spółki z o.o. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych uchybień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 9 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 667/18 oddalił skargę S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Bydgoszczy z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych uchybień z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ nakazał kontrolowanej Spółce zapewnić pracownikom świadczącym pracę w głównej hali obiektu temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy, nie niższą niż 140C. Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym § 30 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 ze zm.) wymóg zapewnienia w pomieszczeniach pracy temperatury minimalnej na poziomie 140C nie ma charakteru bezwzględnego. Przy czym prawodawca dopuścił możliwość niestosowania się do niego wyłącznie w przypadku, gdy względy technologiczne powodują konieczność utrzymywania w pomieszczeniu pracy temperatury niższej niż 140C. Nie można mówić o wystąpieniu przesłanki względów technologicznych w sytuacji, gdy proces produkcyjny może zostać przeprowadzony prawidłowo bez względu na panującą w miejscu produkcji temperaturę. Zdaniem WSA prawidłowość wykonywania przez Spółkę czynności przeładunkowych w technologii cross docking-u nie jest uzależniona od panującej w terminalu przeładunkowym temperatury powietrza. Niska temperatura panująca w terminalu przeładunkowym nie stanowi koniecznego elementu procesu przeładunku przesyłek, lecz jest wyłącznie niepożądanym skutkiem tego procesu, który można wyeliminować przez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technicznych i organizacyjnych. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji S. Sp. z o.o. wywiodła skargę kasacyjną zarzucając mu naruszenie: - przepisów postępowania, tj.: 1/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy z 13 kwietnia 2007 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 623) przez uznanie przez WSA, że zebranie przez organ materiału dowodowego nastąpiło w sposób wyczerpujący, podczas gdy organ nie podjął żadnych czynności weryfikujących w celu ustalenia, czy możliwym jest zapewnienie przez skarżącą temperatury 140C w każdym punkcie głównej hali obiektu, również przy każdej z 41 bram w konsekwencji czego doszło do nieprawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy; 2/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 84 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP przez uznanie przez WSA, że brak było potrzeby przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego w sytuacji w której wystąpiła potrzeba uzyskania informacji specjalistycznych umożliwiających ocenę, czy ze względu na specyfikę procesu cross docking-u a w konsekwencji wymogi technologiczne związane z liczbą bram i wymogiem ich otwarcia możliwym jest zapewnienie temperatury nie niższej niż 140C w każdym punkcie głównej hali; 3/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 2 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy o PIP przez uznanie przez WSA, że organ nie był zobowiązany do uwzględnienia części zarzutów skarżącej podnoszonych w toku prowadzonego postępowania w konsekwencji czego doszło do braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia, czy temperatura o której mowa w wyroku może zostać zapewniona na terenie całej hali; 4/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. wyrażające się w arbitralnym przyjęciu przez WSA, że inne obiekty wielkopowierzchniowe bez większych problemów są odpowiednio ogrzewane, chyba że w jakiejś jego części wymagane jest utrzymywanie temperatury poniżej 140C, podczas gdy WSA nie wyjaśnia o jakich innych obiektach handlowych mowa, jakie technologie są stosowane i jaki ma to związek z przedmiotem niniejszego postępowania; - przepisów prawa materialnego, tj.: 5/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 214 § 2 k.p. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przez błędną wykładnię, a w konsekwencji wadliwe przyjęcie przez WSA, że główna hala może zostać uznana za pomieszczenie pracy; 6/ art. 151 w zw. z § 30 ww. rozporządzenia wyrażającym się w błędnym przyjęciu przez WSA, że skarżąca ma obowiązek zapewnić temperaturę w głównej hali nie niższą niż 140C podczas, gdy względy o charakterze technologicznym uniemożliwiają ogrzanie całego obiektu; 7/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z § 44 załącznika nr 3 do rozporządzenia wyrażające się w niezastosowaniu tego przepisu, a w konsekwencji pominięcie przez WSA, że ustawodawca dopuszcza wykonywanie pracy w pomieszczeniach nieogrzewanych, pod warunkiem zapewnienia pracownikom pomieszczenia umożliwiającego im schronienie się przed opadami atmosferycznymi, ogrzanie, zmianę odzieży oraz podgrzewanie posiłków. Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ uznając ją za bezzasadną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podać należy, iż z uwagi na brak zgody skarżącej kasacyjnie Spółki na przeprowadzenie rozprawy w trybie zdalnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena, czy główna hala oddziału skarżącej kasacyjnie Spółki, w której prowadzony jest przeładunek towarów w technologii cross docking-u jest pomieszczeniem pracy w rozumieniu przepisów rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i, czy w związku z tym zachodzi obowiązek zapewnienia odpowiedniej temperatury. Z uwagi na powyższe w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, ponieważ zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowią ich konsekwencję. Definicja pomieszczenia pracy zawarta została w § 2 pkt 3 rozporządzenia. Wynika z niego, że pomieszczeniem pracy będzie takie pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca. Z powyższego wynika, że nie chodzi o konkretne miejsca w obrębie danego pomieszczenia w którym pracownik wykonuje określone czynności, ale o całe pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników w celu świadczenia pracy. Z protokołu przeprowadzonej kontroli wynika, że główna hala obiektu w B. jest budynkiem, w którym znajdują się pomieszczenia z wyodrębnionymi stanowiskami pracy. Pracownicy przebywają w niej i wykonują pracę 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę, świadcząc pracę w systemie pracy trzyzmianowej po 8 godzin na dobę. Zgodnie z rozporządzeniem pomieszczenie, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny jest pomieszczeniem stałej pracy. W świetle powyższego zupełnie niezrozumiałe i pozbawione podstaw prawnych w ustalonym stanie faktycznym są wywody skarżącej kasacyjnie odnoszące się do definicji "pomieszczenia w budynku", czy "otwartej przestrzeni". Podobnie przywołany przez skarżącą kasacyjnie § 44 załącznika nr 3 rozporządzenia, który określa wymagania dla pomieszczeń do ogrzewania się pracowników i urządzeń higienicznosanitarnych. Po pierwsze dotyczy on jedynie pomieszczenia a nie pomieszczenia pracy, a po drugie precyzuje warunki jakim powinno odpowiadać pomieszczenie do ogrzewania się pracowników w przypadku gdy praca świadczona jest na otwartej przestrzeni bądź w nieogrzewanym pomieszczeniu. Powyższe sytuacje w rozpoznawanej sprawie nie mają miejsca. Z prawidłowych ustaleń Sądu I instancji, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wynika, że hala w której prowadzone są procesy związane z rozładunkiem, załadunkiem i sortowaniem przesyłek nie jest jedynie pomieszczeniem, lecz pomieszczeniem pracy. Pomieszczenie pracy, w którym panuje niższa niż dopuszczalna temperatura nie może być traktowane jako praca w pomieszczeniu nieogrzewanym lub na otwartej przestrzeni, co zrekompensuje zapewnienie pomieszczenia umożliwiającego schronienie się przed opadami atmosferycznymi, ogrzanie, czy zmianę odzieży. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątek od zasady utrzymywania w miejscu pracy temperatury nie niższej niż 140C. Nie ulega wątpliwości, że prawidłowa realizacja czynności przy wyładunku i załadunku przesyłek nie jest uzależniona od temperatury powietrza panującej w hali (terminalu przeładunkowym). Nie można mówić o wystąpieniu przesłanki względów technologicznych w sytuacji, gdy proces załadunku i rozładunku może zostać przeprowadzony prawidłowo bez względu na panującą w hali temperaturę powietrza, a niska temperatura w pomieszczeniu jest wyłącznie niepożądanym, możliwym do wyeliminowania, skutkiem przyjętej organizacji pracy, czy też wynika z parametrów technicznych i specyficznych cech pomieszczenia. W takiej sytuacji pracodawca obowiązany jest do zastosowania rozwiązań technicznych, a także wprowadzenia zmian w organizacji pracy, które umożliwią utrzymanie w hali temperatury powietrza zgodnej z wymogami określonymi w rozporządzeniu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty naruszenia prawa procesowego. W przedmiotowej sprawie WSA w Bydgoszczy prawidłowo uznał, że organy Inspekcji Pracy nie dopuściły się naruszeń przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stan faktyczny wskazuje, że w postępowaniu administracyjnym zgromadzono materiał dowodowy wystarczający dla oceny zaistnienia przesłanki określonej w § 30 rozporządzenia, co skutkuje obowiązkiem po stronie skarżącej zapewnienia w hali temperatury powietrza wymaganej przepisami prawa. Zbędnym było również powoływanie biegłego, ponieważ, jak słusznie podniósł Sąd I instancji, podlegające w niniejszej sprawie ocenie okoliczności związane z możliwością utrzymania odpowiedniej temperatury, nie wymagają udziału specjalisty. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 141 § 1 p.p.s.a. Jest to przepis proceduralny, regulujący wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego stwierdził, że w sprawie nie doszło, w jego ocenie, do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Natomiast przywołanie sklepów wielkopowierzchniowych stanowiło jedynie przykład. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.