II SA/Wa 926/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Asesor WSA – Karolina Kisielewicz Sędzia WSA – Maria Werpachowska Protokolant – Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Telewizji Polskiej S. A. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej – oddala skargę – Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] pismem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], zwróciło się do Telewizji Polskiej S. A. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie, jaki mechanizm jest wykorzystywany do zatwierdzania tweetów w programie "[...]": 1. czy jest to osoba/osoby, jeżeli tak to kto to był imię i nazwisko, w trakcie tego programu, 2. czy używane jest do tego oprogramowanie? Jeżeli tak, to jaka jest nazwa tego oprogramowania. Jednocześnie wskazano stosowny adres elektroniczny, do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Telewizja Polska S. A. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], działając na podstawie art. 16 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U z 2016 r., poz. 1764 ze. zm.) oraz art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2017 r., poz. 2204 ze zm.), odmówiła udostępnienia informacji publicznej w zakresie jaki mechanizm jest wykorzystywany do zatwierdzania tweetów w programie "[...]": 1. czy jest to osoba/osoby, jeżeli tak to kto to był imię i nazwisko, w trakcie tego programu, 2. czy używane jest do tego oprogramowanie? Jeżeli tak, to jaka jest nazwa tego oprogramowania. W uzasadnieniu podała, że zgodnie z dyspozycją art. 5 ust 1 i 2 ustawy dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w tym akcie prawnym oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę powyższe wskazano, iż w zakresie przedmiotowego wniosku o udzielenie informacji publicznej toczy się postępowanie przygotowawcze przed Prokuraturą Okręgową w [...], tj. w zakresie podżegania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych (przestępstwo z art. 256 § 1 kodeksu karnego). Do czasu zakończenia tego postępowania, TVP S.A. zobligowana jest do zachowania w poufności wiadomości zgromadzone w tymże postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżące Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając naruszenie: – art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi normatywną podstawę konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, poprzez nieuprawnione – bowiem zbyt daleko idące – ograniczenie prawa do informacji publicznej, – art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 5 ust. 1 i 2 poprzez wydanie decyzji bez prawidłowego uzasadnienia, bez wskazania podstawy prawnej, a co za tym idzie uniemożliwienie przygotowanie prawidłowego odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżona decyzja jest lakoniczna i zawiera błędnie podstawy prawne, bowiem art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, to dwie oddzielne podstawy o odmowy udostępnienia informacji publicznej i organ w podstawie rozstrzygnięcia nie wskazał, w jak zakresie następuje ograniczenie jawności ze względu na przywołane w tym przepisie wyłączenia jawności. Ponadto można byłoby posiłkować się art. 241 § 1 Kodeksu karnego, jednakże organ nie uzasadnił jak wnioskowane informacje mają się to toczącego się postępowania. W odpowiedzi na skargę Telewizja Polska S. A. wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że przed Prokuraturą Okręgową w [...] toczy się obecnie postępowanie o sygn. akt [...] w kierunku podżegania do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych, tj. przestępstwa z art. 256 § 1 kodeksu karnego i dotyczy ono audycji pt. "[...]" oraz audycji pt. "[...]" wyemitowanych w dniu [...] stycznia 2018 r. Z uwagi na fakt, iż pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczyły wydania audycji "[...]" z dnia [...] stycznia 2018 r., czyli audycji, co do której toczy się powyższe postępowanie, TVP S. A. była zobligowana do odmowy udostępnienia informacji, bowiem w przeciwnym bowiem razie osoby zarządzające spółką zostałyby narażone na odpowiedzialność karną z uwagi na publiczne rozpowszechniane, o jakim jest mowa w art. 241 § 1 k.k. Art. 241 § 1 k.k. nie może stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej i możliwość zastosowania tego przepisu wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto TVP S. A. poinformowała stowarzyszenie, iż informacje, o które wnioskowano, zostały zgromadzone w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...]. Jest to jedyna i wystarczająca informacja do odmowy udostępnienia wnioskowanych danych z uwagi na treść art. 241 § 1 kodeksu karnego i brak jest konieczności wskazywania związku tychże informacji z toczącym się postępowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Przepis art. 61 ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji publicznej określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu, ich regulaminy. Skonkretyzowanie prawa do informacji ma miejsce w ustawie z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U z 2016 r., poz. 1764 ze. zm.). Używając w art. 2 ust. 1 ustawy pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie, wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej wskazując, że należą do nich władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne (art. 4 ust. 1 ustawy) i w świetle tego przepisu Telewizja Polska S. A. jest bez wątpienia podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zatem została spełniona przesłanka podmiotowa ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i w art. 6 ustawy. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Uwzględniając wszystkie aspekty wynikające z treści tych przepisów przyjąć należy, że informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13). Stąd też – w ocenie Sądu – żądanie zawarte we wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], jest informacją publiczną bowiem dotyczą one spraw publicznych, jako że Telewizja Polska S. A. jest finansowana ze środków publicznych i tym samym została spełniona przesłanka przedmiotowa ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zaznaczyć jednak należy, że w świetle art. 61 Konstytucji oraz przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, zasadą jest udostępnianie informacji publicznej, zaś odmowa jej udostępnienia wyjątkiem. Stosownie zaś do treści art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że Prokuratura Okręgowa w [...] pismem z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt [...], zwróciła się do Telewizyjnej Agencji Informacyjnej na podstawie art. 15 § 3 k.p.k. o przesłanie nagrań programów nadanych w [...]: – "[...]" z dnia [...].01.2018 z udziałem R. Z. i M. W. (obie części), – "[...]" z dnia [...].10.2018 r. z zawartością komentarzy publikowanych na tzw. "pasku" w trakcie tej audycji. Z kolei w piśmie z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...] poinformowano TAI, że do chwili obecnej postępowanie przygotowawcze w niniejszej sprawie nie zostało prawomocnie zakończone. Zatem zakres żądań Stowarzyszenia pokrywał się z zainteresowaniem organów ścigania w związku z prowadzonym przez nie w tym przedmiocie postępowaniem przygotowawczym. W myśl natomiast art. 241 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2204), kto bez zezwolenia rozpowszechnia publicznie wiadomości z postępowania przygotowawczego, zanim zostały ujawnione w postępowaniu sądowym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, powyższy przepis prawa karnego służy ochronie postępowania przygotowawczego, tj. śledztwa lub dochodzenia, a z kolei może być ona zagrożona w sytuacji nieuprawnionego ujawnienia wiadomości z tego postępowania, co może np. doprowadzić do zatarcia śladów itp. Zatem karalne jest nieuprawnione, publiczne rozpowszechnianie wiadomości z postępowania przygotowawczego np. w środkach masowego komunikowania lub w taki sposób, że wiadomości te mogą dotrzeć do szerszego, bliżej nieokreślonego kręgu osób. Rozpowszechnienie zakłada bowiem dostępność wiadomości, która jest istotą rozpowszechniania. Zatem jest to działanie polegające na ułatwieniu szybkiego rozejścia się wiadomości wśród większej liczny osób, by stała się ona powszechnie znana. (Kodeks karny, część szczególna, Komentarz pod red. Andrzeja Wąska, str. 222, Warszawa 2004). Również stanowisko judykatury jest z tym zbieżne i Sąd Najwyższy w uchwale Izby Karnej z dnia 20 września 1973 r. sygn. akt VI KZP 26/73, OSNKW 1973, Nr 11, poz. 132 wskazał, że działaniem publicznym jest takie działanie, które bądź ze względu na miejsce działania, bądź ze względu na okoliczności i sposób działania sprawcy jego zachowanie się jest lub może być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób. Nie jest natomiast działaniem publicznym skierowanie pisma do organu władzy i udostępnienie treści tego pisma funkcjonariuszom takiego organu w zakresie ich kompetencji. Przekazanie takiego pisma wg właściwości innym organom i czytanie go nawet przez kilka osób nie ma charakteru publicznego, jeżeli działają one w zakresie swej właściwości (wyrok SN z 6 listopada 1974 r. III KR 58/74, OSNKW 1975, Nr 1, poz. 6). Z powyższego zatem wynika, że za niezgodne z prawem należy uznać takie działanie, które polega na niedopuszczalnym ujawnieniu informacji z postępowania przygotowawczego tak, że staną się one dostępne dla bliżej nieokreślonego kręgu osób, z wyłączeniem organów do tego uprawnionych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie zachodzi taka sytuacja, że informacja z postępowania przygotowawczego, bo tego dotyczy wniosek Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. jeśli się go zestawi z cytowanymi już wyżej pismami prokuratury, w sytuacji jej udostępnienia, nosi znamion czynu opisanego w art. 241 kodeksu karnego, albowiem może być dostępne (dostrzegalne) dla nieokreślonej liczby osób, zaś Stowarzyszenie nie jest organem władzy, któremu należy udostępnić żądaną informację z uwagi na zakres jego kompetencji, co do prowadzenia postępowania przygotowawczego. Innymi słowy w ślad za tezą zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1250/14, "Niezgodne z prawem jest takie działanie, które polega na nieuprawnionym ujawnieniu informacji z postępowania przygotowawczego tak, że staną się one dostępne dla bliżej nieokreślonego kręgu osób (...)" – LEX nr 1668121. W tej sytuacji prawidłowym rozstrzygnięciem wniosku skarżącego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], było wydanie decyzji odmownej w oparciu o art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto w żadnym stopniu nie można – jak podnosi Stowarzyszenie – uznać zaskarżonej decyzji, a raczej jej uzasadnienia, za lakoniczną, a tym samym naruszającą art. 107 § 3 k.p.a., bowiem powyższe rozważania Sądu, aczkolwiek w innej konfiguracji i redakcji, zostały wskazane w sposób syntetyczny w tymże uzasadnieniu. Natomiast przyznać należy rację zarzutowi skarżącemu Stowarzyszeniu, że organ niewłaściwie powołał w podstawie materialnoprawnej decyzji przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz jeśli jednocześnie podał prawidłową podstawę z art. 5 ust. 1 tejże ustawy, to powyższe uchybienie – w ocenie Sądu – nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302), należało orzec jak w sentencji wyroku.