I SA/Ol 435/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 26 września 2018r. sprawy ze skargi Spółki A. na informację Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę. Spółka A (dalej: "strona" lub "skarżący") złożyła w kwietniu 2018 r. wniosek o dofinansowanie projektu nr "[...]" pn. "Wdrożenie innowacji procesowej i produktowej w firmie "[...]"" w konkursie nr "[...]" w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2014-2020 Oś priorytetowa 1 – Inteligentna gospodarka, Działanie 1.3 Przedsiębiorczość, Poddziałanie 1.3.2 –Firmy w początkowej fazie rozwoju, organizowanym przez Agencję Rozwoju Regionalnego S.A. (dalej: "IP", "Instytucja Pośrednicząca"). Wniosek dotyczył dofinansowania w kwocie 356.014,78 zł. Z opisu projektu wynika, że skarżący planowali wdrożenie technologii Virtual Reality do wizualizacji projektów "eventów" i imprez okolicznościowych oraz do realizacji filmów "aftermovie" z przeprowadzonych przedsięwzięć. Inwestycja miała obejmować zakup urządzeń i oprogramowań oraz usług szkoleniowych dla praktycznego zastosowania rozwiązań technologicznych. Wniosek przeszedł pozytywnie weryfikację wymogów formalnych i został przedłożony do oceny formalno – merytorycznej. Komisja Oceny Projektów stwierdziła, iż wniosek nie spełnia kryterium formalnego nr 1 "Kwalifikowanie się projektu w ramach danego Działania/Poddziałania zgodnie z zapisami SZOOP i Regulaminu". W uzasadnieniu Informacji o negatywnej ocenie projektu IP wskazała, że zgodnie z Regulaminem konkursu nr "[...]", o dofinansowanie projektu mogą ubiegać się podmioty należące do kategorii MŚP w początkowej fazie rozwoju, tj. funkcjonujące na rynku nie dłużej niż 3 lata. W ocenie IP, spółka cywilna prowadzona przez przedsiębiorców, nie ma odrębnej daty rozpoczęcia działalności w stosunku do dat rozpoczęcia działalności przez poszczególnych przedsiębiorców. Zgodnie zaś z zapisami Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, jeden ze wspólników – Z. P. - rozpoczął działalność gospodarczą z dniem "[...]" 1995 r. W związku z powyższym, na podstawie § 11 ust. 11 Regulaminu, projekt otrzymał negatywną ocenę na etapie oceny formalno – merytorycznej. Od tej oceny strona złożyła protest, w którym podniosła, że jest mikroprzedsiębiorstwem utworzonym w dniu "[...]" 2018 r. W dokumentacji konkursowej złożono kopię umowy spółki cywilnej, z której wynika, kiedy powstała. Jeden z jej wspólników, Z. P. prowadzi odrębną działalność gospodarczą od dnia "[...]" 1995 r., jednak nie jest on wnioskodawcą w tym konkursie. Stanowisko IP jest niezrozumiałe tym bardziej, że gdyby powołano spółkę prawa handlowego, wiążąca byłaby data wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym. Stwierdzenie, iż spółka cywilna prowadzona przez przedsiębiorców nie ma odrębnej daty rozpoczęcia działalności w stosunku do dat rozpoczęcia działalności przez poszczególnych przedsiębiorców - jest nieprawdziwe, ponieważ wpis ewidencyjny odznacza się deklaratywnością, czyli stanowi potwierdzenie istniejącego już wcześniej stanu rzeczy, ale nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Instytucja Pośrednicząca pismem z dnia "[...]" nie uwzględniła protestu strony. Stwierdziła, że zgodnie art.4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest m.in. wspólnik spółki cywilnej. W związku z powyższym, wnioskodawcą jest każdy z przedsiębiorców działający w ramach spółki cywilnej i każdy z nich musi spełnić warunki ubiegania się o dofinansowanie. Od tego rozstrzygnięcia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze zażądano i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez IP, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucono organowi naruszenie: 1) art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (dalej: "ustawa wdrożeniowa") w związku z § 1 ust. 8 i § 2 ust. 7 i § 5 ust. 1 i § 11 ust. 9 Regulaminu konkursu poprzez uznanie, że spółka cywilna nie może ubiegać się o dofinansowanie i tym samym udział wnioskodawcy jest niezgodny z postanowieniami Regulaminu konkursu, a co za tym idzie dokonanie oceny projektu na podstawie kryteriów sprzecznych z postanowieniami Regulaminu i wytycznymi zawartymi w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowej, dalej: "SZOOP", 2) art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez brak rzetelnej i obiektywnej oceny polegający na błędnym przyjęciu, że nie spełniono kryterium formalnego, 3) art. 43 ust. 2 ustawy wdrożeniowej poprzez błędne określenie terminu "MŚP w początkowej fazie rozwoju" i oparcie definicji na podstawie subiektywnej oceny, 4) niezgodne z Regulaminem i SZOOP zakwalifikowanie kategorii wnioskodawcy poprzez błędną interpretację, gdyż zamiast zastosowania definicji MŚP zgodnie z Załącznikiem nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 posłużono się definicją przedsiębiorstwa, pomimo że zapisy § 5 ust. 1 Regulaminu konkursu i SZOOP wskazują na inny typ beneficjenta, 5) brak rzetelności, przejrzystości i prawidłowości rozpoznania protestu, polegający na powieleniu argumentów Komisji Oceny Projektu i niedostrzeżeniu ewidentnych uchybień merytorycznych poczynionych w ramach oceny wniosku. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wnioskodawcą nie był Z. P., a spółka A. Zakwestionowano zasadność odrzucenia projektu z uwagi na brak odrębnej daty rozpoczęcia działalności, podczas gdy do wniosku została dołączona umowa spółki cywilnej posiadającej odrębny NIP i REGON. Zauważono, że Regulamin konkursu nie wykluczał udziału podmiotów powiązanych osobowo czy kapitałowo. Oznacza to, że dla celów realizacji przedmiotowego projektu mogła powstać dowolna spółka czy przedsiębiorstwo. Strona stwierdziła, że zgodnie z definicją MŚP zawartą w Załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. na kategorię mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) składają się przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro, a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro. Za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. W ocenie strony, spółka cywilna, która posiada odrębną datę rejestracji zawartą w umowie spółki, wpisuje się w definicję MŚP, a fakt jej rejestracji w dniu "[...]" 2018 r. potwierdza, że nie funkcjonuje ona na rynku dłużej niż 3 lata. W ocenie strony, przytoczony w informacji o nieuwzględnieniu protestu przepis art.4 ust.2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest chybiony, bowiem w ramach niniejszego konkursu wnioskodawcą i beneficjentem środków nie jest przedsiębiorca, a MŚP, którego definicja została określona w ww. Załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. RPO WiM na lata 2014-2020 rozróżnia typy wnioskodawców i w niektórych konkursach wnioskodawcą może być MŚP, tak jak to miało miejsce w tym przypadku, a w innych przedsiębiorstwa. Skarżący podnieśli ponadto, że IP nie odniosła się w żaden sposób do argumentów zawartych w proteście. Dokonana ocena projektu była nierzetelna, a rozpatrujący protest powielił argumenty Komisji i nie dostrzegł ewidentnych uchybień formalnych i merytorycznych poczynionych w ramach oceny wniosku. Dodatkowo, zapisy dokumentacji konkursowej były na tyle nieostre, że spowodowało to naruszenie bezstronności i rzetelności oceny projektu. W odpowiedzi na skargę Instytucja Pośrednicząca wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stwierdziła, że kwalifikacja wnioskodawcy jako MŚP nie była podważana. Nie sposób jednak kontynuacji działalności w formie spółki nieposiadającej osobowości prawnej zakwalifikować jako MŚP w początkowej fazie rozwoju, skoro działalność gospodarcza jest faktycznie prowadzona od 1995 r. IP nie zgodziła się również z zarzutami nierzetelnej i nieobiektywnej oceny przez członków Komisji Oceny Projektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Sąd podzielił stanowisko zajęte przez IP co do tego, że wnioskodawca, czyli spółka A, nie mogła podać daty "[...]" 2018 r. jako daty rozpoczęcia działalności, gdyż należało brać pod uwagę daty rozpoczęcia działalności przez poszczególnych wspólników. Stanowisko to ma oparcie przede wszystkim w przepisach Kodeksu cywilnego. W art.431 Kc zawarto definicję przedsiębiorcy, za którego uważa się osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną o której mowa w art.331 §1, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową. Przy czym art.331 §1 Kc dotyczy jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, czyli spółek jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych. W definicji tej nie mieści się spółka cywilna. Zatem spółka cywilna nie może we własnym imieniu prowadzić działalności gospodarczej. W Komentarzu do Kodeksu cywilnego, t.I, Część ogólna, pod. red. M. Fres, M. Habdas, publ. WKP 2018 (https://sip.lex.pl) stwierdzono, że "pojęcie przedsiębiorcy nie obejmuje jednostek organizacyjnych nieposiadających podmiotowości prawnej niezależnie od tego, czy i w jakim stopniu są one wyodrębnione pod względem organizacyjnym, majątkowym czy finansowym. Przykładem takim są spółki cywilne, które są jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi zdolności prawnej, bowiem żaden przepis ustawy takiej zdolności im nie nadaje. W konsekwencji spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, ponieważ nie ma podmiotowości prawnej i nie działa we własnym imieniu, natomiast status przedsiębiorców muszą posiadać wspólnicy spółki cywilnej, realizując wspólny cel gospodarczy wynikający z umowy spółki cywilnej. Zgodnie z art. 4 ust. 2 u.s.d.g., za przedsiębiorców uważa się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej". Zatem spółka cywilna nie jest przedsiębiorcą, ponieważ nie ma podmiotowości prawnej i nie działa we własnym imieniu, natomiast status przedsiębiorców posiadają wspólnicy spółki cywilnej, realizujący wspólny cel gospodarczy wynikający z umowy spółki cywilnej. To koresponduje z art.4 ust.2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj.Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), który za przedsiębiorcę nie uważa spółki cywilnej, lecz jej wspólników w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Podobna regulacja zawarta jest w art.4 ust.2 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2018, poz.646) . Dlatego, w ocenie Sądu, słusznie powołała się IP na ww. przepis, twierdząc, że przedsiębiorcą jest wspólnik spółki cywilnej, a nie spółka. W konsekwencji, każdy ze wspólników powinien spełnić warunki ubiegania się o dofinansowanie. W ocenie Sądu to stanowisko wcale nie jest sprzeczne z treścią nadaną pojęciu MŚP w Załączniku nr I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz.U.UE.L.2014.187.1), powoływanego w skardze. Bowiem jest w nim mowa o przedsiębiorstwie – jako podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą, bez względu na jego formę prawną. Są nim zarówno osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub stowarzyszenia prowadzące regularną działalność gospodarczą. Podkreślić trzeba, że w ww. Załączniku nr I mówi się o podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą, zaś spółka cywilna, jak wyżej wyjaśniono, nie prowadzi działalności gospodarczej, prowadzą ją poszczególni wspólnicy. To jedynie skrót myślowy, że spółka cywilna prowadzi działalność gospodarczą. Spółka cywilna wywołuje skutki tylko o charakterze wewnętrznym (między wspólnikami), natomiast w obrocie gospodarczym wspólnicy występują zawsze wyłącznie jako osoby fizyczne. Ww. Załącznik nr I do Rozporządzenia nr 651/2014 nie wyjaśnia, co należy rozumieć przez prowadzenie działalności gospodarczej, dlatego należy kierować się treścią wyżej przytoczonych przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), która reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium RP oraz zadania organów w tym zakresie. Z przepisów tej ustawy wynika, że działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W art.4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przesądzono, że przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Przy czym za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Z tych przepisów wynika taki wniosek, że to nie spóła cywilna występuje w obrocie gospodarczym, lecz jej wspólnicy. Spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, gdyż w świetle obowiązujących przepisów spółka taka stanowi jedynie źródło zobowiązania między stronami stosunku prawnego - w postaci zawartej między wspólnikami umowy spółki cywilnej, natomiast sama w sobie nie stanowi odrębnego bytu prawnego w stosunku do jej wspólników, jak ma to miejsce w przypadku osobowych lub kapitałowych spółek prawa handlowego. Skoro w §5 Regulaminu konkursu zastrzeżono, że o dofinansowanie mogą ubiegać się podmioty, które należą do MŚP w początkowej fazie rozwoju. (funkcjonujące na rynku nie dłużej niż 3 lata) to wymóg ten należało odnieść do każdego ze wspólników spółki cywilnej, gdyż to oni – prowadząc działalność gospodarczą – zaliczają się do MŚP. Dlatego Sąd uznał, że IP miała podstawy do negatywnej oceny wniosku na podstawie §11 ust.11 Regulaminu konkursu, zaś skarga na nieuwzględnienie protestu nie jest zasadna. W ocenie Sądu, nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia art.41 ust.1 i 2 z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (DzU 2017 r. poz.1460) w związku z przepisami Regulaminu konkursu i wytycznymi zawartymi w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowej poprzez uznanie, że spółka cywilna nie może ubiegać się o dofinansowanie. Takiego stwierdzenia nie ma ani w Negatywnej ocenie projektu, ani w Informacji w sprawie protestu. IP stwierdza zaś, że o dofinansowanie mogą ubiegać się podmioty w początkowej fazie rozwoju, czyli takie, które działają nie dłużej niż 3 lata, natomiast wnioskująca spółka wymogu tego nie spełnia z uwagi na to, że należy brać pod uwagę daty rozpoczęcia działalności przez wspólników, a nie przez spółkę. IP nie naruszyła także przepisu art.43 ust.2 ustawy wdrożeniowej poprzez błędne określenie terminu "MŚP w początkowej fazie rozwoju" i oparcie definicji na podstawie subiektywnej oceny. Ww. przepis obliguje instytucję do poprawienia z urzędu oczywistej omyłki stwierdzonej we wniosku albo do wezwania wnioskodawcy do jej poprawienia. W wyroku z dnia 8 maja 2018 r. I GSK 2013/18 NSA wyjaśnił, że "za braki formalne wniosku należy uznać przede wszystkim takie braki, które odnoszą się do jego formy i dotyczą tych jego elementów, które powodują, że jest on niekompletny i nie może zostać poddany ocenie. Pojęcie "oczywistej omyłki" nie może odnosić się do kwestii zasadniczych dla treści wniosku o dofinansowanie, objętych kryteriami czy to formalnymi czy merytorycznymi. Z konstrukcji art.43 ust.1 i 2 ustawy z 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 wynika, że usunięcie braku formalnego może nastąpić wyłącznie poprzez uzupełnienie wniosku, a nie np. poprzez jego zmianę." Błędne oznaczenie wnioskodawcy nie było brakiem formalnym, który podlegałby naprawieniu w ww. trybie. Dlatego IP nie mogła skorzystać z ww. przepisów. Nie potwierdził się także zarzut niezgodnego z Regulaminem i SZOOP zakwalifikowania kategorii wnioskodawcy poprzez niezastosowanie definicji MŚP określonej w Załączniku nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. Jak wyżej wyjaśniono, definicja zawarta w ww. Załączniku dotyczy podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, co oceniane jest na podstawie przepisów krajowych, przede wszystkim Kodeksu cywilnego oraz przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Sąd nie stwierdził także, aby w rozpatrywanej sprawie można było zarzucić IP brak rzetelności, przejrzystości i prawidłowości rozpoznania protestu, polegający na powieleniu argumentów Komisji Oceny Projektu i niedostrzeżeniu ewidentnych uchybień merytorycznych poczynionych w ramach oceny wniosku, gdyż uchybień takich Sąd nie stwierdził. Mając powyższe na względzie, Sąd, nie stwierdziwszy, aby zaskarżona decyzja zawierała przypisywane jej wady, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) oddalił skargę.