III SA/Po 535/18

Dnia 16 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019r. przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] października 2017r. nr [...], II. przyznaje adw. M. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 295,20,- (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w kwocie 55,20,- (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. decyzją z [...] października 2017 r. odmówił przyznania M. G. za 2016 r. jednolitej płatności obszarowej i płatności za zazielenienie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona 15 marca 2016 r., w trybie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1551 ze zm.), dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich", wniosła o przyznanie wyżej wskazanych płatności za 2016 r. co do działki ew. nr [...] położonej w gminie S. w obrębie B. Co do działki tej za ten sam okres o płatności wystąpiła również Z. G. Wyjaśnienia strony i Z. G. ani rozprawa administracyjna nie potwierdziły, kto był faktycznym użytkownikiem przedmiotowej działki w tym okresie. W odwołaniu strona zarzuciła: (1) nieustalenie faktycznego użytkownika działki, (2) nierozważenie, jakie środki dowodowe mogłyby ustalić tą okoliczność, (3) błędne uznanie, że przedstawione przez stronę dowody nie ustalają tej okoliczności, (4) nieprzesłuchanie świadków podczas rozprawy administracyjnej na powyższą okoliczność; (5) niepowołanie biegłego w celu wydania opinii, czy na zdjęciach widać zboże zasiane przez stronę. Dyrektor [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] czerwca 2018 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano m. in., co następuje. W związku ze sporną kwestią użytkowania przedmiotowej działki wezwano stronę do złożenia wyjaśnień w tym zakresie. Strona złożyła je, przedkładając również kopie zdjęć. Przedłożyła też oświadczenie L. G., A. O., P. F., L. O. i Z. F. Do sprawy włączono materiał dowodowy przełożony przez Z. G. (matkę strony). Strona w piśmie z 22 września 2017 r. wskazała, że przesłuchanie świadków było istotne dla potwierdzenia, że zdjęcia przedłożone przez stronę wykonano w określonym przez nią terminie na przedmiotowej działce. Widoczne są na nich zabudowania w pobliżu działki i inne charakterystyczne elementy terenowe oraz obecność osób. W piśmie z 27 września 2017 r. strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań jej i zawnioskowanych przez nią świadków. W dniu 27 września 2017 r. odbyła się rozprawa administracyjna, podczas której zeznania złożyła strona i Z. G. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rolnictwa i upraw rolnych w celu wydania opinii, jakie zasiewy są widoczne na przedłożonych przez nią fotografiach, gdyż na rozprawie administracyjnej pracownicy organu nie umieli na nich odróżnić zasiewów zboża od zasiewów kukurydzy. Organ pierwszej instancji odmówił dopuszczenia tego środka dowodowego, a następnie odmówił przyznania płatności. Do akt sprawy włączono uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...] marca 2018 r. o sygn. akt [...]. Jednolita płatność obszarowa i płatność za zazielenienie są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Zgodnie z art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549 ze zm.) za rolnika w rozumieniu art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 uważa się m. in. osobę fizyczną, której gospodarstwo rolne jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym Traktatów, określonym w art. 52 TUE w związku z art. 349 i art. 355 TFUE, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Przez działalność rolniczą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt, oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013). Aby zostać beneficjentem pomocy nie wystarczy zatem być posiadaczem działki rolnej, ale należy ją rolniczo użytkować, choćby bezumownie. Faktyczne władztwo nad gruntem rolnym oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania istotnych decyzji np. co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe czy wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu i gdzie je sprzedawać lub wykorzystać w inny sposób. Istotne było zatem ustalenie, czy strona posiadała i użytkowała przedmiotowy grunt nie tylko 31 maja 2016 r., ale również przez cały rok gospodarczy, tj. od zasiewów do zbioru. Posiadanie to trwałe władztwo nad rzeczą, przejawiające się w jej używaniu, a zatem jednorazowy, chwilowy fizyczny związek z rzeczą nim nie jest. Strona nie była jedynym i swobodnym faktycznym posiadaczem przedmiotowej działki. Strona nie użytkowała rolniczo jej też w sposób trwały i swobodny w wyżej wskazanym czasie. Wykonywała ona na spornym gruncie określone czynności, jednak ich zakres i skutek nie świadczą o trwałym i swobodnym władaniu gruntem. Ponadto fakt, że druga strona sporu, tj. matka strony, również wykonywała na omawianej działce w różnych odstępach czasu czynności potwierdza, że strona nie była faktycznym i trwałym użytkownikiem omawianego gruntu w 2016 r. Przemawiają za tym zeznania stron sporu, świadków oraz liczne pisma i wyroki zgromadzone w sprawie. I tak w piśmie z 28 marca 2017 r. wnioskodawca wskazał, że już przed prawomocnym postanowieniem Sądu w sprawie spadku, podjąłem plany i decyzje co do zasiewów, które ostatecznie uczyniłem w pierwszym terminie po uprawomocnieniu postanowienia. W tym celu wynająłem do uprawy oraz siewu pana O., który posiada gospodarstwo rolne w B. Posiadam na to faktury za wykonanie usługi. Posiadam również faktury na zakup środków produkcji. Zawiadomiłem pozostałych współwłaścicieli o podjętych czynnościach, żeby nie było porozumień. Zasiana pszenica z różnych powodów została przeorana, ale nie zgłaszałem do Agencji zmiany do wniosku gdyż we wniosku zgłaszane były JPO i płatności za zazielenienie, a wnioskowane parametry się nie zmieniły dla tych płatności - gdyż zarówno pszenica jak i ugór mają takie same prawo do tych płatności. Zakres czynności wykonanych na spornym gruncie przez stronę w 2016 r. potwierdza także L. O. w piśmie z 14 lipca 2017 r. podnosząc, że w dniu 7.04.2016 r. na zlecenie [...] M. G., wykonywałem usługę uprawy przedsiewnej a następnie siewu pszenicy jarej. Usługa wykonywana była na [...] polu w miejscowości B. gm. S. Tożsamość osoby i zakres wykonanych przez nią czynności została też potwierdzona w oświadczeniach P. F., L. G. i A. O. Osoby te uprawdopodobniły również czynności wykonane na przedmiotowej działce w 2016 r. przez drugą stronę sporu. W przedłożonym przez stronę postanowieniu Sądu Okręgowego w P. z [...] października 2016 r. o sygn. akt [...] wskazano, że twierdzenia powoda o podjęciu przezeń na ww. gruncie w dniu 15.03.16 r. samodzielnych czynności rolniczych i zasiewów oraz wystąpienie do ARiMR o dopłaty nie może stanowić - na obecnym etapie sprawy - podstawy do przyjęcia, że powód w tej dacie objął grunty w samodzielne, dozwolone posiadanie, skoro pozwani dokonali w kwietniu adekwatnych dla pory roku - prac rolnych tj. zasiewu kukurydzy, na gruncie uprzednio przygotowanym na okres zimowy zgodnie z zasadami prawidłowej gospodarki, na co wskazywał również powód, a których to prac on nie dokonywał. W tych okolicznościach uznać należało, że powód nie uprawdopodobnił, że był w posiadaniu gruntu rolnego tj. działki nr [...], w konsekwencji nie uprawdopodobnił swego roszczenia. Potwierdzeniem braku trwałego i swobodnego zarządzania spornym gruntem przez stronę jest też uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w S. z [...] marca 2018 r. o sygn. akt [...], w którym podniesiono, że powód wskazał, że w dniu 15.03.2016 r. objął grunty w posiadanie, podjął na gruncie samodzielne czynności rolnicze, następnie poczynił zasiewy, wystąpił o dotacje do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz poinformował za pośrednictwem pełnomocnika pozostałych współwłaścicieli oraz pozwanego ad. 2, jednakże uzyskał odpowiedź od pełnomocnika powódki nr 1, z której dowiedział się, iż zmieniła ona swoje stanowisko w sprawie użytkowania gruntu. Powód wywodził, że jego spokojne posiadanie trwało ponad miesiąc, kiedy to w dniach 25-27 kwietnia 2016 r. pozwany ad. 2 na zlecenie pozwanej ad. 1 (jak oświadczył) wtargnął na grunt, zniszczył zasiewy poczynione przez powoda, wyrządził powodowi szkodę ok. 10 000 zł uwzględniając wartość zboża. (...) Pozwana do dnia zamknięcia rozprawy, za wyjątkiem krótkotrwałego okresu naruszenia jej posiadania, co miało miejsce w kwietniu 2016 roku, jest posiadaczem spornej działki. Skoro powód nie jest posiadaczem, sąd nie mógł uwzględnić żądania zakazania pozwanych dalszych naruszeń posiadania powoda z dwóch przyczyn. Pierwsza wynika z tego, że to powód samowolnie i bezprawnie naruszył posiadanie pozwanej, co miało miejsce wiosną 2016 roku. (...) Sąd ustalił, że w 2015 roku pozwana uprawiała na spornej działce kukurydzę, w 2016 roku, po krótkotrwałym bezprawnym przejęciu posiadania przez powoda, odzyskała posiadanie pola i ponownie uprawiała na nim kukurydzę. Również w 2017 roku pozwana uprawiała kukurydzę, a w 2018 roku pozwana planuje uprawę zboża albo kukurydzy. K.p.a. nie wprowadza formalnej teorii dowodów, tj. obowiązku udowadniania pewnych faktów jedynie za pomocą określonych dowodów. Zarzuty strony dotyczące gromadzenia materiału dowodowego, prawidłowego przesłuchania świadków i niepoczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych są zatem niezasadne. Zawarty w art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich obowiązek organów ograniczono jedynie do rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego we wniosku i innych dokumentach załączonych przez wnioskodawcę czy innych uczestników postępowania. Na organie nie ciąży więc obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Decyzja organu pierwszej instancji wymaga doprecyzowania, gdyż w jej uzasadnieniu nie odniesiono się do wszystkich zgromadzonych dowodów. Niemniej jednak podkreślono w niej, że wnioskodawcy zgodni są co do jednego, iż to oni w roku 2016 byli faktycznymi jej użytkownikami, co skutkowało odmową przyznania płatności. Gdyby organ pierwszej instancji bardziej czytelnie i starannie przedstawił stan faktyczny, rozstrzygnięcie byłoby tożsame. Jego decyzja odzwierciedla stan faktyczny sprawy. Dokonując jego oceny organ ten wziął pod uwagę całokształt zgromadzonych w sprawie dowodów. Do sprawy włączono rozstrzygnięcia sądów dotyczące rodziny Państwa G., w których ustalono stan faktyczny i zaprezentowano zeznania świadków. W skardze na decyzję organu odwoławczego strona zarzuciła: 1. nierozważenie zarzutów odwołania, w szczególności - wadliwego gromadzenia dowodów i błędnej ich oceny oraz niepoczynienia własnych ustaleń faktycznych; 2. powielenie błędów popełnionych przez organ pierwszej instancji; 3. niepowołanie biegłego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżący jest posiadaczem przedmiotowej działki, a inni członkowie jego rodziny zakłócają i utrudniają mu jej uprawianie. Skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; 2. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z 9 października 2018 r. zwolniono skarżącego od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowiono dla niego adwokata. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że: 1. organ pierwszej instancji nie pouczył strony w trybie art. 10 K.p.a., co uniemożliwiło skarżącemu złożenie na tym etapie postępowania wniosków dowodowych i zarzutów, tym bardziej że organ nie powołał biegłego; 2. zaskarżoną decyzję w dużej mierze oparto na wyroku Sądu Rejonowego w S., który skarżący zaskarżył, stąd nie jest on prawomocny; w szczególności oparto się na zeznaniach świadków złożonych w postępowaniu o naruszenie posiadania, zaś przeprowadzona przez organ rozprawa administracyjna ograniczyła się do przesłuchania skarżącego i jego matki, czyli osób będących w konflikcie, bez przesłuchania świadków; organ zaniechał więc przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego. Pełnomocnik skarżącego wniósł o zasądzenie koszów zastępca procesowego, które nie zostały uiszczone nawet w części. Na rozprawie skarżący podniósł m. in., że organ wydając zaskarżoną decyzję nie opierał się na zeznaniach świadków przesłuchanych w postępowaniu o naruszenie posiadania, lecz oparł się na błędnej ocenie przez sąd powszechny tych zeznań. Świadkowie potwierdzili jego posiadanie i okazane im zdjęcia obrazujące uprawiane przez niego pole i potwierdzili, że na zdjęciach jest uprawa skarżącego w różnych okresach. Posiadanie skarżącego na 31 maja 2016 r. jest bezsporne. Zostało udowodnione i nikt nie zaprzeczył, że na polu była jego uprawa i że posiadał działkę. Skarżący nigdy nie zrezygnował z posiadania i nie uszkodził roślin. Część z nich uszkodzono w dniu jego urodzin, a część maszyna przykryła ziemią i wyrosły one ponownie, co skarżący udokumentował w sądzie i organie. Z. G. posiała na tym polu kukurydzę. Skarżący wykonywał czynności w dobrej kulturze rolnej, a inne czynności - wykonywane przez jego matkę - były za jego zgodą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich). W postępowaniach, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, organ administracji publicznej: 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, według których toczy się postępowanie w sprawie przyznania płatności należy uznać, że niektóre z nich naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.). Strona ma więc prawo, aby jej sprawę rozpatrzono dwukrotnie w jej całokształcie. Jednocześnie każdy z orzekających w danej instancji organów jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Zasadę dwuinstancyjności naruszono w kontrolowanym przez Sąd postępowaniu, ponieważ orzekające w sprawie organy (zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji), nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Jeżeli chodzi o decyzję organu pierwszej instancji, z jej uzasadnienia nie można dowiedzieć się, czy skarżący był - w relewantnym dla przyznania płatności okresie - posiadaczem przedmiotowej działki i czy prowadził na niej działalność rolniczą. Uzasadnienie tej decyzji jest niezwykle lakoniczne. Stwierdza jedynie, że wyjaśnienia składane podczas rozprawy nie znalazły rozstrzygnięcia co do faktycznego użytkowania spornej działki, a wnioskodawcy [tj. strona i jej matka - przyp. Sąd] zgodni są co do jednego, iż to oni w roku 2016 byli faktycznymi jej użytkownikami. Brak więc ustalenia, czy skarżący był czy nie był użytkownikiem działki. Zresztą sam organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji wymaga doprecyzowania, gdyż w jej uzasadnieniu nie odniesiono się do wszystkich zgromadzonych dowodów. Nie są zatem znane powody, dla których organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności. Odnośnie zaś zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że - jak wyżej wskazano - organ ją wydający winien w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Przepis ten, inaczej niż K.p.a., nie nakłada na organ obowiązku zebrania sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Organ nie ma zatem obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a także ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich). Chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane przez wnioskodawcę, choć mogą być również dopuszczone przez organ. Organ odwoławczy uznał, że skarżący nie ma prawa do uzyskania płatności, gdyż nie posiadał przedmiotowej działki i nie prowadził na niej działalności rolniczej i to nie tylko w dniu złożenia wniosku, ale przez cały rok gospodarczy (od zasiewu do zbiorów). Konstatacji tej dokonał przede wszystkim na podstawie: 1. stanowiska skarżącego zawartego w piśmie z 28 marca 2017 r., oświadczenia L. O. z 14 lipca 2017 r. i oświadczeń P. F., L. G. i A. O.; 2. dopuszczonych przez siebie dowodów w postaci uzasadnień orzeczeń sądów powszechnych wydanych w sprawach o sygn. akt [...] i [...]. Jeżeli chodzi o pierwszą powołaną wyżej grupę dowodów, to wskazują one na użytkowanie rolnicze przez skarżącego przedmiotowej działki w powołanych w nich okresach, ale organ - wobec stosownego wniosku skarżącego - powinien był przesłuchać, na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, osoby składające powyższe oświadczenia i matkę skarżącego w charakterze świadków, szczególnie, jeżeli zdecydował się na przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Umożliwiłoby to wyjaśnienie kwestii posiadania i użytkowania rolniczego przedmiotowej działki, także w kontekście analizy jej zdjęć przedstawionych przez skarżącego. O ile co do zasady nie można zakwestionować prawidłowości powołania się przez organ odwoławczy na zawarte w uzasadnieniach wskazanych wyżej orzeczeń sądów cywilnych rozważania, to jednak organ nie może poprzestać na zacytowaniu fragmentów tych uzasadnień bez rozpatrzenia materiału dowodowego, co w tym przypadku oznacza zajęcie samodzielnego stanowiska i ustalenie przez siebie stanu faktycznego sprawy. Ponadto, jak podniósł na rozprawie pełnomocnik skarżącego, wyrok o sygn. akt [...] jest nieprawomocny. Nie ma zatem pewności, czy nie zostanie wyeliminowany z obiegu prawnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.). W tym kontekście naruszono art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich i art. 107 § 3 K.p.a., stąd zasadne są pierwszy i drugi zarzut skargi. Na obecnym etapie przedwczesne byłoby natomiast orzekanie, czy zasadne jest powołanie biegłego w celu wydania opinii co do rodzaju upraw uwiecznionych na przedstawionych przez skarżącego zdjęciach. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut, że organ pierwszej instancji nie pouczył strony w trybie art. 10 K.p.a. Faktycznie tak było, ale nie miał on takiego obowiązku, gdyż przepis ten nie ma zastosowania. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich organ zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Brak danych, aby przyjąć, że skarżący wyartykułował takie żądanie. Ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do wskazań co do dalszego postępowania zawartych w niniejszym uzasadnieniu. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I. sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18) oraz art. 146aa ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm.).