VII SA/Wa 1148/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Protokolant spec. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2018 r. znak [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016r.; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących K. K. i M. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent [...] (dalej: "Prezydent [...]", "organ I Instancji"), w imieniu którego działa Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich, decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j, ust. 6 i ust. 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.; dalej: "p.r.d."), załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...]), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. z [...] r., poz. [...] ze zm.) w związku z art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a."), ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] na kwotę 478 złotych oraz zobowiązał do zapłaty ww. kosztów solidarnie M. R. i K. K. (dalej: "skarżący"). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w dniu 17 maja 2013 r. strażnik miejski wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z ul. D. w W. z powodu zatrzymania pojazdu w sposób utrudniający wjazd lub wyjazd innym uczestnikom ruchu. W trakcie tych czynności do strażnika zgłosił się kierujący pojazdem - skarżący i wówczas odstąpiono od usunięcia pojazdu. Prezydent [...] podkreślił, iż wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało wyjazd holownika, bo dopiero po jego wyjeździe wydano dyspozycję odstąpienia od usunięcia pojazdu, co było spowodowane stawieniem się osoby kierującej pojazdem, a czego dowodzą zapisy z dyspozycji usunięcia pojazdu, zapisy w systemie GPS i raport drogowy. Oczywistym jest, zdaniem organu I instancji, że sytuacja ta spowodowała powstanie kosztów związanych z wyjazdem firmy holującej, na co wskazuje załącznik do faktury wystawionej przez firmę holującą [...] Sp. z o.o. i zapłaconej przez [...]. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez każdego ze skarżących, decyzją z [...] lutego 2018 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO w W.", "organ II instancji", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), a także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy, znajdujące, w jego ocenie, zastosowanie w niniejszej sprawie. W dalszej kolejności organ II instancji stwierdził, że bezspornie pojazd został zaparkowany w strefie B-36 z tabliczką T-24. W związku z tym, że natychmiast po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu, na miejscu zdarzenia stawił się skarżący, funkcjonariusz Straży Miejskiej odstąpił od usunięcia pojazdu. Jednak mimo, iż do odholowania pojazdu nie doszło, to samo wezwanie holownika wygenerowało koszty usunięcia pojazdu, które - według załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014 - wynoszą 478 zł. Natomiast z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców uzyskano informację, iż w dniu 17 maja 2013 r. skarżąca była właścicielem przedmiotowego pojazdu, a skarżący – współwłaścicielem. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję SKO w W., zarzucając naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., które obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, skarżący zażądali przeprowadzenia przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto wnieśli o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że funkcjonariusz Straży Miejskiej odstąpił od usunięcia pojazdu minutę po wydaniu dyspozycji, a w ciągu jednej minuty kierowca holownika nie mógł przejechać dystansu generującego koszty w wysokości 478 zł. W odpowiedzi na skargę SKO w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, przy czym nie wszystkie jej argumenty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 p.r.d., pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m. in. w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W myśl art. 130a ust. 2a p.r.d., od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Stosownie do treści art. 130a ust. 10h p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Analizując wskazane przepisy, przyjąć należy, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie pozwalają przy orzekaniu w przedmiocie nałożenia opłaty na jakąkolwiek uznaniowość, w tym - na ustalenie wysokości kosztów związanych z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu w zależności od stopnia zawinienia, rodzaju przewinienia bądź zależnie od tego, na jakim etapie usuwania właściciel powrócił do pojazdu. Nie pozwalają również na ustalenie tych kosztów w kwocie wynikającej z faktury firmy holującej (a to wobec treści art. 130a ust. 6 p.r.d.). Brak jest także podstaw, aby przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu stanowi podstawę do wydania decyzji (w zw. z art. 130a ust. 2a p.r.d.). Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało powstanie pewnych kosztów. Obciążenie kosztami wydania dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadku odstąpienia od tej czynności może bowiem nastąpić wyłącznie wtedy, gdy spełnione są następujące warunki: 1) wydano dyspozycję usunięcia pojazdu wobec zaistnienia okoliczności wymienionych w ust. 1-2 art. 130a ustawy; 2) odstąpiono od usunięcia pojazdu w związku ustaniem przyczyn uzasadniających usunięcie; 3) powstały koszty związane z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu. W takim też zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kosztami za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu. Postępowanie to winno więc obejmować m. in. ustalenie, czy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów. Nie można w tej materii stosować swego rodzaju automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję (a to – w sposób uzasadniony), to choć została ona cofnięcia, wywołała określone koszty. Sąd w pełni podziela bowiem pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, iż w celu wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w wyniku wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, należy ustalić, czy koszty takie rzeczywiście powstały. Tym samym organ ma obowiązek wyjaśnić, w jakich okolicznościach doszło do wydania dyspozycji odholowania pojazdu, odstąpienia od tej dyspozycji oraz czy wydanie ww. dyspozycji spowodowało powstanie kosztów, którymi należy obciążyć podmiot zobowiązany (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 22 października 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 441/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 207/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 8 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1255/12 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowym zbiorze orzeczeń na stronie Naczelnego Sądu Administracyjnego: orzeczenia.nsa.gov.pl). Kierując się powyższym, podnieść w konsekwencji trzeba, iż w sprawie organy orzekające co najmniej przedwcześnie przyjęły, że doszło do rzeczywistego powstania kosztów związanych z wydaniem w dniu 17 maja 2013 r. dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 17 maja 2013 r. o godz. 22:32 na miejsce interwencji, tj. ul. D. w W. przybył strażnik miejski J. S. Przedmiotowy pojazd marki [...] nr rejestracyjny [...] zaparkowany był w bramie, przez co tamował ruch. W dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących podano, że usunięcia ma dokonać firma [...] pojazdem [...] o nr rejestracyjnym [...], którego kierowcą jest G. M. W dyspozycji powołano się również na dokumentację fotograficzną, której brak jest w aktach administracyjnych (vide dyspozycja usunięcia pojazdu – karta nr 1 akt administracyjnych). Według notatki urzędowej z 17 maja 2013 r., o godz. 22:40 na miejscu interwencji stawił się skarżący i wtedy odstąpiono od usunięcia pojazdu (vide notatka urzędowa – karta nr 2 akt administracyjnych). Ze zlecenia holowania wynika, że dyspozycję usunięcia pojazdu skarżących przyjęto 17 maja 2013 r. o godz. 22:37, a odwołano ją o godz. 22:43 (vide zlecenie holowania - szczegóły – karta nr 6 akt administracyjnych). Zlecenie wskazuje, iż pojazdem holującym miał być [...] o nr rejestracyjnym [...]. Do akt załączono raport drogowy ww. holownika, którego kierowcą był A. T. (vide raport drogowy - karta nr 8 akt administracyjnych). Według tego raportu 17 maja 2013 r. od godz. 22:38 do godz. 22:39 przejechał on dystans 0,42 km z ul. C. na ul. Ż. w W. (przez ul. T.). Z kolei w piśmie z 6 lutego 2017 r. Zastępca Komendanta Straży Miejskiej [...] podniósł m.in., że na miejscu interwencji o godz. 22:40 stawił się – oprócz skarżącego – kierowca pojazdu holowniczego G. M. (vide pismo Zastępcy Komendanta Straży Miejskiej [...] z 6 lutego 2017 r. – nieponumerowane w aktach administracyjnych). Na rozprawie przed Sądem w dniu 23 stycznia 2019 r. skarżący oświadczył, że gdy przybył na miejsce interwencji - oprócz strażników Straży Miejskiej – była tam trzecia (nieznana mu) osoba. Zdaniem skarżącego, mógł to być funkcjonariusz Straży Pożarnej, która mieściła się niedaleko. W ocenie Sądu, dokumenty zawarte w aktach administracyjnych sprawy nie pozwalają na udzielenie odpowiedzi czy powstały koszty związane z dyspozycją usunięcia pojazdu skarżących. Nie wiadomo czy, a jeżeli tak, to kto i jakim pojazdem holującym wyjechał do pojazdu skarżących. Z materiału dowodowego nie wynika też, czy – jak twierdzi Zastępca Komendanta Straży Miejskiej [...] w piśmie z 6 lutego 2017 r. – na miejscu interwencji pojawił się holownik. Nadto, wbrew temu co podano w zaskarżonej decyzji, z akt administracyjnych nie wynika, by przedmiotowy pojazd zaparkowano w strefie znaku B-36 z tabliczką T-24. Zarówno w dyspozycji usunięcia pojazdu, jak i w notatce służbowej z 17 maja 2013 r. mowa jest o zaparkowaniu w bramie, które utrudniało ruch. Brak dokumentacji fotograficznej potęguje wątpliwości co do rzetelności ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. W konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy uzasadnia postawienie organom obu instancji zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a to w związku z art. 130a ust. 2a p.r.d. Nadto organ II instancji błędnie podał, że w sprawie znajduje zastosowanie uchwała Rady [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2014 skoro zdarzenie miało miejsce w 2013 r. (vide str. 3 zaskarżonej decyzji). Ponownie orzekając w sprawie, organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu, rozważając uzupełnienie materiału dowodowego w celu usunięcia wskazanych wyżej niejasności (choćby o wyjaśnienia pracowników firmy holującej – G. M. i A. T., funkcjonariusza Straży Miejskiej J. S., ewentualnie skarżącego), i raz jeszcze dokonać jego oceny z uwzględnieniem zasady uregulowanej w art. 80 k.p.a. Jednocześnie, nie podzielając wyrażonego w skardze poglądu, tut. Sąd wskazuje, że ustawodawca w przepisach art. 130a ust. 6 i ust. 6a p.r.d. ustanowił mechanizm ustalania opłat za usunięcie pojazdu niezależny od faktycznej wysokości tych opłat w konkretnym przypadku. Ustawodawca przesądził bowiem maksymalną wysokość opłat, a radzie powiatu pozostawił uregulowanie w uchwale dokładnej wysokości tych opłat (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/16). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku, Sąd oparł na art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.