IV SA/Wr 504/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu [...] lipca 2018 r. E. K. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w L. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem W. K. W załączeniu wnioskodawczyni przedłożyła: - orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] października 2016 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, zaliczające W. K. do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniem dotyczącym konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt [...] wskazań), - orzeczenie z dnia [...] grudnia 2016 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, uchylające zaskarżone orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2016 r. i orzekające nie zaliczyć W. K. do osób niepełnosprawnych, -wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2018 r. sygn. akt [...], zmieniający orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r. w ten sposób, że zalicza W. K. do osób niepełnosprawnych i ustala, że W. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt [...] wskazań). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta L. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna wnioskodawczyni. Organ wyjaśnił, że syn wnioskodawczyni został zaliczony do osób niepełnosprawnych do [...] października 2019 r., tylko ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Brak jest natomiast wskazania dotyczącego konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wskazania te muszą występować łącznie, aby opiekun mógł otrzymać świadczenie pielęgnacyjne. W odwołaniu strona wniosła o zmianę decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ strona spełniła przesłanki do otrzymania tego świadczenia. Wymóg dotyczący posiadania obydwu wskazań odnosi się do innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny; nie dotyczy natomiast ojca i matki niepełnosprawnego dziecka. Ponadto 10 – letnie dziecko, posiadające znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji bezspornie wymaga stałego współdziałania rodzica w procesie leczenia lub rehabilitacji. Decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wyjaśniając że w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca zawarł ściśle określony katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określając przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby osoby te mogły uzyskać prawo do tego świadczenia. Warunkiem niezbędnym do otrzymania świadczenia jest posiadanie przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności łącznie z dwoma wskazaniami. Decyzja w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a jego przyznanie uwarunkowane jest spełnieniem wszystkich przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brzmienie omawianego przepisu, a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania. Brak wskazania co do konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji wyklucza przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organy orzekające w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają żadnych uprawnień, zarówno do kwestionowania orzeczeń o niepełnosprawności, wydanych przez uprawnione organy lub sądy, jak i tym bardziej do podejmowania jakichkolwiek ustaleń mających na celu uzupełnienie wydanych orzeczeń, gdyż takie działanie stanowiłoby naruszenie zasady praworządności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o zmianę decyzji SKO i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, że zastosowanie w jej sytuacji winien znaleźć art. 17 ust 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast organy zastosowały nieprawidłowo art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Skarżąca wskazała, że jako matka dziecka spełniła przesłanki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Wymóg dotyczący posiadania obydwu wskazań odnosi się do innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy); nie dotyczy natomiast ojca i matki niepełnosprawnego dziecka (art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna. Sporna pomiędzy stronami jest interpretacja art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), dalej u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca zamieścił katalog osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a także określił przesłanki, które muszą być spełnione, aby osoby te mogły uzyskać prawo do tego świadczenia. Wbrew twierdzeniom skarżącej, przesłanki podane w drugiej części ust. 1 tego przepisu (po tiret) odnoszą się do wszystkich osób wymienionych w pkt od 1) do 4) w pierwszej części ust. 1, a nie tylko do osób wymienionych w pkt 4). Tak więc również matka lub ojciec, aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne powinni nie podejmować lub rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w określonym celu, tj. w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z dwoma wymienionymi w tym przepisie wskazaniami, tj. koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zauważyć, że interpretacja zaproponowana przez skarżącą prowadziłaby do sytuacji, w której świadczenie pielęgnacyjne przysługiwałoby matce lub ojcu, tylko dlatego że zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w dowolnym celu, nawet jeżeli ich dziecko, małoletnie lub dorosłe, nie jest niepełnosprawne. Natomiast celem świadczenia pielęgnacyjnego jest przynajmniej częściowa rekompensata pieniężna dla osób, które nie podjęły lub zrezygnowały z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym lub legitymującą się określonymi wskazaniami. Dlatego też organy obu instancji zasadnie wskazały, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z dwoma wskazaniami: koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. po tiret, a zwłaszcza użyty zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań, nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie oba wskazania. Należy również zauważyć, że dodatkowe warunki otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego dla osób wymienionych w ust. 1 pkt 4, które nie są spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, zostały przewidziane w odrębnym ustępie, tj. w ust. 1a w art. 17 u.ś.r. W rozpatrywanej sprawie, syn skarżącej zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] maja 2018 r. sygn. akt [...], zmieniającym orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r., legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z tylko jednym wskazaniem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt [...] wskazań). W przypadku syna skarżącej nie orzeczono natomiast o konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt [...] wskazań). Nieuzasadniony jest więc zarzut skarżącej naruszenia przez organy art. 17 ust. 1 u.ś.r. Organy zasadnie odmówiły skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności syna nie zawiera wskazania konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zaznaczyć, że organy orzekające w przedmiocie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, jak i sąd administracyjny nie są uprawnieni do uzupełniania orzeczeń o niepełnosprawności wydanych przez uprawnione organy, o dodatkowe wskazania. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.