II OSK 476/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Traczuk po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [..] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 512/16 w sprawie ze skargi [...]Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję [..] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [..] z dnia [..] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 512/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę [.]. sp. z o.o. w S. na decyzję [..] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [..] marca 2016 r. w przedmiocie choroby zawodowej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [..] marca 2016 r. [..] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w[.] na podstawie § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013, poz.1367), po rozpatrzeniu odwołania firmy [..] Sp. z o.o. w S., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. nr [..] stwierdzającą u M. S. chorobę zawodową – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1. załącznika do ww. Rozporządzenia Rady Ministrów). Jak ustaliły organy, M. S.w okresie od 2005 do 2006 r. pracował w firmie [..] Sp. z o.o. na stanowisku montera narzędzi – pomocnika malarza – presera, w okresie od 2006 do 2009 r. w [..] na stanowisku wulkanizatora, a w okresie od 2010 r. do 2012 r. w firmie [..] Sp. z o.o. w S. na stanowisku pakowacza. Organ I instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, dający podstawy do stwierdzenia związku pomiędzy narażeniem zawodowym występującym w ostatnim miejscu zatrudnienia M. S., a zdiagnozowanym u niego i potwierdzonym orzeczeniem lekarskim nr [..] z dnia [..] grudnia 2013 r. schorzeniem - zaciskającym zapaleniem pochewek ścięgnistych palców II-V obu rąk. Schorzenie to jest tożsame z jednostką chorobową z poz. 19.1 wykazu chorób zawodowych. Ponadto jedynym zakładem pracy, w którym występowało narażenie zawodowe, mogące spowodować u M. S. schorzenie, oraz w którym spełnione zostało kryterium czasu, jaki upłynął od zakończenia pracy w narażeniu, do wystąpienia udokumentowanych objawów schorzenia, była firma [..] Sp. z o.o. w S. Lekarz orzecznik wskazał również, że rozpoznanie u M. S. zmian przeciążeniowo-zapalnych pochewek ścięgnistych zginaczy palców obu rąk świadczy o niekwestionowanym przeciążeniu obu rąk, a dodatkowo - zawód pakowacza jest kwalifikowany do grupy zawodów o zwiększonym ryzyku zachorowań na przewlekłe choroby układu ruchu, w tym - przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Organ odwoławczy podkreślił, że zarówno orzeczenie lekarskie WOMP w G. nr [..], jak i karta oceny narażenia zawodowego zostały sporządzone przez uprawnione do tego osoby i nie budzą zastrzeżeń. Rozpoznając skargę od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie lekarskie nr [..] z dnia[..] grudnia 2013 r. o rozpoznaniu u M. S. choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia ścięgna i jego pochewki. Orzeczenie to, jako korzystne dla badanego, nie zostało zaskarżone do jednostki orzeczniczej II stopnia. W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej dokumentacji medycznej. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w tym - pod kątem spełnienia wymagań opinii biegłego. Jednak w ocenie Sądu w tej sprawie, w świetle wskazanych wyżej przepisów proceduralnych, organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do poddania w wątpliwość wiarygodności orzeczenia lekarskiego nr [..] z dnia [..] grudnia 2013 r. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w orzeczeniu tym wyjaśniono, z jakich względów jednostka orzecznicza powiązała występującą u M. S.chorobę układu ruchu ze sposobem jego pracy tj. uznała etiologię zawodową ww. schorzenia. Orzeczenie lekarskie, na którym oparto wydane w sprawie decyzje, jest sporządzone w sposób wyczerpujący, przez uprawnionego lekarza, zawiera jasne uzasadnienie, wskazuje na przeprowadzone w sprawie badania lekarskie i ich wyniki oraz - precyzyjnie wyjaśnia przyczyny rozpoznania u badanego choroby i uznania jej etiologii zawodowej. W toku postępowania organy dążyły do jak najpełniejszego i wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie. W 2014 r. organ inspekcji sanitarnej sporządził nową kartę oceny narażenia zawodowego. Karta została przesłana do jednostki orzeczniczej I stopnia. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. w piśmie z dnia 30 października 2015 r. w odpowiedzi poinformował Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w S., że nie widzi podstaw do weryfikacji orzeczenia nr [..], które pozostaje aktualne i prawidłowe. WOMP w G. potwierdził, że rozpoznanie u badanego zaciskającego zapalenia pochewek ścięgnistych palców obu rąk ma charakter przewlekły i wyczerpuje znamiona schorzenia wskazanego w poz.19 pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Skoro u badanego stwierdzono, że w 2012 r., zachorował na przewlekłe zapalenie pochewek ścięgien stawowych i dla stwierdzenia zawodowej etiologii tej choroby wystarczające było uwzględnienie informacji uzyskanych od pracownika, pracodawcy i wynikających z oceny narażenia zawodowego, to wbrew zarzutom skargi, jednostka orzecznicza nie miała obowiązku wykonywania badań lekarskich, które w dodatkowy sposób wykluczyłyby zawodową etiologię schorzenia. Nie miała już zresztą takich możliwości - w orzeczeniu wyraźnie wskazano, że jeszcze przed jego wydaniem, na skutek braku skuteczności leczenia farmakologicznego, M. S. przeszedł w 2012 r. kolejne operacje chirurgiczne obu rąk. Sąd przyjął również, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie prawidłowo także uznały, że stwierdzona u M. S. choroba z wysokim prawdopodobieństwem pozostaje w związku ze sposobem wykonywania pracy pakowacza. Powyższe ustalenie, wbrew zarzutom skargi, nie nosi znamion dowolności i znajduje oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w szczególności w ocenie narażenia zawodowego, jak i wyżej omówionym orzeczeniu lekarskim. Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniosła [..] sp. z .o., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: 1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. polegające na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli, skutkujące oddaleniem skargi i nieuchyleniem decyzji, pomimo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z dnia 30 czerwca 2009 r., uniemożliwiającego ustalenie, czy choroba stwierdzona u wnioskodawcy miała charakter przewlekły i była skutkiem pracy u skarżącej, - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu przyczyn pominięcia zarzutów skarżącej i brak merytorycznego uzasadnienia uznania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, 2) naruszenie prawa materialnego - art. 2351 Kodeksu pracy przez jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję stwierdzającą chorobę zawodową u M. S., mimo że przeprowadzone postępowanie administracyjne z powodu jego braków nie wykazało istnienia przesłanek warunkujących takie stwierdzenie. Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie okazał się zasadny. Powyższy zarzut sformułowany został w sposób bardzo ogólny, bowiem powołane w nim przepisy, które zostały w ocenie skarżącej kasacyjnie naruszone przez Sąd I instancji, są przepisami ustrojowymi bądź też przepisami o charakterze wyłącznie wynikowym. Sąd w niniejszej sprawie przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji na podstawie przepisów prawa. Nie uchylił się zatem od rozpoznania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w trybie postępowania regulowanego przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również nie okazał się skuteczny. Fakt, że strona nie podziela poglądu Sądu, nie oznacza, że pisemne motywy rozstrzygnięcia uchybiają wymogom uzasadnienia określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w sposób wyznaczony w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Wbrew stanowisku skarżącej Sąd pierwszej instancji prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku i zawarł w nim wszystkie niezbędne elementy wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśniając motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego wyroku. Przede wszystkim Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił specyfikę procedury poprzedzającej wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. Jak wskazał Sąd Wojewódzki, w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej dokumentacji medycznej. Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma więc prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów oraz z faktu, że zgodnie z ww. przepisem § 5 ust. 1 rozporządzenia, tylko uprawniony lekarz, zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia, jest właściwy do rozpoznania choroby zawodowej. Organy administracji są zatem związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia danej osoby kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich. Jednocześnie Sąd I instancji prawidłowo zaznaczył, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., w tym - pod kątem spełnienia wymagań opinii biegłego. Taką ocenę przeprowadziły w tej sprawie organy administracji publicznej, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji kontrolujący wydane w sprawie decyzje. To, że skarżąca kasacyjnie nie zgadza się ze zdaniem organów i Sądu Wojewódzkiego, nie świadczy jeszcze, że ustalenia faktyczne dokonane przez organy oraz ich ocena przez Sąd nie odpowiadają prawu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ ocenił prawidłowość sporządzenia karty oceny narażenia zawodowego. Wynika z niej, że w okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie skarżącej, M.S. narażony był ze względu na sposób wykonywania pracy na nadmierne obciążenie kończyn górnych podczas pakowania i załadunku okien. Karta narażenia zawodowego obrazuje chronometraż czynności M. S. na stanowisku pakowacza, oddając całokształt obowiązków tego pracownika, związanych z przemieszczaniem ciężarów o różnej masie (powyżej 20 kg) i gabarytach, ich podnoszeniem i opuszczaniem oraz właściwym zabezpieczeniem. Również Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do karty narażenia zawodowego, stwierdzając jednoznacznie, że spełnia ona wymogi § 6 ust. 2 pkt 5 cyt. rozporządzenia. Organ odwoławczy ustalił, że orzeczenie lekarskie z dnia [..] grudnia 2013 r. zostało wydane przez uprawnionego lekarza i nie budzi zastrzeżeń. Zostało sporządzone w sposób wyczerpujący i zawiera jasne uzasadnienie, z którego wynika, dlaczego jednostka orzecznicza powiązała występującą u M. S. chorobę ze sposobem jego pracy. Z tego orzeczenia oraz pisma uzupełniającego z dnia 30 października 2015 r. wynika, że rozpoznane u M. S. zmiany przeciążeniowo - zapalne pochewek ścięgnistych zginaczy palców obu rąk świadczy o niekwestionowanym przeciążeniu obu rąk, przy czym istotne jest, że zawód pakowacza kwalifikowany jest do grupy zawodów o zwiększonym ryzyku zachorowań na przewlekłe choroby układu ruchu, w tym przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki. Jednostka orzecznicza I stopnia ustaliła przy tym, że jedynym zakładem pracy, w którym występowało narażenie zawodowe mogące spowodować schorzenie u M. S. oraz w którym zostało spełnione kryterium okresu czasu, jaki upłynął od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym a wystąpieniem udokumentowanych objawów, był zakład skarżącej. W sytuacji tak jednoznacznych ustaleń jednostki orzeczniczej, organ administracji publicznej nie był zobowiązany do przeprowadzenia kontrdowodu, a skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła ze swojej strony żadnych nowych dowodów, które mogłyby podważyć prawidłowość ustaleń jednostki orzeczniczej. Uwzględniając, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszelkie standardy art. 141 § 4 p.p.s.a. i zawiera wyjaśnienie motywów, które skłoniły Sąd Wojewódzki do oddalenia skargi na decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. Zarzut naruszenia art. 2351 Kodeksu pracy nie okazał się skuteczny. Definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden polega na ujęciu choroby w wykazie chorób zawodowych określonych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., a drugi dotyczy związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Nie ulega wątpliwości, że dolegliwości wykryte u M. S. kwalifikowane są jako przewlekłe zapalenie ścięgna i jego pochewki (poz. 19.1 załącznika do cyt. rozporządzenia Rady Ministrów). Z punktu widzenia omawianego przepisu konieczne jest również wykazanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wykonywaną pracą a stwierdzonymi dolegliwościami. Z wysokim prawdopodobieństwem ustalono w trakcie postępowania przed organami, że schorzenie to rozwinęło się u M.S. w związku z wykonywaniem pracy w zakładzie skarżącej kasacyjnie. Charakterystyka czynności zawodowych wykonywanych przez M. S. w przedsiębiorstwie skarżącej przedstawiona przez skarżącą oraz samego M.S. jest niemal tożsama, uwidacznia przebieg zatrudnienia, który w ocenie kompetentnych jednostek orzeczniczych z wysokim prawdopodobieństwem, które wystarcza do stwierdzenia choroby zawodowej, mógł skutkować rozwinięciem się takiej choroby. Pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w w/w przepisie, odnosi się do zakładu pracy jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego między rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy zwalania organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenie, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby ( por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2492/16, dostępny: orzeczenia. nsa.gov.pl). Przesłankę "wysokiego prawdopodobieństwa" negować może wyłącznie porównanie oddziaływania czynników zawodowych i pozazawodowych prowadzące do stwierdzenia, iż chorobę spowodowały przyczyny niezwiązane z zatrudnieniem, występujące poza środowiskiem pracy. Takiego przeciwdowodu nie przeprowadziła w sprawie skarżąca kasacyjnie, nie wykazała zatem w żaden sposób, aby rozwój choroby wywołały czynniki pozazawodowe, a takich okoliczności nie stwierdziły również organy orzekające w sprawie. W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada wyłącznie, jeżeli zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala bezspornie albo z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć ten związek, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2492/12, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sprawie Sąd I instancji zasadnie zatem nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż wydana została w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.