I SA/Gd 1064/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 11 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasadza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 16 marca 2018 r. określił panu D. J. w podatku od towarów i usług za miesiące: • lipiec 2013 r., lipiec - listopad 2014 r., kwiecień – lipiec 2015 r. nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 0 zł, • kwiecień – czerwiec i grudzień 2014 r., styczeń – luty 2015 r. zobowiązanie podatkowe w wysokości 0 zł, • marzec 2015 r. zobowiązanie podatkowe w wysokości 37.112 zł oraz określił na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT do zapłaty podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych w miesiącach: lipiec 2013 r., kwiecień 2014r. – lipiec 2015 r. faktur VAT w łącznej kwocie 1.864.274 zł. Powyższa decyzja została doręczona podatnikowi, za pośrednictwem Urzędu Pocztowego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na adres Urzędu Śledczego w G., tj. na adres pod którym pan D. J. aktualnie przebywał. Strona potwierdziła osobiście odbiór decyzji w dniu 23 marca 2018 r. Pismem z dnia 27 lipca 2018 r. (nadanym w dniu 1 sierpnia 2018 r.) pan D. J. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym zażywał środki psychotropowe, które spowodowały u niego zobojętnienie. Po odstawieniu leków zorientował się, że popełnił wiele błędów i pogrążył się w długach. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, któremu przekazano przedmiotowy wniosek zgodnie z właściwością, pismem z dnia 23 sierpnia 2018 r., działając na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.) wezwał podatnika do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez złożenie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 marca 2018 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Wezwanie doręczono stronie w dniu 29 sierpnia 2018r. W odpowiedzi na powyższe, pan D. J., pismem z dnia 29 sierpnia 2018r. wystąpił z wnioskiem o przedłużenie 7-dniowego terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji oświadczając jednocześnie, że z uwagi na brak wiedzy prawniczej do sporządzenia tego odwołania wyznacza obrońcę adw. M. S. Następnie, pismem z dnia 4 września 2018 r., podatnik przesłał pismo zatytułowane "Odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego ". Postanowieniem z dnia 11 października 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Przywołując treść przepisu art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej Dyrektor wskazał, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie zarówno z przyczyn proceduralnych, jak i merytorycznych. W ocenie organu pan D. J. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność zażywania leków psychotropowych, a w konsekwencji spowodowana przez te leki obojętność, nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu. Wnioskodawca nie uprawdopodobnił przy tym samej okoliczności przyjmowania leków psychotropowych. Twierdzenie strony, że przyjmowanie określonych leków uniemożliwiło terminowe sporządzenie środka odwoławczego zdaniem Dyrektora nie potwierdza również braku winy strony w uchybieniu terminu. Organ zauważył jednocześnie, że wnioskodawca nie wskazał także z jakim dniem ustała przyczyna uniemożliwiająca mu dotrzymanie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu pobyt strony w areszcie śledczym nie wpłynął negatywnie na jej prawa i udział w postępowaniu podatkowym. Z akt sprawy wynika, że podatnik brał udział w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji, był na bieżąco informowany o wszystkich czynnościach podejmowanych przez ten organ, składał stosowne wnioski, jak też kontaktował się telefonicznie z pracownikami Urzędu Skarbowego, co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy. Dyrektor zauważył jednocześnie, że przedmiotowa decyzja została wydana w dniu 16 marca 2018 r., natomiast ostatni kontakt z podatnikiem miał miejsce 9 lutego 2018 r. (podatnik skontaktował się z pracownikiem Urzędu Skarbowego w związku z otrzymanym zawiadomieniem w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej). Powyższe okoliczności zdaniem Dyrektora przeczą zatem twierdzeniom strony co do tego, że pozostawanie pod wpływem leków psychotropowych powodowało stan obojętności, uniemożliwiający dochowanie terminu do złożenia odwołania. W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan D. J. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 16 marca 2018 r. Uzasadniając skargę skarżący wyjaśnił, że przebywając w Zakładzie Karnym nie miał obrońcy i nie był zorientowany prawnie. Wskazał, że w okresie od października 2015 r. do maja 2018 r. był na silnych lekach przeciwbólowych i psychotropowych, co powodowało że było mu wszystko jedno. Po odstawieniu leków i zapoznaniu się z treścią zaskarżonego postanowienia, skarżący uznał, że został źle oceniony, a wydane rozstrzygnięcie mija się z prawdą, co uzasadnia złożenie skargi do sądu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych orzeczeń z prawem. W niniejszej sprawie pan D. J. złożył pismo z dnia 29 sierpnia 2018 r., w treści którego poinformował, że z uwagi na brak wiedzy prawnej nie poradzi sobie z wezwaniem do usunięcia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Skarżący do pisma dołączył podpisany przez siebie dokument zatytułowany "upoważnienie – pełnomocnictwo", z treści którego wynika, że udziela pełnomocnictwa wymienionemu z imienia i nazwiska pełnomocnikowi prowadzącemu kancelarię adwokacką pod wskazanym adresem. Pełnomocnictwo dotyczy reprezentacji skarżącego "przed urzędami skarbowymi dotyczących wszystkich prowadzonych spraw przez w/w urzędy". Organy administracji podatkowej "są obowiązane czuwać, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (...). Jeżeli zatem strona powołuje adwokata jako swego pełnomocnika w postępowaniu przez organami administracji państwowej, to czynność ta jedynie wzmacnia gwarancję zrealizowania tych zasad" (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86, OSP 1989, Nr 4,p.79). Z akt sprawy wynika, że w związku ze złożonym dokumentem zawierającym sygnalizację konieczności korzystania z profesjonalnego pełnomocnika i zawierającym oznaczenie jako pełnomocnictwo udzielone wskazanemu adwokatowi organ nie podjął żadnych czynność procesowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania organ odnotował złożone przez pana D. J. "oświadczenie, że do sporządzenia tego odwołania wyznacza obrońcę adwokata M. S. z Kancelarii Adwokackiej" (k.17 akt administracyjnych). W ocenie Sądu odczytanie pisma strony (k. 5-7 akt administracyjnych) jako wniosku o wyznaczenie pełnomocnika wyłącznie do "sporządzenia odwołania" nie jest uprawnione. Z treści pism złożonych przez skarżącego wynika, że pełnomocnictwo zostało dołączone do wniosku o "przedłużenie terminu (...) do złożenia wniosku o usunięcie braków formalnych". Z treści wniosku wynika, że skarżący wezwanie utożsamia, wbrew treści pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 sierpnia 2018 r., ze złożeniem odwołania, a nie przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Odczytanie przez organ treści pisma skarżącego z pominięciem treści wezwania, na które pismo stanowi odpowiedź, nie może zostać zaakceptowane. Z tej przyczyny nie może być uznane za trafne uznanie, że samodzielne sporządzenie odwołania (pismo skarżącego z 4 września 2018 r.) stanowi podstawę do prowadzenia postępowania z pominięciem rozważania skutku ustanowienia pełnomocnika procesowego w zakresie wskazanym w treści dokumentu pełnomocnictwa. Sytuacja procesowa związana ze złożeniem pełnomocnictwa w formie odręcznego pisma skarżącego nie była przedmiotem rozważań organu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak wypowiedzi w tym zakresie. W ocenie Sądu pan D. J. podjął czynność w celu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art. 138d i 138 i § 1 i 2 Ordynacji podatkowej odrębne reżimy dotyczą udzielenia pełnomocnictwa ogólnego i udzielenia pełnomocnictwa szczególnego. Rzeczą organu jest wyjaśnienie zakresu pełnomocnictwa, a w rezultacie podjętych czynności dokonanie umożliwienia stronie usunięcia braków formalnych. Wyznacznikiem jest zasada zaufania i informowania uczestników postępowania (art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej). Organ prowadzący postępowanie podatkowe, który powziął wiadomość o ustanowieniu pełnomocnika lub zamiarze ustanowienia pełnomocnika nie może podejmować dalszych czynności bez wyjaśnienia skuteczności czynności dokonanych przez stronę. Udzielenie pełnomocnictwa jest jednostronną czynnością prawną mocodawcy, nie wyklucza uprawnienia strony do działania we własnym imieniu, każda czynność procesowa strony może wyprzedzać lub korygować działania ustanowionego przez stronę pełnomocnika (tak K. Wąsowski w: M. Wierzbowski, A. Wiktorowska "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Warszawa 2011, s. 173). Ustalenia odnośnie ustanowionego pełnomocnika w sprawie maja kluczowe znaczenie w świetle gwarancji procesowych strony oraz spoczywających na organie obowiązków związanych z doręczaniem pism procesowych i rozstrzygnięć zgodnie z art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej. Zaniechania wyjaśnienia skuteczności ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na sygnalizowany przez stronę brak znajomości prawa i dostrzegalną potrzebę skorzystania z fachowej pomocy. Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.