II SA/Bk 582/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-01-29
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Elżbieta Lemańska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia, która błędnie zakwalifikowała przebudowę drogi leśnej jako inwestycję celu publicznego, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia 4 marca 2016 r. Wójt, kwalifikując przebudowę drogi leśnej jako inwestycję celu publicznego, rażąco naruszył przepisy ustawy o ochronie przyrody i ustawy o gospodarce nieruchomościami, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności tej decyzji. SKO nieprawidłowo oceniło legalność decyzji Wójta.Stan faktyczny
Stowarzyszenie P. wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przebudowy drogi leśnej oraz decyzji zmieniającej tę decyzję. Stowarzyszenie zarzuciło rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zakwalifikowanie inwestycji jako celu publicznego i brak analizy oddziaływania na środowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) stwierdziło nieważność decyzji zmieniającej, ale odmówiło stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji. Stowarzyszenie zaskarżyło decyzję SKO o odmowie stwierdzenia nieważności do WSA.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i zasądził od SKO na rzecz Stowarzyszenia P. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia P. w B. kwotę 697,00 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr[...], ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "N. " położonej w leśnictwach T., w kierunku północ-południe od granicy z Nadleśnictwem B. do drogi wojewódzkiej nr [...]B. ", przechodzącej przez działki o nr ewidencyjnych: [...] w obrębie ewidencyjnym B., gmina B. ".
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...], Wójt zmienił ww. decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia "Przebudowa drogi leśnej "N. " poprzez zmianę terminu wykonania prac określonych w pkt 13 w/w decyzji, tj. zezwolenie na wykonywanie robót budowlanych również w okresie lęgowym ptaków - od 1 lipca do 31 sierpnia (pkt I), oraz określił, że pozostała część decyzji z dnia 4 marca 2016 r. pozostaje bez zmian (pkt II decyzji).
Pismem z dnia 25 maja 2018 r. Stowarzyszenie P. zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej ww. decyzję oraz dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tych postępowaniach na prawach strony. W ocenie Stowarzyszenia wskazane decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm., dalej jako: "u.o.p.") w zw. z art. 2 pkt 5) ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm., dalej jako: "u.p.z.p.") w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") - poprzez bezzasadne uznanie, że przedmiotowa inwestycja polegająca na przebudowie drogi leśnej - wewnętrznej stanowi inwestycję celu publicznego, stąd zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa P. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " nie obowiązują w przedmiotowej sprawie;
2. art. 87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 353 ze zm., "u.o.o.ś.") w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 -3 u.o.o.ś. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1-3 u.o.o.ś. - poprzez brak przeprowadzenia kolejnej oceny oddziaływania na środowisko oraz analizy skutków dla całości przedsięwzięcia, mimo że, w przypadku zmiany decyzji, analiza ta powinna ponownie odnosić się właśnie do całości przedsięwzięcia, a nie - jedynie do części podlegającej zmianie;
3. art. 66 ust. 1 pkt 1- 20 u.o.o.ś. w zw. z art. 68 ust. 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 87 u.o.o.ś. - poprzez brak przedstawienia zaktualizowanego raportu oddziaływania na środowisko w zakresie zmian poczynionych w decyzji zmieniającej z dnia 19 stycznia 2018 r.,
4. art. 66 ust. 1 pkt 1-20 u.o.o.ś. w zw. z art. 68 ust. 1 u.o.o.ś. - poprzez zaakceptowanie rażących braków (opis jedynie dwóch analizowanych wariantów, bez uwzględnienia co najmniej trzech wariantów wymaganych przepisami prawa) oraz jaskrawych sprzeczności w przedstawionym raporcie oddziaływania na środowisko z 2015 r.;
5. rażące naruszenie zasad ogólnych praworządności i legalności (art. 6 k.p.a.), poprzez wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem i niedającego się zaakceptować w demokratycznym państwie prawa;
6. rażące naruszenie zasady ogólnej prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym (art. 7 k.p.a.) i jej gwarancji, poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie;
7. rażące naruszenie zasady ogólnej wzbudzania zaufania obywateli do organów państwa - art. 8 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia Instrumentalnego, naruszającego zasady ochrony środowiska, a także ochrony przyrody.
Powołując się na powyższe naruszenia Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wskutek powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wszczęło dwa odrębne postępowania administracyjne i po rozpatrzeniu spraw:
1) decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...];
2) decyzją z tej samej daty o nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. stwierdzając, że organ I instancji w sposób nieuprawniony uznał drogę leśną "N. " za drogę publiczną i przyjął, iż jej przebudowa, jako realizacja celu publicznego, podlega wyjątkom z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a co za tym idzie zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa P. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " nie obowiązują w przedmiotowej sprawie. Taka konstatacja, w ocenie SKO, jest zupełnie sprzeczna z brzmieniem i rozumieniem ww. przepisu ustawy o ochronie przyrody, a treść skarżonej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z prawem, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Uzasadniając z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r., będące przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło przesłanki stwierdzenia nieważności o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. podkreślając, że organ prowadzący takie postępowanie nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, gdyż postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie może zastępować postępowania odwoławczego, ani go powtarzać, a tym bardziej nie może dokonywać ustaleń stanu faktycznego. W zakresie wskazanej we wniosku przesłanki rażącego naruszenia prawa organ wyjaśnił, że podstawą jej zastosowania może być jedynie niebudzący wątpliwości stan prawny, a rażące naruszenie prawa musi być oczywiste, wyraźne i bezsporne.
Dalej SKO wskazało, że ustawodawca dość precyzyjnie określił katalog okoliczności uzasadniających odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazując, że z treści skarżonej decyzji nie wynika, aby w analizowanej sprawie zaistniała jakakolwiek okoliczność dająca podstawę do odmowy zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W ocenie Kolegium nie sposób też uznać, iż w przedmiotowej sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa "poprzez zaakceptowanie rażących braków (opis jedynie dwóch analizowanych wariantów, bez uwzględnienia co najmniej trzech wariantów wymaganych przepisami prawa) oraz jaskrawych sprzeczności w przedstawionym raporcie oddziaływania na środowisko z 2015 r.". W tym zakresie organ przypomniał, że aby można było stwierdzić, iż doszło do rażącego naruszenia prawa, to naruszenie to nie może wynikać z błędnej wykładni prawa, ale z jednoznacznego przekroczenia prawa. Tymczasem w sprawach dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istnieje na tyle rozbieżne orzecznictwo i interpretacja prawa, że przy ich wydawaniu dochodziło do wykładni prawa.
W ocenie Kolegium w przedmiotowym postępowaniu nie doszło też do rażącego naruszenia procedury dowodowej, albowiem organ I instancji przeprowadził postępowanie wymagane przepisami ustawy, w tym zgromadził niezbędny materiał dowodowy (dokonał analizy Raportu) i zapewnił udział społeczeństwa. SKO nie stwierdziło również, aby kwestionowana decyzja była dotknięta innymi wadami nieważności określonymi w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 k.p.a. W tym zakresie organ wskazał m.in., że podstawą prawną przedmiotowej decyzji był art. 71 ust. 2 u.o.o.ś. oraz § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016, poz. 71 ze zm.). Kwestionowana decyzja została wydana też przez właściwy organ.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, złożyło Stowarzyszenie P. zarzucając jej naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. nie jest obarczona wadą nieważności - tj. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pomimo, że jej treść wskazuje na taką kwalifikowaną wadliwość, z uwagi na:
a) rażące naruszenie prawa materialnego - art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez bezzasadne uznanie, że przedmiotowa inwestycja polegająca na przebudowie drogi leśnej - wewnętrznej stanowi inwestycję celu publicznego, stąd zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte rozporządzeniu nr [...] Wojewody P. z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " nie obowiązują w przedmiotowej sprawie;
b) rażące naruszenie prawa materialnego - art. 66 ust. 1 pkt 1-20 u.o.o.ś. w zw. z art. 68 ust. 1 u.o.o.ś. - poprzez zaakceptowanie rażących braków (opis jednego wariantu, bez uwzględnienia co najmniej trzech wariantów wymaganych przepisami prawa) oraz jaskrawych sprzeczności w przedstawionym raporcie oddziaływania na środowisko z 2015 r.;
c) rażące naruszenie zasad ogólnych praworządności i legalności (art. 6 k.p.a) poprzez wydanie rozstrzygnięcia niezgodnego z prawem i niedającego się zaakceptować w demokratycznym państwie prawa;
d) rażące naruszenie zasady ogólnej prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym (art. 7 k.p.a.) i jej gwarancji, poprzez brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie;
e) rażące naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia instrumentalnego, naruszającego zasady ochrony środowiska i przyrody;
art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a. i brak przeprowadzenia samodzielnego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, odrębnego od postępowania w którym zapadła decyzja, której ważność jest kwestionowana, w szczególności brak pełnej kontroli tej decyzji i skoncentrowanie się jedynie na niektórych arbitralnie wybranych zarzutach podniesionych przez Skarżącego;
art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady wzbudzania zaufania jego uczestników do organów administracji publicznej oraz ich gwarancji;
art. 11 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady przekonywania, zasady prawdy materialnej i ich gwarancji, brak dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a także nieprawidłowe i lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
naruszenie art. 109 § 1 k.p.a. oraz art. 85 ust. 3 u.o.o.ś. poprzez niedoręczenie zaskarżonej decyzji Skarżącemu i przyjęcie, że podanie do publicznej wiadomości, o którym mowa w art. 85 ust. 3 u.o.o.ś. jest formą doręczenia decyzji stronom postępowania a nie jedynie poinformowaniem społeczeństwa o wydaniu tego rodzaju decyzji.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzuty skargi SKO wyraziło przekonanie, że z treści decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia z dnia [...] marca 2016r. nie wynika aby organ, który ją wydał uznał przedmiotową inwestycję za cel publiczny. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, również SKO w żadnym miejscu skarżonej decyzji nie uznało, iż w ramach inwestycji polegającej na budowie drogi leśnej – mamy do czynienia z celem publicznym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302; zwanej dalej: p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady przekonywania, zasady prawdy materialnej i ich gwarancji, braku dokładnego i wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy, a także nieprawidłowe i lakoniczne uzasadnienie decyzji, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b ustawy o ochronie przyrody, które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja SKO w B. z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "N. " położonej w leśnictwach T., w kierunku północ-południe od granicy z Nadleśnictwem B. do drogi wojewódzkiej nr [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania - w przedmiocie stwierdzenia nieważności. W postępowaniu tym, co należy przypomnieć, organ ogranicza się tylko do zbadania przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem koncentruje swoje zainteresowanie na poszukiwaniu wad materialnoprawnych decyzji. Wśród przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazuje rażące naruszenie prawa, które określa się jako oczywiste naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym. Obowiązkiem organu badającego ważność decyzji w aspekcie przesłanki rażącego naruszenia prawa jest zatem ustalenie, który konkretny przepis został naruszony, przy czym, rozpoznając sprawę w omawianym trybie, organ orzekający bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania weryfikowanej decyzji.
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne jest, że kontrolowane postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia z dnia 25 maja 2018 r., które zwróciło się do Kolegium o stwierdzenie nieważności nie tylko decyzji Wójta Gminy Bi.z dnia [...] marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania, ale i decyzji Wójta z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej ww. decyzję środowiskową w zakresie terminu wykonania prac określonych w pkt 13 tejże decyzji, wskazując, że obie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego, m.in. art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Przy czym organ w stosunku do decyzji z [...] stycznia 2018 r. zmieniającej pierwotną decyzję środowiskową z dnia [...] marca 2016 r. stwierdził, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznając, że Wójt Gminy B. w sposób nieuprawniony uznał drogę leśną "N. " za drogę publiczną i przyjął, iż jej przebudowa, jako realizacja celu publicznego, podlega wyjątkom z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a co za tym idzie zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa P. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B." nie obowiązują w przedmiotowej sprawie.
Takiej przesłanki organ nie zauważył natomiast w stosunku do decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania z dnia [...] marca 2016 r., przyjmując, że Wójt Gminy B. w żadnym miejscu wydanej decyzji nie stwierdził, że inwestycja polegająca na budowę drogi leśnej jest inwestycją celu publicznego. Ustalenia Kolegium w tym zakresie są jednak nie tyle błędne, co oderwane od samej treści decyzji z dnia [...] marca 2016r. Z uzasadnienia tejże decyzji (str. 27 akt administracyjnych) wynika bowiem wprost, że "Droga przebiega przez Obszar Chronionego Krajobrazu "Puszcza B.", jednak zakazy zawarte w rozporządzeniu nr [...] Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego "Puszcza B.", zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) nie dotyczą realizacji inwestycji celu publicznego, a planowane przedsięwzięcie posiada status inwestycji celu publicznego na podstawie art. 6 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774)". Cytowany fragment decyzji, w ocenie Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że organ wydający decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej potraktował je jako inwestycję celu publicznego, która w myśl art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, nie podlega zakazom ingerencji w siedliska przyrodnicze, określonym na podstawie art. 24 ust. 1-1b ustawy w obowiązującym wówczas rozporządzeniu Wojewody P. W związku z powyższym nie analizował nakazów i zakazów wynikających z ustawy o ochronie przyrody i cytowanego rozporządzenia. Tymczasem przepis § 5 ust. 1 pkt 4 tegoż rozporządzenia wprowadzał na Obszarze Chronionego Krajobrazu "Puszcza B." m.in. zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym, przeciwpowodziowym lub przeciwsuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych.
Jak wynika z zestawienia powyższych regulacji wprowadzone rozporządzeniem Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. na Obszarze Chronionego Krajobrazu "Puszcza B." - zakazy, mogły być pominięte jedynie wówczas, gdyby inwestycja miała charakter inwestycji celu publicznego, a takiego charakteru – jak słusznie dowodzi skarżące Stowarzyszenie - nie można nadać przebudowie drogi leśnej. Definicja inwestycji celu publicznego wskazuje bowiem na dwie cechy tego pojęcia. Pierwszą cechą charakteryzującą inwestycję celu publicznego jest jej zakres, tj. określenie czy dane przedsięwzięcie można zaliczyć do działań o znaczeniu lokalnym, ponadlokalnym, krajowym czy metropolitalnym. Drugą cechą charakterystyczną tego pojęcia jest cel danego zamierzenia, tj. czy stanowi on realizację celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204). Z kolei "cele publiczne" - zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy - zostały zdefiniowane m.in. jako: wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Przy czym art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204) stanowi wyraźnie, że drogi leśne to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Jak wynika z powyższego, obowiązujące przepisy nie przewidują, aby budowa drogi leśnej, która została wprost wykluczona przez ustawodawcę z kategorii dróg publicznych, stanowiła realizację celu publicznego. Takie stanowisko prezentowane jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych, które jednolicie przyjmuje, że drogi niepubliczne nie stanowią celu publicznego. Nie można więc zaliczyć do kategorii celów publicznych budowy, utrzymania, wydzielania, robót budowlanych związanych z drogami wewnętrznymi, ani związanych z drogami dojazdowymi i lokalnymi, które nie mieszczą się w definicji drogi publicznej (tak m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 4 marca 2005 r., IV SA 3935/03, Lex nr 176118 oraz wyrok WSA w Warszawie z 1 marca 2007 r., I SA/Wa 1889/06, Lex nr 315055).
Rację ma zatem skarżące Stowarzyszenie, że Wójt Gminy B. kwalifikując opisaną w decyzji z dnia [...] marca 2016 r. inwestycję polegającą na przebudowie drogi leśnej jako inwestycję celu publicznego, naruszył w sposób rażący art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b ustawy o ochronie przyrody w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przyjmując, że nie mają do niej zastosowania zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w rozporządzeniu nr [...] Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego "Puszcza B.".
Do analogicznej konstatacji doszło też Kolegium w decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia, przyjmując, że Wójt Gminy B. w sposób nieuprawniony uznał drogę leśną "N. " za drogę publiczną i przyjął, iż jej przebudowa, jako realizacja celu publicznego, podlega wyjątkom z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, a co za tym idzie zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w uchwale Nr [...] Sejmiku Województwa P. z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " nie obowiązują w przedmiotowej sprawie. Co prawda w przedmiotowej sprawie SKO zaasekurowało się stwierdzeniem, że Wójt Gminy B. w żadnym miejscu decyzji z dnia [...] marca 2016 r. nie stwierdził, że inwestycja polegająca na budowę drogi leśnej jest inwestycją celu publicznego, tym niemniej biorąc pod uwagę zacytowany wyżej fragment uzasadnienia tejże decyzji, jest to stwierdzenie nieprawdzie i pokazuje jedynie, że SKO nie dość dokładnie przeanalizowało treść decyzji z [...] marca 2016 r. Nie bez znaczenia jest również, że decyzja zmieniająca z dnia [...] stycznia 2018r. dotyczyła tej samej inwestycji – przybudowy drogi leśnej, a obowiązująca w tym czasie uchwała nr [...] Sejmiku Województwa z dnia [...] marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " wprowadzała w § 4 ust 4 analogiczny zakaz, jaki obowiązywał w uprzednio obowiązującym rozporządzeniu Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r.
W tym sposób doszło więc do sytuacji, w której identyczna wada dotycząca obu decyzji Wójta Gminy B., tj. decyzji z dnia [...] marca 2016 r. i zmieniającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r., polegająca na całkowicie bezpodstawnym zakwalifikowaniu drogi leśnej (wewnętrznej, prywatnej) jako inwestycji celu publicznego, a tym samym również niezasadnym zastosowaniu wyjątku z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody i zignorowaniu zakazów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B. " (przy czym, jak wskazano wyżej, zakazy te wynikały w odniesieniu do każdej z decyzji tylko z innego aktu prawnego), doprowadziła Kolegium, w przypadku decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. do wniosku, że chodzi tu o wadę kwalifikowaną prowadzącą do stwierdzenia nieważności tej decyzji, zaś w przypadku skarżonej decyzji z dnia [...] marca 2016 r. doprowadziła do konkluzji, że nie jest to wada dająca podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W ocenie Sądu jest to sytuacja niedopuszczalna z punktu widzenia porządku prawnego. Skoro bowiem inwestycja polegająca na przebudowie drogi leśnej nie mogła być zakwalifikowana jako droga publiczna, to Wójt Gminy B. nie mógł pominąć ustanowionych prawnie zakazów określonych w rozporządzeniu nr [...] Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza B., a zastosowane w przedmiotowym postępowaniu zaniechanie w tym zakresie stanowi rażące naruszenie prawa – art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p., będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 4 marca 2016 r. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Opisane powyżej uchybienia wskazują więc, że organ w zaskarżonej decyzji dokonał nieprawidłowej oceny legalności decyzji Wójta Gminy B. z [...] marca 2016 r. z pozycji przesłanki rażącego naruszenia prawa.
Jako niezasadny natomiast należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 85 ust. 3 u.o.o.ś. (pkt 5 skargi). Z art. 49 § 1 k.p.a. wynika, że jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia. Takim przepisem szczególnym w tym przypadku jest art. 74 ust. 3 pkt 2 u.o.o.ś., który stanowi, że jeżeli liczba stron postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym SKO w B. prawidłowo dokonało doręczenia przedmiotowej decyzji w formie obwieszczenia. Na marginesie należy tylko zauważyć, że doręczenie w trybie art. 74 ust. 3 pkt 2 u.o.o.ś. jest czymś innym niż podanie do publicznej wiadomości informacji o wydaniu decyzji w trybie art. 85 ust. 3 u.o.o.ś.
Jako niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 68 ust. 1 u.o.o.ś. (pkt 1 b skargi). Ma rację organ odwoławczy, że postępowanie nadzwyczajne o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji środowiskowej nie jest trzecią instancją w tym przedmiocie i w związku z tym organ jedynie bada, czy wystąpiły przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym organ nie może dokonywać ustaleń faktycznych ani gromadzić materiału dowodowego, nie może też rozstrzygać ponownie sprawy merytorycznie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów w kwocie 697 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, w wysokości 480 zł ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło