IV SA/Po 1053/18
WyrokWSA w Poznaniu2019-01-30
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca zakaz pochówków na części cmentarza z powodu wysokiego poziomu wód gruntowych została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności w zakresie podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz oceny dowodów?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone z powodu istotnych naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji nieprawidłowo zastosował podstawę prawną, nakazując zakaz zamiast usunięcia uchybień, a także nie wykazał bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, co jest wymogiem dla zastosowania środków nadzwyczajnych. Ponadto, uzasadnienia obu decyzji były wadliwe, nie wyjaśniały w sposób wyczerpujący podstaw faktycznych i prawnych, a ocena dowodów, w tym ekspertyzy hydrogeologicznej, nosiła znamiona dowolności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej Parafii Rzymskokatolickiej zakaz pochówków na nowej części cmentarza z powodu wysokiego poziomu wód gruntowych, stwierdzonego na podstawie ekspertyzy hydrogeologicznej. Parafia wniosła odwołanie, kwestionując prawidłowość ekspertyzy. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Parafia złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędy w ocenie dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Józef Maleszewski (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Św. A. P. w P. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zakazu pochówków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Inspektor Sanitarny na rzecz skarżącej P. P. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej: PPIS, organ I instancji) na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 późn. zm., dalej: u.p.i.s.), art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2017 r., poz. 912, dalej: u.c.ch.z.), § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz. U. z 1959 r., nr 52 poz. 315, dalej: Rozporządzenie 1959) nakazał P. P. (dalej: Parafia, skarżąca) wprowadzenie zakazu pochówków na terenie rozszerzonej ("nowej") części cmentarza parafialnego przy ul. św. Antoniego w P. (działka o numerze ewid. [...], obręb S.) z dniem 4 czerwca 2018 r., do czasu zapewnienia właściwych warunków wodnych, w ten sposób, żeby zwierciadło wody gruntowej znajdowało się na głębokości nie wyższej niż 2,5 m p.p.t.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie sporządzonej na jego zlecenie ekspertyzy hydrogeologicznej stwierdził, że na terenie rozszerzonej ("nowej") części cmentarza zwierciadło wody gruntowej znajduje się na głębokości wyższej niż 2,5 m p.p.t. Z charakterystyki warunków naturalnych wynika, że teren "nowej" części cmentarza położony jest na równinie morenowej, na rzędnych 74,81 - 67,50 m n. p.m. Wykazuje nachylenie w kierunku zachodnim i północno - zachodnim, gdzie przy granicy posesji przepływa ciek S. z rzędną dna cieku na poziomie 66,77 m npm, prowadzący swe wody na odległość ca 540 m na zachód do rzeki W., stanowiącej regionalną strefę drenażu zarówno dla wód powierzchniowych jak i podziemnych całego regionu, w której lustro wody zalega w tym rejonie na poziomie ca 53,0 m n.p.m.
W celu rozpoznania warunków gruntowo - wodnych w dniu 5.03.2018 r. wykonano pięć wierceń geotechnicznych do głębokości 4 m p.p.t. każdy, w następujących punktach:
- otwór nr 1 - w zachodniej "nowej" części cmentarza, za linią ostatnich grobów, na niezagospodarowanej jeszcze części cmentarza,
- otwór nr 2 - w środkowej "nowej" części cmentarza, w granicach wewnętrznej drogi komunikacyjnej,
- otwór nr 3 - we wschodniej "nowej" części cmentarza, w granicach wewnętrznej drogi komunikacyjnej, na wysokości pierwszych grobów,
- otwór nr 4 - w południowej "nowej" części cmentarza, w rejonie istniejącego pola urnowego, na niezagospodarowanej jeszcze części cmentarza,
- otwór nr 5 - w północnej "nowej" części cmentarza, przy krzyżu, w granicach wewnętrznej drogi komunikacyjnej, na wysokości pierwszych grobów.
W wyniku wykonanych wierceń stwierdzono, że budowa geologiczna jest dość jednorodna. Na obszarze całej "nowej" części cmentarza od powierzchni terenu występuje nasyp niekontrolowany o miąższości 0,5 - 0,9 m (grunt nierodzimy), zbudowany z gliny przewarstwionej piaskiem gliniastym z kawałkami cegły lub z piasków gliniastych przewarstwionych piaskiem drobnym. Pod nimi, do głębokości 4,0 m p.p.t. zalega generalnie pokład glin piaszczystych brązowych i szarych, z wyjątkiem otworu nr 2 (centralna część cmentarza), gdzie pod warstwą nasypów niekontrolowanych znajduje się dodatkowo warstwa osadów piaszczystych, lekko zaglinionych, o miąższości 0,5 m, podścielona również pokładem glin piaszczystych brązowych i brązowo - szarych.
Przeprowadzone badania wykazały, że w "nowej" części cmentarza, jedynie w otworze nr 1 nie stwierdzono występowania wody gruntowej, natomiast w otworach nr 2, 3, 4 i 5, pod warstwą nasypów niekontrolowanych, na stropie glin, na głębokości 0,7 - 1,1 m p.p.t. występuje woda gruntowa w postaci swobodnego lustra wody w otworze nr 2 (na głębokości 0,95 m p.p.t.) oraz w postaci sączeń w pozostałych otworach (nr 3, 4 i 5). Sączenia są na tyle duże, że po 40 minutach od zakończenia wiercenia w otworze nr 5 woda ustabilizowała się i osiągnęła poziom 1,1 m p.p.t., natomiast w otworach 3 i 4 po 1 godzinie słup wody w otworze osiągnął wartość 0,6 m (po około 5 godzinach lustro wody w otworach osiągnęłoby poziom 0,7 - 1,1, m p.p.t.).
Powyższe świadczy o niespełnieniu właściwych warunków gruntowo - wodnych na terenie "nowej" istniejącego cmentarza parafialnego zlokalizowanego przy ul. św. Antoniego w P., co może wywierać szkodliwy wpływ na otoczenie cmentarza i jest niezgodne z wymogiem określonym w § 4 ust. 2 Rozporządzenia, który stanowi, że na terenie cmentarza zwierciadło wody gruntowej powinno znajdować się na głębokości nie wyższej niż 2,5 m poniżej powierzchni terenu przy czym nie może być ono nachylone ku zabudowaniom lub ku zbiornikom albo innym ujęciom wody służącym za źródło zaopatrzenia w wodę do picia i potrzeb gospodarczych (sieć wodociągowa lub studnie).
Ponadto PPIS wskazał, że również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówku zwłok i szczątków (Dz. U. z 2008 r. nr 48, poz. 284, dalej: Rozporządzenie 2008) w § 4 stanowi, że: "Usytuowanie terenu cmentarza powinno wykluczać możliwość wywierania szkodliwego wpływu na otoczenie, w szczególności powinno spełniać wymagania wskazane w przepisach określających, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze" a w § 11 ust. 6 stanowi, że "W każdym przypadku odległość między najwyższym poziomem wody gruntowej a dnem grobu nie może być mniejsza niż 0,5 m.".
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Parafia, zarzucając naruszenie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, poprzez przyjęcie za prawidłowy dowód, sporządzony z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w szczególności z § 4 Rozporządzenia 2008 r. oraz § 2 i § 3 Rozporządzenia 1959 oraz naruszenie art. 5 u.c.ch.z. w związku z § 4 Rozporządzenia 2008 oraz § 2 i § 3 Rozporządzenia 1959.
W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że ekspertyza będąca podstawą decyzji PPIS obarczona jest wieloma błędami zarówno merytorycznymi, jak i formalnymi. W związku z tym nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia w sprawie, tym bardziej, że jak wynika z uzasadnienia decyzji, jest to jedyny i ostateczny dowód jaki został w niniejszej sprawie zgromadzony i przywołany w uzasadnieniu. W takiej sytuacji organ rozstrzygający sprawę winien szczególnie wnikliwie oraz skrupulatnie dokonać krytycznej analizy wagi dowodowej takiego dokumentu. Ekspertyza obarczona jest brakami stosownych badań, nie zawiera szeregu istotnych informacji, jak również została sporządzona z pominięciem podstawowych zasad dotyczących metodologii tego rodzaju badań.
W uzupełnieniu odwołania skarżąca złożyła sporządzona na jej zlecenie opinię w sprawie ekspertyzy hydrogeologicznej
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Inspektor Sanitarny (dalej: WPWIS, organ II instancji) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 37 u.p.i.s., § 4 ust. 2 Rozporządzenia 1959, § 4, § 11 ust. 6 Rozporządzenia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że argumenty podnoszone w odwołaniu oraz przedstawione w opinii w sprawie ekspertyzy nie zasługują na uwzględnienie. Badania hydrogeologiczne były przeprowadzone w celu stwierdzenia, na jakim poziomie utrzymują się wody gruntowe, czy zachowane są wymagania określone w § 4 ust. 2 Rozporządzenia 1959, a mianowicie czy zwierciadło wody gruntowej znajduje się nie wyżej niż 2,5 m poniżej poziomu terenu. Dokumentacja hydrogeologiczna na podstawie projektu robót geologicznych, zatwierdzana przez uprawnionego geologa zgodnie z Prawem geologicznym wykonywana jest w sytuacji zakładania nowego cmentarza. Cmentarz parafialny P. P. posiada stosowne dokumenty (postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] oraz z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] opiniujące pozytywnie (warunkowo) dokumentację dot. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla poszerzenia istniejącego cmentarza oraz dokumentację dot. planu zagospodarowania terenu dla poszerzenia istniejącego cmentarza, decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i pozwalającą na budowę obejmujące poszerzenie istniejącego cmentarza, a także pozwolenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] na użytkowanie cmentarza), nie było więc potrzeby wykonywania całego szeregu prac, o których wspomina autor opinii w sprawie ekspertyzy.
WPWIS odniósł się także do pozostałych zarzutów zawartych w opinii w sprawie ekspertyzy, nie stwierdzając ich zasadności. Jak zauważył organ II instancji sporządzona ekspertyza stała się dla organu I instancji wiążącą w przedmiotowej sprawie, gdyż strona w stosownym terminie nie wniosła uwag co do powyższego materiału dowodowego, ani nie przedłożyła własnej ekspertyzy.
Skargę na decyzję WPWIS Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła Parafia.
Wniosła o:
1. Uchylenie zaskarżonych decyzji w całości.
2. Wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji do czasu zakończenia postępowania sądowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
a) naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez naruszenie art. 7, 8, 11, a także art. 80 i 81a k.p.a.
b) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie art. 5 u.c.ch.z. w związku z § 4 Rozporządzenia 2008 oraz § 2 i § 3 Rozporządzenia 1959.
W uzasadnieniu skargi Parafia podtrzymała zarzuty pod adresem ekspertyzy będącej podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji, stwierdzając, że błędy w ocenie materiału dowodowego powielił również organ II instancji, który nie podjął się zweryfikowania poprawności i kompleksowości danych zawartych w ekspertyzie.
W odpowiedzi na skargę WPWIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie dnia 30 stycznia 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko wyartykułowane w skardze i wniósł zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać.
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności).
Przedmiotem niniejszego postępowania przed sądem administracyjnym jest kontrola legalności decyzji Inspektor Sanitarny, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji nakazującą skarżącej wprowadzenie zakazu prowadzenia pochówków na terenie rozszerzonej części cmentarza parafialnego do czasu zapewnienia właściwych warunków wodnych.
W ocenie Sądu decyzja PPIS dotknięta jest wadami uniemożliwiającymi pozostawienie jej w obrocie prawnym. Tym samym wadliwa jest także decyzja WPWIS utrzymująca ją w mocy.
Przede wszystkim zwrócić należy uwagę na powołaną w decyzji PPIS podstawę prawną decyzji: jest nią przepis art. 27 ust. 1 u.p.i.s. Stanowi on, że w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Sentencja decyzji organu I instancji nie odpowiada jednak uprawnieniu statuowanemu przez powyższą regulację: PPIS nie nakazał usunięcia uchybień, lecz wprowadzenie zakazu pochówków. Tak sformułowana sentencja wskazywałby raczej na skorzystanie z uprawnień nadawanych przez ustęp 2 art. 27 u.p.i.s., który przewiduje, że jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części (stanowiska pracy, maszyny lub innego urządzenia), zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wyłączenie z eksploatacji środka transportu, wycofanie z obrotu środka spożywczego, materiału i wyrobu przeznaczonego do kontaktu z żywnością, produktu kosmetycznego lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi albo podjęcie lub zaprzestanie innych działań; decyzje w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
W uzasadnieniu decyzji PPIS, wbrew wymogowi z art. 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśniono podstawy prawnej decyzji. Sprawia to, że decyzja ta de facto uchyla się od kontroli legalności, skoro nie sposób stwierdzić w jakim trybie organ zdecydował się skorzystać ze swych uprawnień: przepis art. 27 ust. 1 u.p.i.s. nie daje podstaw do wprowadzenia zakazu, a jedynie do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Podstaw do wydania zakazu pochówków można by upatrywać w uprawnieniu inspektora do zamknięcia obiektu użyteczności publicznej, czy zaprzestania innych działań (art. 27 ust. 2 u.p.i.s.), lecz w takim wypadku konieczne byłoby odwołanie się do przesłanki bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, czego organ I instancji nie uczynił w uzasadnieniu decyzji (zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy także nie wskazuje za zaistnienie takiej przesłanki, ani na prowadzenie postępowania w celu jej ustalenia). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 8 października 2018 r. WPWIS wstrzymał wykonanie własnej decyzji utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji.
Powołując treść § 4 ust. 2 Rozporządzenia 1959, organ I instancji pominął zapis § 7, który stanowi, że przepisów tegoż rozporządzenia nie stosuje się do cmentarzy już istniejących, jeżeli ich zastosowanie uniemożliwiałoby korzystanie z cmentarza, a właściwy powiatowy (miejski, dzielnicowy) inspektor sanitarny nie sprzeciwia się dalszemu korzystaniu z tego cmentarza. Zapis taki pozwala na postawienie tezy, że odnośnie cmentarzy już istniejących sprzeciw właściwego inspektora sanitarnego umotywowany być musi innymi okolicznościami niż jedynie niespełnienie warunku z § 4 ust. 2 Rozporządzenia 1959. Uzasadnienie decyzji PPIS nie zawiera rozważań w tej materii. Mankamentu tego nie usuwa samo powołanie treści § 11 ust. 6 Rozporządzenia 2008, bowiem regulacja ta dotyczy poszczególnych grobów, nie cmentarza.
Rozstrzygnięcie PPIS nie znajduje również umotywowania w uzasadnieniu decyzji co do zakresu wprowadzonego zakazu. Zakazem pochówków objęty został cały teren rozszerzonej "nowej" części cmentarza parafialnego, co budzi istotne wątpliwości w kontekście treści ekspertyzy, będącej podstawą wydania decyzji. Na sporządzonej w skali 1:500 mapie dokumentacyjnej wskazano usytuowanie wykonanych w ramach badań otworów geotechnicznych. W wysuniętym najbardziej w kierunku zachodnim otworze nr 1 nie stwierdzono występowania wody; pozostałe otwory wykonano we wschodniej części terenu "nowej" części cmentarza. Treść ekspertyzy nie zawiera wniosków co do tego na jakim obszarze "nowej" części cmentarza występuje woda gruntowa na głębokości nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązujących regulacji prawnych. Treść uzasadnienia decyzji PPIS nie pozwala na poznanie motywów, dla których organ I instancji objął zakazem cały teren "nowej" części cmentarza, pomimo tego, że w jej zachodniej części nie wykonano otworów geotechnicznych, zaś w otworze najdalej na zachód wysuniętym nie stwierdzono występowania wody.
Opisane wyżej mankamenty w zakresie uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji powielone zostały w uzasadnieniu decyzji WPWIS. Odnośnie kwestii zakresu przestrzennego orzeczonego zakazu organ II instancji stwierdził, że "przedmiotem zainteresowania PPIS w P. była jedynie powierzchnia pól grzebalnych, gdzie obecnie dokonuje się pochówków" – takiego wniosku nie sposób wyciągnąć jednak z lektury decyzji organu I instancji, która to decyzja ewidentnie dotyczy całej "nowej" części cmentarza. Taki, niezrozumiały, zapis w uzasadnieniu decyzji WPWIS wywołuje nota bene wątpliwość co do prawidłowości decyzji organu II instancji w aspekcie zakresu orzekania: czy mianowicie intencją WPWIS nie było utrzymanie zakazu pochówków ale na mniejszym obszarze, niż wskazany w decyzji PPIS (w takiej sytuacji wadliwe byłoby utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji).
Rozpoznając sprawę na skutek odwołania Parafii, organ II instancji dysponował bogatszym materiałem dowodowym, do akt złożono bowiem dowód prywatny: opinię w sprawie ekspertyzy hydrogeologicznej. Rzeczą organu II instancji było wyczerpujące odniesienie się do zarzutów odwołania, które korelowały z ustaleniami przedłożonej opinii. Czyniąc to w uzasadnieniu swej decyzji, WPWIS wykroczył jednak, w ocenie Sądu, poza swe kompetencje. Co do zasady organ administracji jest rzecz jasna obowiązany sprawdzić, na jakich przesłankach biegły opiera swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość jego rozumowania, nie może jednak dokonywać samodzielnej oceny kwestii wymagających wiadomości specjalnych. Taka ocena została zaś przez WPWIS dokonana, choćby w kwestii orurowania wykonanych otworów badawczych (brak takiego orurowania podniesiono w odwołaniu - w ślad za treścią opinii – jako argument świadczący o niemiarodajności sporządzonej ekspertyzy). Organ II instancji zauważył, że stwierdzona podczas wiercenia budowa geologiczna nie wykazała konieczności rurowania otworów. To twierdzenie, nie znajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym, nie jest możliwe do weryfikacji i sprawia, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ II instancji nosi znamiona dowolności. Marginalnie w tym miejscu zauważyć też należy, że mankamenty w zakresie oceny materiału dowodowego wykazuje także uzasadnienie decyzji organu I instancji, który oparł się na zleconej ekspertyzie. Opinii biegłego nie można przyjmować bezkrytycznie, a organ nie jest tą opinią związany. W uzasadnieniu decyzji nie może się on ograniczyć do powołania konkluzji opinii, lecz jest zobowiązany sprawdzić, na jakich przesłankach biegły wysnuł wnioski w niej zawarte i skontrolować prawidłowość jego rozumowania. Chodzi o ocenę poprawności wniosków, z uwzględnieniem dowodów zebranych w sprawie, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 174/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wady decyzji obu instancji uniemożliwiają pozostawienie ich w obrocie prawnym, ze względu na naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji publicznej winien uwzględnić uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Organ obowiązany będzie poddać wnikliwej analizie i ocenie cały niezbędny dla prawidłowego rozstrzygnięcia materiał dowodowy, w szczególności w kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącą. Konieczna będzie w tym zakresie przede wszystkim krytyczna analiza ekspertyzy hydrogeologicznej w aspekcie argumentów podnoszonych w opinii jej dotyczącej. Samodzielna analiza organu nie może oczywiście wkraczać w sferę wymagającą wiadomości specjalnych. Organ winien także rozważyć, czy celowe będzie wzbogacenie materiału dowodowego np. o – okazaną na rozprawie dnia 30 stycznia 2019 r. – opinię geotechniczną sporządzoną na zlecenie Parafii we wrześniu 2018 r. na potrzeby odwodnienia cmentarza. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia wyjaśniające wątpliwości w sprawie z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 11 k.p.a.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 P.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.
3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia ([...] zł), równowartość wpisu ([...] zł) oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł., łącznie – [...] zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło