II OZ 13/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia E. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 660/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Stowarzyszenia E. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 660/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia E. w W. (dalej "skarżący" lub "Stowarzyszenie") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, Sąd wskazał, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 28 lutego 2018 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej – r.pr. A. K. do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, przez nadesłanie dokumentów (lub ich uwierzytelnionych odpisów), z których wynika umocowanie r.pr. A. K. do reprezentowania Stowarzyszenia E. z/s w W., tj. uchwały podpisanej przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu skargi oraz o udzieleniu pełnomocnictwa wyżej wymienionemu do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, stosownego dokumentu (np. uchwała, statut, lista) z podaniem imion i nazwisk wszystkich członków Stowarzyszenia oraz ich aktualnych adresów zamieszkania. Ponadto, wezwano stronę skarżącą do nadesłania 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego. Przy piśmie z [...] marca 2018 r. pełnomocnik Stowarzyszenia złożył brakujący odpis skargi. Pełnomocnik wskazał też, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach sprawy i zostało udzielone zgodnie ze zmienionymi przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Sąd uznał, że strona skarżąca nie nadesłała stosownego pełnomocnictwa oraz żadnych innych wymaganych przez sąd dokumentów, z których miałoby wynikać jego prawo do reprezentowania Stowarzyszenia. Sąd wskazał, że z dniem 20 maja 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923). Powyższa nowelizacja ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1393 ze zm., zwana dalej "Prawo o stowarzyszeniach") wprowadziła zmiany także w zakresie przepisów dotyczących stowarzyszeń zwykłych, m.in. po art. 41 dodano art. 41a. W wyniku powyższej nowelizacji Prawa o stowarzyszeniach sposób reprezentacji i uprawnienia przedstawiciela stowarzyszenia zwykłego zostały bardziej szczegółowo uregulowane w przepisach tej ustawy. Z treści obecnie obowiązującego art. 41a ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach wynika, że podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. A zatem, przedstawiciel Stowarzyszenia (niezależnie od stanu prawnego) mógł działać w tej sprawie w jego imieniu, w tym wnieść skargę do sądu, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Sąd zatem stwierdził, że aby radca prawny A. K. mógł działać w imieniu Stowarzyszenia, w tym wnieść skargę do sądu, winien legitymować się uchwałą podpisaną przez wszystkich członków Stowarzyszenia o wniesieniu przedmiotowej skargi i udzieleniu pełnomocnictwa radcy prawnemu A. K. do reprezentowania Stowarzyszenia przed sądami administracyjnymi, a także dokumentem, z którego wynika skład osobowy Stowarzyszenia – celem wykazania, że uchwałę tę podjęli wszyscy członkowie Stowarzyszenia. Takich dokumentów strona skarżąca nie przedstawiła. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. Postanowieniu zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 40 ust. 1a i 2 Prawa o stowarzyszeniach w związku z art. 41a ust. 1 i 2 Prawa o stowarzyszeniach - poprzez ich błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego lub udzielenie pełnomocnictwa do jej wniesienia jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, a więc wymagającą uchwały wszystkich członków, podczas gdy jest to czynność nieprzekraczająca zwykłego zarządu i może być podjęta samodzielnie przez przedstawiciela skarżącego, a w rezultacie ich niewłaściwe zastosowanie polegające na żądaniu uzupełnienia rzekomych braków; 2) naruszenie przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. - poprzez odrzucenie skargi pomimo nieuzupełnienia rzekomych braków, podczas gdy skarga nie była dotknięta brakami, które uzasadniałyby jej odrzucenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Osoby te mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 P.p.s.a.). Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym, uzupełnianym w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a.. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy sąd administracyjny odrzuca skargę w sytuacji, gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skargę do Sądu wniosło stowarzyszenie zwykłe. Stowarzyszeniu zwykłemu przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel (lub zarząd) wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnią go do tego w należytej formie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, w którym wskazuje się, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że z treści obecnie obowiązującego art. 41a ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach wynika, że podejmowanie przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymaga uprzedniej zgody wszystkich członków stowarzyszenia zwykłego oraz udzielenia przez nich pełnomocnictwa do dokonania tych czynności. Niezależnie więc od stanu prawnego, przedstawiciel Stowarzyszenia w tej sprawie mógł działać w jego imieniu (w tym wnieść skargę) na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez wszystkich członków Stowarzyszenia. Pełnomocnik Stowarzyszenia zarzucił, że wniesienie skargi do Sądu lub udzielenie pełnomocnictwa do jej wniesienia nie jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i może być podjęta samodzielnie przez przedstawiciela skarżącego. Z powyższym nie należy się zgodzić. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie już niejednokrotnie poruszał tę kwestię, choćby w wyroku z dnia 22 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1445/15 (gdzie stroną było Stowarzyszenie E. w W.), w który m.in. stwierdzono: "Wola wszystkich członków Stowarzyszenia w zakresie wniesienia w imieniu Stowarzyszenia skargi kasacyjnej (a także skargi) winna być wyrażona co do konkretnej sprawy, a nie ogólnie, abstrakcyjnie. Konkretna sprawa dotycząca konkretnej decyzji może wiązać się z różnymi skutkami nie tylko faktycznymi, ale i prawnymi. Niektóre sprawy mogą powodować daleko idące skutki prawne. W określonych sprawach w przypadku wniesienia skargi do Sądu pierwszej instancji czy też skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie chodzi bowiem tylko o obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od takiej skargi, ale także o skutki jakie mogą powstać w przyszłości w związku z konkretną sprawą, np. odszkodowanie dochodzone przez inwestora. Określone skutki mogą też powstać w konkretnej sprawie w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji bądź Naczelnym Sądem Administracyjnym". W wyroku tym NSA jasno podkreślił, że wniesienie do Sądu skargi, jak i ewentualne złożenie skargi kasacyjnej od zapadłego wyroku jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd. Pogląd ten podtrzymuje Sąd orzekając w niniejszej sprawie. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest niezasadny, a orzeczenie Sądu I instancji z dnia 11 kwietnia 2018 r. jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.