I SAB/Bk 14/18

WyrokWSA w Białymstoku2019-01-30

Skład orzekający: Wojciech Stachurski, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego dopuścił się bezczynności w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017, i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017, ponieważ nie wydał postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet odsetek od nieterminowych wpłat zaliczek w ustawowym terminie. Bezczynność ta, trwająca pięć miesięcy i ustępująca dopiero po interwencji organu wyższego stopnia, została uznana za rażące naruszenie prawa. Postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do zwrotu nadpłaty zostało umorzone z uwagi na wydanie przez organ postanowienia po wniesieniu skargi.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione niedokonanie zwrotu nadpłaty w ustawowym terminie, mimo złożenia korekty deklaracji podatkowej. Organ przekazał część nadpłaty na poczet zajęcia zabezpieczającego, jednak nie zwrócił ani nie rozliczył pozostałej kwoty 8.067 zł w terminie. Organ argumentował, że kwota ta została zaliczona na poczet odsetek od nieterminowo wpłaconych zaliczek, jednak nastąpiło to dopiero po wniesieniu skargi.
Rozstrzygnięcie
1. Stwierdzono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok. 2. Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. Umorzono postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok. 4. Odstąpiono od wymierzenia organowi grzywny. 5. Zasądzono od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na rzecz skarżącej N. K. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.),, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi N. K. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 1. stwierdza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok, 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok, 4. odstępuje od wymierzenia organowi grzywny, 5. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na rzecz skarżącej N. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. N. K. wniosła skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (Organ), przejawiającą się brakiem dokonania zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 w kwocie 8.067 zł, powiększonego o należne odsetki, mimo upływu terminu na dokonanie tejże czynności dnia [...] października 2018 r. Działający w imieniu Skarżącej pełnomocnik zarzucił naruszenie: 1) art. 77 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1998 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm. – dalej: "o.p."), poprzez nieuzasadnione niedokonanie zwrotu w ustawowo określonym 3-miesięcznym terminie, którego bieg rozpoczął się wraz ze złożeniem przez Skarżącą korekty deklaracji PIT-36L za rok 2017 z dnia [...] lipca 2018 r., 2) art. 120 o.p. poprzez przekazanie kwoty z tytułu nadpłaty mimo braku obowiązku wynikającego z wezwania organu egzekucyjnego do dokonania takiej czynności. W związku z tymi zarzutami Skarżąca wniosła m.in. o: 1) stwierdzenie, że Organ w postępowaniu w zakresie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, 2) zobowiązanie Organu do dokonania zwrotu należnej nadpłaty podatku powiększonego wraz z należnymi odsetkami obliczonymi na podstawie art. 78 o.p., 3) zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca pismem z dnia [...] maja 2018 r. zawnioskowała o zwrot na rachunek bankowy, wykazanej w deklaracji z [...] kwietnia 2018 r. nadpłaty w kwocie 181.709 zł. Po złożeniu korekty deklaracji podatkowej dnia [...] lipca 2018 r., w ramach której wykazana została skorygowana kwota nadpłaty w ostatecznej wysokości 204.818,00 zł, rozpoczął się bieg 3-miesięcznego terminu na dokonanie zwrotu wskazanej kwoty. Jednak Organ w odpowiedzi na wspomniany wniosek wskazał, iż w związku zajęciem zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] września 2017 r. dokonanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (Zajęcie 1), należność z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 została przekazana na poczet tego zajęcia. Organ przekazał na rzecz organu egzekucyjnego wyłącznie część należności z tytułu nadpłaty podatku. Natomiast nie przekazał na poczet zajęcia ani nie dokonał zwrotu pozostałej części kwoty należnej z tytułu tejże nadpłaty, tj. 8.067 zł, w 3-miesięcznym terminie wynikającym z art. 77 § 2 w zw. z 274 § 2 pkt. 2 o.p. Nie wydał również żadnej decyzji lub postanowienia, w ramach którego wszcząłby postępowanie na podstawie którego brak zwrotu byłby uzasadniony. Nie budzi więc wątpliwości Skarżącej, że Organ dopuścił się bezczynności. Zgodnie z terminem, do którego przestrzegania zobowiązany został Organ zwrot powinien zostać dokonany najpóźniej dnia [...] października 2018 r. Zdaniem Skarżącej, Organ poprzez brak jakiegokolwiek działania dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Na skutek niedbałego działania Skarżąca utraciła możliwość odzyskania całości przysługującej jej należności w związku z pozbawionym podstawy prawnej przekazaniem części nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2017 na poczet zajęcia z dnia [...] września 2017 r. Rażące naruszenie prawa potwierdza wprowadzenie Skarżącej w błąd poprzez wskazanie, iż kwota ta została przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w związku z dokonanym na tej należności Zajęciem 1. Jednak jak wynika z ostatniej dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. czynności w postaci zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu zwrotu i nadpłaty podatku z dnia [...] września 2018 r. (Zajęcie 2), Zajęcie 1, na które powołał się Organ, nie dotyczyło rozliczeń z nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017, ani zwrotu nadpłaty, gdyż w takiej sytuacji zbędne byłoby dokonywanie odrębnego zajęcia. Skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z odpowiedzią z dnia [...] października 2018 r. nadpłata z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych stanowiła należność podlegającą Zajęciu 1. Jednak zgodnie z treścią Zajęcia 2 ewentualnie to na jego podstawie można uznać, iż zostało dokonane zajęcie nadpłaty z tytułu podatku, natomiast przekazanie części nadpłaty w ramach przelewu z dnia [...] sierpnia 2018 r. zostało dokonane bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Dodatkowo jak wskazane zostało w treści tego pisma nadpłata wykazana w skorygowanej deklaracji PIT-36L za rok 2017 r. została w całości przekazana na poczet Zajęcia 1. Natomiast zgodnie z dokumentacją znajdującą się w aktach Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., na poczet wspomnianego zajęcia została przekazana kwota 196.751,00 zł, która stanowi jedynie część nadpłaty, która powinna zostać wypłacona Skarżącej. Skarżąca podniosła, że w dniu [...] listopada 2018 r. wystosowała do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. ponaglenie w związku z bezczynnością Organu. Odpowiadając na skargę Organ wniósł o: 1) umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie żądania pkt 1 skargi, wobec wydania przez postanowienia z dnia [...] grudnia 2018 r. w sprawie zaliczenia nadpłaty w liniowym podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-36L za 2017 r. w wysokości 8.067 zł na poczet odsetek stałych od nieterminowo dokonanych wpłat zaliczek za miesiące luty-grudzień 2017 r., 2) oddalenie skargi w pozostałej części, wobec braku przesłanek do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) niewymierzanie organowi grzywny. Przedstawiając stan faktyczny Organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. będący organem egzekucyjnym, w dniu [...] września 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności - Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Uznania zajętej wierzytelności dłużnik dokonał pismem z dnia 12 października 2018 r., stwierdzając, że zgodnie z art. 89a § 2 oraz 89 § 3 pkt 1 u.p.e.a. uznaje zajętą wierzytelność i oświadcza, że przysługująca dłużnikowi (Skarżącej) nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikająca ze złożonej korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 - PIT-36L w kwocie 196.751,00 zł została przekazana organowi egzekucyjnemu w dniu [...] sierpnia 2018 r. Zeznanie PIT-36L Skarżąca złożyła dnia [...] kwietnia 2018 r. wykazując nadpłatę w kwocie 181.709,00 zł. Dnia [...] lipca 2018 r. Skarżąca złożyła korektę zeznania PIT-36L, wykazując nadpłatę w kwocie 204.818,00 zł. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o zwrot nadpłaty w wysokości 181.709,00 zł wykazanej w zeznaniu PIT-36 za 2017 rok. Organ udzielił odpowiedzi na w/w pismo w dniu [...] września 2018 r. informując, iż przedmiotowa nadpłata została przekazana Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B. na poczet zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] września 2017 r. Jednocześnie organ podatkowy przed dokonaniem zwrotu ustalił, że nie wszystkie należne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r. były zapłacone, a część zaliczek została zapłacona po terminie płatności. Łączna kwota odsetek stałych od zaliczek za okres od lutego do grudnia 2017 r., na dzień złożenia zeznania wyniosła 8.067 zł. W związku z powyższym nadpłata podatku dochodowego wynikająca z korekty PIT-36L za 2017 r. pomniejszona o odsetki od niezapłaconych bądź zapłaconych w niepełnej wysokości zaliczek, w dniu [...] września 2018 r. została przekazana organowi egzekucyjnemu - w kwocie 196.751 zł (kwota wynikająca z korekty zeznania PIT-36L w wysokości 204.818,00 zł pomniejszona o kwotę 8.076,00 zł). W dniu [...] września 2018 r. wpłynęło do Organu drugie zajęcie zabezpieczające innej wierzytelności pieniężnej z dnia [...] września 2018 r. W dniu [...] listopada 2018 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. na bezczynność organu przejawiającą się brakiem dokonania zwrotu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2017 w kwocie 8.067 zł, powiększonego o należne odsetki, mimo upływu terminu na dokonanie tejże czynności dnia [...] października 2018 r. W postanowieniu z dnia [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. stwierdził, że Organ dopuścił się bezczynności w przedmiocie poinformowania Strony o sposobie rozliczenia nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. w kwocie 8.067 zł. Stwierdził jednocześnie, że bezczynność Naczelnika nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz wyznaczył Organowi dodatkowy termin do załatwienia sprawy w ciągu 7 dni od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia. Zalecenie to zostało wykonanie i w dniu [...] grudnia 2018 r. Organ wydał postanowienie nr [...] w sprawie zaliczenia nadpłaty w liniowym podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-36L za 2017 r. w wysokości 8.067 zł na poczet odsetek stałych od nieterminowo dokonanych wpłat zaliczek za miesiące luty-grudzień 2017 r. W związku z powyższym Organ stwierdził, że podjęcie działania po wniesieniu skargi, w tym wypadku wydanie postanowienia z dnia [...] grudnia 2018 r., powoduje że nie pozostaje w bezczynności i postępowanie należy umorzyć. Organ podniósł dodatkowo, że jego działanie nie posiadało cech rażącego naruszenia prawa. Postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty w liniowym podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-36L za 2017 r. w wysokości 8.067 zł na poczet odsetek stałych od nieterminowo dokonanych wpłat zaliczek za miesiące luty-grudzień 2017 r. zostało wydane dopiero po wniesieniu skargi do Sądu, jednakże bezczynność ta nie miała charakteru rażącego. Organ ustalił, iż w ciągu 2017 r. Skarżąca nie wpłacała należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych lub wpłacała je w zaniżonej wysokości, czego niewątpliwie jako profesjonalista w prowadzeniu działalności gospodarczej była świadoma. Nie dokonała jednak wpłat samodzielnie regulując powstałą zaległość. Kwota ta wyniosła 8.067,00 zł i została zarachowana na poczet tych należności. Wydanie postanowienia o zaliczeniu nadpłaty na poczet istniejących zaległości jest czynnością materialno-techniczną, nie przesądzającą, ani o wysokości nadpłaty, ani wysokości zaległości podatkowej. Ponadto organ podjął działania celem wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób odpowiedzialnych za niewydanie postanowienia. W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. został poinformowany o dokonanych czynnościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zasady wyrokowania oraz formy wyroków uwzględniających skargi na bezczynność wynikają z treści art. 149 p.p.s.a. Stosownie do § 1 tego przepisu, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). W myśl zaś art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Nie ulega wątpliwości, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92). Rozpoznając skargę na bezczynność Sąd jest zobowiązany do skontrolowania, czy organ zrealizował swoje obowiązki, w tej konkretnej sprawie wynikające ze złożonego przez Skarżącą wniosku z dnia [...] maja 2018 r. o zwrot nadpłaty wykazanej w PIT-36L. Przeprowadzona, według podanych powyżej kryteriów, kontrola legalności działania organu wykazała, że w sprawie doszło do bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego, która miała charakter rażącego naruszenia prawa. Dodać przy tym trzeba, że wydanie przez Organ po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność rozstrzygnięcia o zaliczeniu nadpłaty w liniowym podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-36L za 2017 r. w wysokości 8.067 zł na poczet odsetek stałych od nieterminowo dokonanych wpłat zaliczek za miesiące luty-grudzień 2017 r., nie zwolniło sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy Organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność ta zadecydowała jednak o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania Organu do żądanego przez stronę zwrotu nadpłaty. Wydanie wspomnianego postanowienia uczyniło bezprzedmiotowym wniosek skargi o zobowiązanie do dokonania tego zwrotu. Oceniając, czy w sprawie organ pozostawał w bezczynności w zakresie zwrotu nadpłaty podatku dochodowego w kwocie 8.067 zł trzeba mieć na uwadze, że upływ terminu zwrotu nadpłaty nie zawsze musi skutkować zwrotem nadpłaty. Zgodnie z art. 76 § 1 o.p., nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W przypadku ziszczenia się przesłanek do rozdysponowania kwoty nadpłaty podatkowej w inny sposób niż jej zwrot, na przykład – tak jak w rozpatrywanym przypadku – poprzez zaliczenie na poczet odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, organ ma obowiązek wydać postanowienie na podstawie art. 76a § 1 o.p. Z akt sprawy wynika, że organ podatkowy ustalił, że Skarżąca nie zapłaciła wszystkich należnych zaliczek na podatek dochodowy, a część zaliczek opłaciła po terminie płatności. Obliczone w ten sposób odsetki od zaliczek zamknęły się w kwocie 8.067 zł i Organ pomniejszył o tę wartość kwotę nadpłaty wykazaną przez stronę w korekcie zeznania podatkowego (204.818 zł) i przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę 196.751 zł. Pierwotnie, organ podatkowy nie zaliczył jednak części owej nadpłaty nas poczet odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy Skarżącej, do czego obligował go przepis art. 76a § 1 o.p. Uczynił to dopiero blisko pięć miesięcy po złożeniu korekty zeznania PIT-36L i po rozpatrzeniu przez organ wyższej instancji ponaglenia Skarżącej w związku z bezczynnością organu, przejawiającą się zdaniem strony brakiem zwrotu przedmiotowej nadpłaty w kwocie 8.067 zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., nie informując Skarżącej o sposobie rozliczenia kwoty 8.067 zł nadpłaty, pozostawał w bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Stan bezczynności trwał do dnia wydania postanowienia zaliczającego nadpłatę w kwocie 8.067 zł na poczet odsetek stałych od nieterminowych wpłat zaliczek na podatek dochodowy za miesiące od lutego do grudnia 2017 r. i ze względu na długość jego trwania (5 miesięcy) oraz podjęcie formalnych czynności dopiero po interwencji organu wyższego stopnia, Sąd przyjął, że miał miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd doszedł do przekonania, że w analizowanym przypadku miało miejsce kwalifikowane naruszenie prawa. Z niezrozumiałych przyczyn od momentu złożenia wniosku o zwrot nadpłaty, a następnie od dnia złożenia korekty zeznania podatkowego, organ nie podejmował żadnych czynności w odniesieniu do żądanego przez stronę zwrotu kwoty 8.067 zł. Przez okres 5 miesięcy od dnia złożenia korekty zeznania PIT- 36L organ, ani nie zwrócił podatniczce tej kwoty, ani jej nie rozdysponował w inny sposób, tj. jako zaliczenie na poczet odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Nie da się racjonalnie uzasadnić nie podejmowania jakichkolwiek czynności w tym zakresie. Dopiero ponaglenie Skarżącej, rozpatrzone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2018 r., doprowadziło do załatwienia sprawy wnioskowanego przez stronę zwrotu nadpłaty ww. kwoty, poprzez poinformowanie w formalnym rozstrzygnięciu z dnia [...] grudnia 2018 r. o zaliczeniu nadpłaty w tej wysokości na poczet odsetek stałych od nieterminowych wpłat zaliczek na podatek dochodowy za miesiące od lutego do grudnia 2017 r. Uznając, że w sprawie miała miejsce bezczynność z rażącym naruszeniem prawa Sąd nie znalazł jednak podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Nałożenie grzywny ma fakultatywny charakter. Wniosku w tym zakresie Skarżąca nie złożyła, Sąd zaś z urzędu nie widzi konieczności zastosowania tego środka. Podkreślenia bowiem wymaga, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do załatwienia sprawy poprzez wydanie stosownego aktu bądź podjęcie odpowiedniej czynności. Cel ten został w sprawie osiągnięty. Skarga zwalczyła bezczynność organu i doprowadziła do załatwienia sprawy dotyczącej zwrotu nadpłaty podatku z PIT 36L Skarżącej. Poza rozdysponowaniem kwoty 196.751 zł na rzecz organu egzekucyjnego, pozostała kwota nadpłaty - 8.067 zł - została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy. Z informacji zawartych w odpowiedzi na skargę oraz przekazanych przez pełnomocnika organu na rozprawie wynika ponadto, że podjęte zostały działania zmierzające do wyjaśnienia przyczyn bezczynności oraz mające na celu zidentyfikowania osoby odpowiedzialnej za przedmiotową bezczynność, o czym organ wyższego stopnia został poinformowany w odrębnym piśmie. Odnosząc się do zarzutów kwestionujących prawidłowość dokonanych zajęć zabezpieczających innej wierzytelności pieniężnej oraz podważających czynność przekazania nadpłaty w kwocie 196.751 zł z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B., Sąd stwierdza, że nie mogły być one rozpoznane w ramach wywiedzionej skargi na bezczynność organu podatkowego. Rolą sądu rozpoznającego skargę na bezczynność jest sprawdzenie, czy organ podjął stosowne, prawem wymagane działanie, do którego był zobowiązany, nie zaś merytoryczne rozstrzyganie sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. Zawarte w pkt 3 wyroku orzeczenie o umorzeniu postępowania znalazło podstawę w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach zaś, Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a oraz w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło