II SA/Rz 1251/18
WyrokWSA w Rzeszowie2019-01-31
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Magdalena Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy jeden z rodziców dziecka prowadzi działalność gospodarczą w innym państwie członkowskim UE, a dziecko i drugi rodzic mieszkają w Polsce, polskie organy administracji powinny odmówić przyznania świadczenia rodzicielskiego, czy też powinny zbadać możliwość przyznania dodatku dyferencyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy w sposób prawidłowy. W szczególności nie ustalono, czy mąż skarżącej faktycznie pobierał świadczenia we Francji, czy polskie organy przekazały wniosek do właściwej instytucji francuskiej, oraz czy przysługuje dodatek dyferencyjny. Brak tych ustaleń uniemożliwia merytoryczną kontrolę decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego D. J. na dziecko P. J. za okres od stycznia do czerwca 2016 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na fakt, że ojciec dziecka, T. J., w tym okresie prowadził działalność gospodarczą we Francji, co zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Rozporządzenie nr 883/2004) dawało pierwszeństwo ustawodawstwu francuskiemu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nieprawidłowe zastosowanie przepisów o koordynacji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...].
Przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji" lub Kolegium") utrzymująca w mocy decyzję Wojewody (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] lipca 2018r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania D. J. świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. J. za okres od dnia 03.01.2016r., do 30.06.2016r.
W podstawie prawnej decyzji powołano art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "K.p.a." oraz art 2-8 w zw. z art 23 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.; dalej: "u.ś.r.").
Wydanie decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:
Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016r., Wójt Gminy [...] przyznał D. J. prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. J. ur.03.01.2016r. na okres od dnia 01.01.2016r., do 31.01.2017r. Decyzja ta stała się ostateczna. Następnie działając z urzędu i na podstawie art.23a ust.5 u.ś.r. - decyzją nr [...] z dnia [...].03.2017r., uchylił wyżej opisaną decyzję od dnia 03.01.2016r., do 30.06.2016r., gdyż w tym okresie zachodziła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego.
Akta sprawy wraz z ww. decyzją Wójta Gminy [...] przesłano do Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej (obecnie Wojewoda ). Prowadząc postępowanie wyjaśniające ustalono, że T. J. (ojciec P. J.) w okresie od 01.03.2015r., do 13.06.2016r., prowadził działalność gospodarczą na terenie Republiki Francuskiej. D. J. - matka dziecka nie pozostawała w zatrudnieniu, ani nie prowadziła własnej działalności gospodarczej i nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Wraz z dzieckiem zamieszkuje na terenie Polski.
Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2018r., nr [...] (zn. [...]), odmówił przyznania D. J. prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. J. w okresie od dnia 03.01.2016r., do 30.06.2016r., gdyż w tym okresie, na zasadzie pierwszeństwa, miało zastosowanie ustawodawstwo francuskie. Ustalono, że miesięczna wysokość świadczenia rodzicielskiego przysługującego za granicą przekracza wysokość świadczenia możliwego do przyznania w Polsce, prawo do świadczenia rodzicielskiego zawieszono w całości, stwierdzając przy tym, że nie przysługuje dodatek dyferencyjny.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. J. podniosła, że jej małżonek podczas pobytu we Francji nie starał się o dodatki na dzieci.
Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i opisaną na wstępie decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniło, że problematykę będącą przedmiotem niniejszego postępowania regulują przepisy u.ś.r. oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L Nr 166, str. 1 późn. zm.; dalej: "rozporządzenie 883/2004); Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L Nr 284, str. 1 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie w sprawie wykonania rozporządzenia nr 883/2004), Decyzja Nr F1 z dnia 12 czerwca 2009r., dotyczącej wykładni art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 odnoszące się do zasad pierwszeństwa w przypadku zbiegu praw do świadczeń rodzinnych (Dz. U. UE.C 2010, Nr 106, str. 11).
Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. a i b (i) rozporządzenia nr 883/2004 w przypadkach, w których na podstawie ustawodawstwa więcej niż jednego Państwa Członkowskiego udzielane są świadczenia w tym samym okresie i dla tych samych członków rodziny, mają zastosowanie następujące zasady pierwszeństwa:
a) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z różnych tytułów, kolejność pierwszeństwa jest następująca: w pierwszej kolejności prawa udzielane z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.
b) w przypadku świadczeń wypłacanych przez więcej niż jedno Państwo Członkowskie z tego samego tytułu, kolejność pierwszeństwa ustalana jest poprzez odniesienie do następujących kryteriów dodatkowych: (i) w przypadku świadczeń uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek: miejsce zamieszkania dzieci, pod warunkiem, że taka praca jest wykonywana (...).
W świetle brzmienia tego przepisu oraz ustaleń organu I instancji, które organ II instancji w całości podzielił, że ustawodawstwo francuskie w okresie od dnia urodzenia dziecka tj. 03.01.2016r., do 30.03.2016r., ma pierwszeństwo, gdyż od 01.03.2015r., do 13.06.2016 r. T. J. prowadził działalność gospodarczą na terenie Republiki Francuskiej. Zgodnie zaś z art.68ust. 2 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne udzielane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mające pierwszeństwo.
W skardze do Sądu skarżąca zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia:
1) art. 77 § 1 K.p.a. w z w. z art. 80 K.p.a. w z w. z art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organ wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wydanie orzeczenia na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, brak ustaleń czy mąż skarżącej w okresie prowadzenia działalności gospodarczej za granicą faktycznie pobierał jakiekolwiek świadczenie i miał w ogóle realną możliwość uzyskania jakiegokolwiek świadczenia za granicą, czy też ze względu na tą okoliczność takie świadczenie z mocy przepisów prawa francuskiego mu nie przysługiwało.
2) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Skarżąca została "zaskoczona" najpierw decyzją Wójta Gminy [....] z dnia [...] marca 2017r., znak sprawy: [...] o uchyleniu jej prawa do świadczenia rodzicielskiego za okres od 3.01.2016 r. do 30.06.2016 r. oraz kolejno decyzją Wojewody i zaskarżoną decyzją SKO . Zarzuciła, że organ nie umożliwił jej wypowiedzenia się w sprawie, przez co pozbawił ją prawa do czynnego udziału w sprawie,
3) art. 9 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę P. J., podczas gdy organ był zobligowany czuwać nad tym, aby skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Uchylenie prawa skarżącej do świadczenia rodzicielskiego za ww. okres prowadzić będzie do tego, że skarżąca poniesie odpowiedzialność za uchybienia pracownika organu, który pozytywnie rozpatrzył wniosek skarżącej o prawo do przedmiotowego świadczenia. Skarżąca zamiast skorzystać z ułatwienia w dostępie do pomocy w postaci świadczenia rodzinnego prawdopodobnie zmuszona będzie do zwrotu kwot, jakie organ jej wypłacił.
4) art. 81a § 1 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony skarżącej i orzeczenie o odebraniu stronie prawa do świadczenia rodzinnego za ww. okres. Skoro organ zaniechał przeprowadzenia wnikliwego postępowania dowodowego i ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy skarżącej, to nie powinien rozstrzygać sprawy na jej niekorzyść. Organy rozstrzygające sprawę powinny przede wszystkim ustalić, czy skarżąca ubiegając się o świadczenie wiedziała lub obiektywnie mogła wiedzieć, że istnieją jakiekolwiek okoliczności i fakty prawotwórcze, które nie uprawniały jej do pobierania świadczenia rodzicielskiego na córkę P. J..
5) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wskazania faktów uznanych przez organ za udowodnione, ani dowodów, na których się oparł.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 3 u.ś.r. w zw. z art. 68 ust.1 lit. a i b Rozporządzenia nr 883/2004 poprzez niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. J. w okresie od 3.01.2016 r. do 30.06.2016 r., podczas gdy zgodnie z zasadą pierwszeństwa - jeżeli w ww. mąż skarżącej wykonywał pracę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej we Francji, zaś jednocześnie skarżąca i dziecko mieli miejsce zamieszkania w Polsce, to decydujące jest miejsce zamieszkania dziecka. Miała zatem prawo do pobierania świadczenia na dziecko P. J. na terytorium Rzeczypospolitej Polski co oznacza, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca i nie odpowiada prawu;
2) art. 23 a ust. 5 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżąca w ww. okresie podlegała ustawodawstwu państwa francuskiego, podczas gdy mąż skarżącej nie mógł ubiegać się o świadczenie we Francji, ponieważ skarżąca razem z córką P. J. zawsze miała miejsce zamieszkania w Polsce;
W oparciu o podniesione zarzuty, wniosła o:
I. zmianę zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018r., znak sprawy: [...] i przyznanie skarżącej prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko P. J. w okresie od 3 stycznia 2016r. do dnia 30 czerwca 2016r.;
II. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego celem ponownego rozpoznania;
III. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] Wojewody z dnia [...] lipca 2018r., znak sprawy: zn. [...] i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;
IV. zasądzenie kosztów postępowania wywołanego wniesieniem niniejszej skargi, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych;
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Dodatkowo podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów świadczeniobiorca nie może swobodnie dokonywać wyboru państwa, w którym zamierza pobierać świadczenia rodzinne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
Skarga okazała się zasadna, bowiem stan faktyczny sprawy przyjęty do orzekania nie pozwala na odparcie zarzutów skargi w tym zakresie jak i stwierdzenie o prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.
Stosownie do art. 77 § 1 K.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres, jak wspomniano wcześniej, określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Następnie zgodnie z art. 80 K.p.a., organ dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślenia jednak wymaga, że realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Powinna ona bowiem przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, jak również wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1560/10, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa o świadczenie rodzicielskie na córkę P. J. 13 stycznia 2016 r., a Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] przyznał skarżącej świadczenie rodzicielskie na córkę P. J. urodzoną 3 stycznia 2016 r. od 1 stycznia 2016 r. do 31 stycznia 2017 r. Natomiast decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] zmienił decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. i uchylił prawo do pobierania tego świadczenia rodzicielskiego na córkę P. J. za okres od 03.01.2016 do 30.06.2016 r. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że 2 marca 2017 r. do GOPS wpłynęło pismo Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej z 23 lutego 2017 r. oraz pismo z 19 października 2016 r. informujące, że T. J. prowadził własną działalność na terenie Francji w okresie od 1 marca 2015 r. do 13 czerwca 2016 r. W związku z powyższym w niniejszej sprawie w okresie od 3 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
W aktach administracyjnych sprawy jest pismo GOPS z dnia 26 kwietnia 2016 r. informujące Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej , że skarżąca 25 kwietnia 2016 r. poinformowała GOPS o pobycie męża T. J. we Francji od 4 kwietnia 2015 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej o fakcie podlegania T. J. ustawodawstwu Francji w zakresie świadczeń rodzinnych w okresie od 1 marca 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. poinformował GOPS pismem z dnia 29 września 2016 r. nr [...].
Zestawienie powyższych dat wskazuje, że od dnia poinformowania przez skarżącą GOPS o podleganiu systemowi koordynacji świadczeń do czasu uchylenia decyzji przez Wójta gminy [...] upłynęło 11 miesięcy, który to organ już we wrześniu 2016 r. miał wiedzę o potrzebie zastosowaniu systemu koordynacji w tej sprawie.
Od dnia 1 maja 2004 r., tj. od chwili przystąpienia Polskiej Rzeczpospolitej do Unii Europejskiej - art. 2 ust. 2 Traktatu akcesyjnego (Dz. U. Nr 90, poz. 864 z późn. zm.) z mocy art. 3 ust. 1 ww. traktatu Rzeczpospolita Polska, jako państwo członkowskie, jest związana przepisami prawa unijnego w całym dotychczasowym dorobku i jest obowiązana stosować te przepisy. System świadczeń rodzinnych, do których należy zasiłek pielęgnacyjny nie jest jedynie przedmiotem wewnętrznych regulacji Polski, jako państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale również przepisów unijnych, które to przepisy, zgodnie z dorobkiem orzeczniczym Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, mają prymat nad przepisami prawa polskiego.
Problematyka świadczeń rodzinnych w prawie unijnym uregulowana jest: 1) w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; 2) w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Wymienione wyżej rozporządzenia zawierają normy ustanawiające pierwszeństwo organów państwa rodzica i zamieszkiwania dziecka, jak również normy kolizyjne pozwalające uniknąć sytuacji, w której członkowie rodziny uprawnieni do świadczeń rodzinnych przebywający na terytorium różnych państw Wspólnoty będą pobierać świadczenia i w jednym i w drugim państwie zgodnie z kryteriami ustawowymi przepisów prawnych tych państw.
Zgodnie z ogólną regułą wyartykułowaną w art. 1 ust. 2 i 3 u.ś.r. świadczenia rodzinne przysługują obywatelom polskim, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Za "przepisy o koordynacji" - w myśl art. 3 pkt 15a u.ś.r. uznaje się oba wyżej wymienione rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady.
Wymienione akty normatywne stanowiąc element porządku prawnego obowiązującego w Polsce, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, tj. pobierania świadczeń rodzinnych na tego samego członka rodziny w tym samym czasie w różnych krajach, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa właściwego przy ich przyznawaniu i zasad zawieszania już ustalonych świadczeń.
W myśl art. 68 ust. 2 zd. pierwsze rozporządzenia nr 883/2004, w przypadku zbiegu uprawnień, świadczenia rodzinne ustalane są zgodnie z ustawodawstwem wyznaczonym, jako mającym pierwszeństwo na podstawie przepisów ust. 1. Ustęp ten przewiduje pierwszeństwo prawa udzielanego z tytułu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, w drugiej kolejności prawa udzielane z tytułu otrzymywania emerytury lub renty i w ostatniej kolejności prawa uzyskiwane na podstawie miejsca zamieszkania.
Natomiast pojęcie "świadczeń rodzinnych" w przywoływanym rozporządzeniu, zdefiniowane w jego art. 1 lit. z, oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny, z wyłączeniem zaliczek z tytułu świadczeń alimentacyjnych oraz specjalnych świadczeń porodowych i świadczeń adopcyjnych wspomnianych w załączniku I. Artykuł 60 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowi, że wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych kierowany jest do instytucji właściwej. Przepis art. 67 zd. 1 rozporządzenia stanowi, że osoba jest uprawniona do świadczeń rodzinnych zgodnie z ustawodawstwem właściwego Państwa Członkowskiego, włącznie ze świadczeniami dla członków rodziny, którzy zamieszkują w innym Państwie Członkowskim, tak jak gdyby zamieszkiwali oni w pierwszym Państwie Członkowskim. Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 osoby, do których stosuje się to rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Stosownie zaś do treści art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia osoba wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Zasadą jest zatem podleganie ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego.
Ojciec małoletniej P. J., a mąż skarżącej przebywał na terenie Francji od 1 marca 2015 r. do 13 czerwca 2016 r. i w tym okresie prowadził własną działalność gospodarczą, a skarżąca - w okresie, którego częściowo dotyczyła decyzja - mieszkała na terenie Polski i była osobą bezrobotną, właściwie organy przyjęły, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji, i pierwszeństwo stosowania, będzie miało ustawodawstwo Francji.
W układzie faktycznym właściwym dla analizowanej sprawy, wobec złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w organie polskim, zastosowanie znajduje art. 68 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004, zgodnie którym instytucja polska zobowiązana była niezwłocznie przekazać wniosek instytucji właściwej Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma zastosowanie z tytułu pierwszeństwa, poinformować o tym fakcie skarżącą i w razie konieczności zapewnić dodatek dyferencyjny. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego należało do instytucji właściwej Państwa Członkowskiego - właściwego organu Republiki Francuskiej - tak jak gdyby został on złożony bezpośrednio do niej.
W kompetencji polskich organów pozostało rozstrzygnąć o tym, czy skarżącej przysługuje dodatek dyferencyjny, o jakim mowa w art. 68 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004. Jest to świadczenie przyznawane w kwocie stanowiącej różnicę w wysokości świadczenia przyznanego w oparciu o przepisy Państwa Członkowskiego, którego ustawodawstwo ma pierwszeństwo, względem świadczenia, jakie przysługiwałoby uprawnionemu na gruncie przepisów, które miałyby zastosowanie, gdyby nie wchodziła w grę koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Innymi słowy, chodziło o porównanie świadczenia przyznanego na gruncie ustawodawstwa Republiki Francuskiej ze świadczeniem, jakie przysługiwałoby skarżącej na gruncie przepisów polskich, i w razie konkluzji, że to ostatnie świadczenie byłoby wyższe od tego przyznanego we Francji, wydanie decyzji w przedmiocie dodatku dyferencyjnego w kwocie odpowiadającej różnicy obu świadczeń.
Sąd wyżej już stwierdził, że wydane w tym postępowaniu decyzje organów obu instancji nie poddają się merytorycznej kontroli, gdyż naruszają przepisy postępowania. Formularz F002 (karta nr 37- 47 akt admin. I inst.), stanowi odpowiedź na wniosek o ustalenie właściwości, ale na podstawie treści tego formularza nie można zidentyfikować, czy dotyczy on również świadczenia rodzicielskiego. Materiał dowodowy powoduje duży stopień wątpliwości, czy wniosek skarżącej został przesłany do właściwej instytucji we Francji Nie potwierdza też tego faktu uzasadnienie decyzji organu I instancji, którą odmówiono skarżącej przyznania na córkę P. J. prawa do świadczenia rodzicielskiego za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 czerwca 2016 r. Wojewoda , jako organ I instancji w uzasadnieniu decyzji opisał system świadczeń wychowawczych/rodzicielskich, ale nie wyjaśnił, czy mąż skarżącej takie świadczenie rodzicielskie pobierał i które z nich obowiązujące na terytorium Republiki Francuskiej jest odpowiednikiem świadczenia rodzicielskiego w Polsce, którego domagała się skarżąca wnioskiem z dnia 13 stycznia 2016 r., Wyjaśnienia też wymaga kwestia uzyskanego dochodu przez męża skarżącej, która twierdzi, że dochód ten w kontrolowanym okresie wynosił 0 zł. Ustalenia ta mają być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości, gdyż będą miały istotne znaczenie na treść podjętej decyzji.
Rozważenia też będzie wymagała kwestia art. 68 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 regulującego zbieg świadczeń z tego samego tytułu, który dopuszcza właściwość organu ze względu na miejsce zamieszkania dzieci.
Brak realizacji uprawnienia w przedmiocie zasiłku rodzicielskiego w ramach systemu koordynacji w państwie zatrudnienia, nie może automatycznie powodować negatywnych skutków w postaci odmowy przyznania świadczenia rodzicielskiego w państwie zamieszkania dziecka w przypadku spełnienia ustawowych przesłanek do jego przyznania.
Również decyzja organu II instancji narusza przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 K.p.a., gdyż utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, który orzekał na nieprawidłowo ustalonym stanie faktycznym, a ta wada postępowania całkowicie została pominięta przez organ II instancji, który powinien rozpatrzyć sprawę w całokształcie, gdyż w tym zakresie obowiązuje zasada oficjalności. Ze względu na użycie sformułowań o wysokim stopniu ogólności, uzasadnienie decyzji narusza art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W realiach niniejszej sprawy za przedwczesne Sąd uznał odniesienie się do zarzutów natury merytorycznej, wobec konieczności powtórzenia całego postępowania według wskazań wynikających z niniejszego uzasadnienia.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 i art. 134 P.p.s.a. uchylił decyzje obydwu instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni poczynione przez Sąd uwagi, ustali przedmiot postępowania, wskaże czy wniosek skarżącej został przekazany instytucji właściwej i czy instytucja ta go rozstrzygnęła oraz wyda decyzję w odpowiednim przedmiocie, która będzie odpowiadała kryteriom z art. 107 § 3 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło