III SA/Wr 469/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Anetta Chołuj, , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. we W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2018 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: u.p.e.a.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] z [...] września 2017 r. (nr [...]) w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec "A" sp. z o. o. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez "B" we W. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. - [...] prowadził wobec "A" sp. z o. o. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez "B" we W., obejmujących należności z tytułu zwrotu środków z realizacji programów europejskich. Postanowieniem z [...] września 2017 r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne, ponieważ okazało się ono bezskuteczne w związku z brakiem składników majątkowych, do których można skierować zajęcie egzekucyjne. Przesyłka zawierająca to postanowienie została wysłana na adres: W., ul. [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że na dzień [...] sierpnia 2017 r. adres ten był adresem aktualnym. Spółka nie informowała organu o zmianie adresu. Pismem z [...] czerwca 2018 r. "A" sp. z o. o. złożyła zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. We wniosku zakwestionowano skuteczność doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wskazując, że postanowienie zostało skierowane na nieaktualny adres. Mając na względzie argumenty podniesione przez Spółkę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał za zasadne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie i zweryfikowanie zgłoszeń dokonywanych przez Spółkę do Krajowego Rejestru Sądowego. Wskazał, że dokumentacja zgromadzona w aktach rejestrowych Sądu Rejonowego dla W. - [...], [...] Wydział Gospodarczy, potwierdza, że zarząd Spółki podjął w dniu [...] sierpnia 2017 r. uchwałę (nr [...]) o zmianie adresu na: ul. [...] W. Wniosek o dokonanie w aktach rejestrowych Spółki tej zmiany, został złożony do Sądu [...] sierpnia 2017 r. Z danych zawartych w formularzu złożonym przez stronę skarżącą wynikało, że Spółka zwracając się o dokonanie w rejestrze zmiany adresu - nie podała nowego adresu (część C, rubryka 40-44). Powyższa okoliczność przedłużyła postępowanie rejestrowe, ponieważ Sąd zarządzeniem z dnia [...] września 2017 r. (sygn. akt [...]), wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Uzupełniony wniosek wraz z prośbą o przyspieszenie rozpatrzenia wniosku wpłynął do Sądu Rejonowego dla W. - [...], [...] Wydział Gospodarczy w dniu [...] października 2017 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., Sąd Rejonowy dokonał zmiany danych w Krajowym Rejestrze Sądowym podając jako aktualny adres Spółki, ul. [...], lok. [...], W. Zarządzenie wpisania danych do systemu wpisów również zostało wydane przez Sąd w dniu [...] października 2017 r. Organ podkreślił dodatkowo, że z informacji uzyskanych z ogólnopolskiej bazy danych identyfikacyjnych i adresowych organizacji również wynika, że adres jest aktualny od dnia [...] października 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Adres siedziby Spółki: ul. [...] lok. [...], W. – zgodnie z bazą Krajowego Rejestru Sądowego – był aktualny do dnia [...] października 2017 r. Mając na względzie powyższe, a zwłaszcza fakt niepoinformowania Naczelnika Urzędu Skarbowego W. - [...] o okoliczności zmiany adresu siedziby Spółki oraz fakt, iż zmiany w Krajowym Rejestrze Sądowym zostały dokonane dopiero w dniu [...] października 2017 r. (a postanowienie zostało wysłane przez organ egzekucyjny we wrześniu 2017 r. - kiedy w KRS figurował adres: ul. [...], W.), należało uznać, że organ egzekucyjny - nie dysponując informacją o zmianie adresu siedziby Spółki - nie mógł podjąć próby doręczenia rozstrzygnięcia pod innym adresem niż ten, który strona zgłosiła, jako ostatni, tj. ul. [...], W. Końcowo organ przywołał przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulujące tzw. doręczenie zastępcze. Wskazał, że w sprawie pierwsza próba doręczenia miała miejsce [...] września 2017 r. Powtórne awizo zostało dokonane [...] września 2017 r. Przesyłka była przechowywana w Urzędzie Pocztowym przez 14 dni, a następnie zwrócona nadawcy [...] października 2017 r., jako niepodjęta przez adresata. Organ wskazał, że przesyłkę należało uznać za doręczoną [...] października 2017 r. W konsekwencji zażalenie powinno być wniesione najpóźniej [...] października 2017 r., tymczasem pełnomocnik strony wniósł je dopiero [...] czerwca 2018 r., a zatem z przekroczeniem terminu. Wobec powyższego zaskarżonym w sprawie postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowieniem z [...] lipca 2018 r. (nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił także przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Sądu strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zarzuciła naruszenie art. 134 kpa poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia mimo że prośbę o przywrócenie terminu należało uwzględnić, a ponadto: naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 k.p.a., 70 kpa, 77 kpa i 80 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, niezebranie dowodów przez wysłuchanie, niezebranie zeznań na piśmie, niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, czym doprowadzono do ustaleń sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym i uniemożliwiono pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu, czyli poprzez ustalenie, że uchybienie terminowi nastąpiło z wyłącznej winy Skarżącego, podczas gdy uchybienie to nastąpiło mimo dochowania przez Skarżącego staranności w zakresie prowadzonej sprawy administracyjnej, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. poprzez rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpuiący, co uniemożliwiło pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu i doprowadziło do ustaleń sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podkreśliła, że co prawda nie ujawniła zmiany adresu organowi, ale chciała zaskarżyć postanowienie, gdyż posiada majątek na przynajmniej częściowe zaspokojenie. Podkreśliła, że pełnomocnikowi Spółki doręczono jednocześnie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wraz z postanowieniem odmawiającym przywrócenia terminu. Zauważyła, że dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwia wydanie postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, zgodnie z którym, skoro nie dopełniła obowiązku poinformowania o zmianie adresu, to uchybienie terminu nastąpiło z jej winy. Niezasadne w ocenie Spółki było powołanie się przez organ na art. 17 § 1 ustawy o KRS. Dokument urzędowy jakim jest odpis z KRS w sprawach, w których wpis ma znaczenie deklaratoryjne nie ma charakteru dowodu od kiedy zmieniono siedzibę spółki rozumianą jako adres w tym samym mieście. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W myśl art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przedmiotem skargi było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] lipca 2018 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] z [...] września 2017 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Analiza akt administracyjnych sprawy pozwala stwierdzić, że postanowienie organu I instancji z [...] września 2017 r., nadane w placówce pocztowej [...] września 2017 r., zostało wysłane na adres: W., ul. [...]. Adres ten zgodnie z wydrukiem z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień [...] sierpnia 2017 r. był prawidłowym adresem Spółki. Przesyłka zwierająca postanowienie była dwukrotnie awizowana - [...] września 2017 r. i [...] września 2017 r. a następnie z powodu niepodjęcia jej przez adresata zwrócona nadawcy. Organ wskazał, że przesyłkę należało uznać za doręczoną [...] października 2017 r. W konsekwencji zażalenie, powinno być wniesione najpóźniej w dniu [...] października 2017 r., tymczasem pełnomocnik Strony wniósł je dopiero w dniu [...] czerwca 2018 r., a zatem z przekroczeniem terminu. Strona skarżąca zakwestionowała prawidłowość doręczenia przesyłki wskazując, że została ona wysłana na nieaktualny adres, bowiem doszło do jego zmiany jeszcze przed wydaniem postanowienia z [...] września 2017 r. Kwestią sporną była zatem prawidłowość doręczenia postanowienia organu I instancji stronie skarżącej w sytuacji zmiany jej adresu. Wskazać przy tym należy okoliczności ustalone przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na podstawie akt rejestrowych Sądu Rejonowego dla W. – [...], które nie były kwestionowane przez stronę skarżącą. Z ustaleń tych wynika, że zarząd Spółki podjął [...] sierpnia 2017 r. uchwałę (nr [...]) o zmianie adresu na: ul. [...] W. Wniosek o dokonanie w aktach rejestrowych Spółki tej zmiany, został złożony do Sądu [...] sierpnia 2017 r. Z danych zawartych w formularzu złożonym przez stronę skarżącą wynikało, że Spółka zwracając się o dokonanie w rejestrze zmiany adresu - nie podała nowego adresu. Powyższa okoliczność przedłużyła postępowanie rejestrowe, ponieważ Sąd zarządzeniem z [...] września 2017 r. (sygn. akt [...]), wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Uzupełniony wniosek wraz z prośbą o przyspieszenie jego rozpoznania wpłynął do Sądu Rejonowego dla W. - [...], [...] Wydział Gospodarczy, w dniu [...] października 2017 r. Postanowieniem z [...] października 2017 r., Sąd Rejonowy dla W. - [...], [...] Wydział Gospodarczy, dokonał zmiany danych w Krajowym Rejestrze Sądowym podając jako aktualny adres Spółki, ul. [...], lok. [...], W. Zarządzenie wpisania danych do Systemu Wpisów również zostało wydane przez Sąd w dniu [...] października 2017 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nowy – aktualny adres Spółki został ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym dopiero w dniu [...] października 2017 r. W dacie zatem wysyłania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego (we wrześniu 2017 r.) adresem Spółki widniejącym w Krajowym Rejestrze Sądowym był adres: W., ul. [...]. Spółka nie powiadomiła przy tym organu o zmianie adresu i nie wniosła o kierowanie korespondencji na adres inny niż znany był organowi i inny niż wskazany w Krajowym Rejestrze Sądowym. W konsekwencji uznać należało, że organ prawidłowo dokonał doręczenia na znany mu dotychczasowy adres Spółki. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 986 ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Przepis ten konstytuuje zasadę domniemania prawdziwości danych wpisanych do rejestru. Jest ona wiążąca zarówno w stosunkach pomiędzy podmiotem podlegającym wpisowi do rejestru a osobami trzecimi, jak i pomiędzy osobami trzecimi dokonującymi między sobą czynności na podstawie danych bez udziału podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru (A. Michnik, Komentarz do art. 17 ustawy o KRS, Lex 2013). Ustanowione w tym przepisie domniemanie ma charakter domniemania formalnego, na podstawie którego przyjmuje się istnienie określonego stanu rzeczy bez jakichkolwiek założeń. Organy podatkowe związane są dokonanymi wpisami do KRS i nie mogą dokonywać odmiennych ustaleń faktycznych, a także samodzielnie prowadzić przeciwdowodów z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej na okoliczności wynikające z rejestru przedsiębiorców (por. wyrok NSA z 23 października 20113 r., sygn. akt II FSK 555/13). W konsekwencji zasadnie organ przyjął, że dane zawarte w rejestrze, zgodnie z zasadą jawności wpisów oraz zasadą wiarygodności informacji w nim zawartych, należało traktować jako aktualne i prawdziwe. Podkreślenia wymaga również, że uchybienia w zakresie aktualizacji danych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w zakresie barku poinformowania organu o zmianie adresu mogą obciążać tylko Spółkę. Zasadnie zatem organ doręczył Spółce postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na adres ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym w dacie dokonywania tego doręczenia. Zgodnie z art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Skoro w sprawie strona skarżąca nie podjęła adresowanej do niej i dwukrotnie awizowanej przesyłki pocztowej, zawierającej postanowienie organu I instancji, doręczenie należało uznać za dokonane z upływem ostatniego dnia 14 – dniowego okresu liczonego od pierwszego zawiadomienia, które nastąpiło [...] września 2017 r. W konsekwencji zatem należało przyjąć, że postanowienie zostało doręczone Spółce w dniu [...] października 2017 r., natomiast siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłyną [...] października 2017 r. Zażalenie z [...] czerwca 2018 r. (data wpływu do organu – [...] czerwca 2018 r.) zostało więc złożone z przekroczeniem terminu. W tej sytuacji organ, zgodnie z dyspozycją art. 134 k.p.a. był zobligowany do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia wobec niespornego złożenia tego zażalenia po terminie. Nie zasługiwała na uwzględnienie argumentacja strony skarżącej, zgodnie z którą postanowienie o odmowie przywrócenia terminu powinno być wydane przed postanowieniem stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postawienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego został on przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu, jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie do załatwienia wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: I FSK 322/14, I FSK 1445/11, I FSK 1443/11, I FSK 1444/11 i I FSK 1446/11). Zarzuty sformułowane w punkcie 1 i 2 skargi odnosiły się do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Legalność tego postanowienia nie była przedmiotem badania w sprawie, dlatego Sąd nie odniósł się do postawionych w tym zakresie zarzutów. Skarga okazała się zatem nieuzasadniona. Sąd rozpoznający sprawę nie stwierdził również, by zaskarżone postanowienie było dotknięte jakimikolwiek uchybieniami, które uzasadniałyby jego uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.