II SA/Bd 1258/18

WyrokWSA w Bydgoszczy2019-02-12

Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Janiszewska-Ziołek, Anna Klotz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej w budynku mieszkalnym, ale nie zamieszkiwała w nim i nie prowadziła w nim gospodarstwa domowego w dniu zdarzenia, przysługuje zasiłek celowy na jego odbudowę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie zasiłku celowego na odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego w wyniku klęski żywiołowej jest warunkowane nie tylko poniesieniem straty, ale przede wszystkim faktem zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego w tym budynku w dniu zdarzenia. Osobie, która zaspokaja swoje podstawowe potrzeby mieszkaniowe w innym miejscu, nawet jeśli poniosła straty w nieruchomości, nie przysługuje taki zasiłek, ponieważ pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i jest przeznaczona dla osób, które nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej własnymi zasobami.
Stan faktyczny
Skarżąca M. P. wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na odbudowę zniszczonego w wyniku nawałnicy budynku mieszkalnego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że skarżąca nie zamieszkiwała w zniszczonym budynku i nie prowadziła w nim gospodarstwa domowego w dniu zdarzenia, a jej centrum życiowe znajdowało się w Ł. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek (spr.) sędzia WSA Anna Klotz Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie m.in. art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1508, dalej jako "ups"), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na odbudowę budynku mieszkalnego położonego w m. W. K. [...] (przeciwdziałanie i usuwanie skutków niekorzystnych zjawisk atmosferycznych noszących znamiona klęski żywiołowej, które wystąpiły na terenie Gminy K.). W stanie faktycznym niniejszej sprawy skarżąca M. P., dnia [...] września 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie ww. zasiłku celowego. Po rozpatrzeniu wniosku, Burmistrz K. decyzją z dnia [...] marca 2018 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, uzasadniając to faktem, iż w wyniku przeprowadzonego przez organ wywiadu środowiskowego ustalono, iż skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego w zniszczonym budynku mieszkalnym oraz nie zamieszkiwała w nim podczas nawałnicy, ponieważ jej centrum życiowe jest w Ł., gdzie prowadzi ona gospodarstwo domowe i zamieszkuje wraz z mężem i dziećmi. Wobec tego nie spełniła ona kryterium sprecyzowanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w pkt I pkt 4 Zasad udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęsk żywiołowych, zatwierdzonych pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. znak DOLiZK-IV-775-20/2017 z uwzględnieniem zmian do tychże zasad zatwierdzonych przy piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. znak DOLiZK-IV-775-20-2017 (dalej jako "Zasady"). Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła odwołanie do SKO, które decyzją z dnia [...] maja 2018 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zarzucił Burmistrzowi K., brak konsekwencji w wydawanych przez niego rozstrzygnięciach w odniesieniu do wnioskowanych przez skarżącą zasiłków celowych na odbudowę budynków gospodarczych i budynku mieszkalnego. Wydanie w tym samym czasie decyzji przyznającej zasiłki celowe dot. budynków gospodarczych oraz decyzji odmownej w odniesieniu do budynku mieszkalnego, przy istniejących w obydwu przypadkach takich samych okolicznościach, świadczy w uznaniu Kolegium o wybiórczym traktowaniu istniejącego stanu faktycznego. Ponadto SKO podkreśliło, iż organ I instancji, nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności oraz nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania w niniejszej sprawie, Burmistrz K., decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia w formie zasiłku celowego na odbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego, uzasadniając to twierdzeniem, iż skarżąca w dniu nawałnicy nie prowadziła gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym w miejscowości W. K. [...]. Organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, iż przedmiotowy budynek mieszkalny, w dniu nawałnicy, zamieszkiwany był przez rodziców skarżącej, mających dożywotnią służebność mieszkania, natomiast centrum życiowe M. P. koncentrowało się w Ł. przy ul. [...]. Zamieszkiwanie pod adresem W. K. [...] skarżąca rozpoczęła od września 2017 r., tj. od momentu złożenia wniosku o przedmiotową pomoc finansową, na co wskazuje wywiad środowiskowy z dnia [...] września 2017 r. Ponadto, organ wskazał, iż wydanie odmiennych decyzji w odniesieniu do wniosków dot. budynków gospodarczych i budynku mieszkalnego, miało związek z odmiennymi regulacjami dotyczącymi zasad udzielania pomocy na uszkodzenia w poszczególnych budynkach, bowiem jedynie przyznanie pomocy na odbudowę budynku mieszkalnego uwarunkowane jest prowadzeniem w tym budynku gospodarstwa domowego w dniu nawałnicy. W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2018 r., skarżąca w całości zaskarżyła powyższą decyzję Burmistrza K., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 104 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, ze zm., dalej jako "k.p.a.") i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, w tym m.in. poprzez niejednoznaczne i uznaniowe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia; 2) naruszenie procedury administracyjnej, a w szczególności art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a., poprzez nierozstrzygnięcie istotnych okoliczności przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, które były wskazane przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu skarżąca wskazała nadto, iż organ I instancji nie przeprowadził żadnych dodatkowych czynności, ani nie zebrał dowodów, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, m.in. w zakresie konieczności i przyczyn opieki nad rodzicami skarżącej. Podkreśliła również, że organ nie ustalił, zgodnie z nakazem SKO, procentowej oceny szkód oraz nie wyliczył w oparciu o tę ocenę ich wartości. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, SKO powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2018 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na niewyjaśnione okoliczności braku jednoznacznego stwierdzenia, iż w dniu nawałnicy skarżąca prowadziła gospodarstwo domowe, zlecił on przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w ramach, którego przesłuchani zostali najbliżsi sąsiedzi skarżącej, jej rodzice oraz pracownicy MGOPS w K.. Jak wskazało SKO, z protokołów przesłuchań, wynika, iż M. P. nie mieszka pod adresem W. K. [...], nie pracuje w gospodarstwie, a ziemia jest w dzierżawie. Organ wskazał, iż zeznanie ojca skarżącej, który podał, iż córka przebywa w W. K. 2/3 czasu w skali miesiąca, kłóci się z zeznaniem matki, która nie potrafiła powiedzieć ile razy córka jest w W. . Ponadto w oświadczeniu złożonym w MGOPS matka skarżącej napisała, iż gospodarstwo prowadzone jest jedynie przez nią i przez jej męża, co ojciec skarżącej wyjaśnił, iż spowodowane było faktem, iż zawsze czuli się gospodarzami. Kluczowymi, w uznaniu organu, okazały się zeznania pracowników MGOPS w K., z których wynika, iż skarżąca zmieniła pierwotnie złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, bez wiedzy pracownika socjalnego, w ten sposób, że zmieniła swój adres zamieszkania z Ł., ul. [...] na W. K. [...], co potwierdza, iż centrum życiowe skarżącej skupia się w Ł., natomiast w miejscowości W. K. sprawuje ona jedynie doraźną opiekę nad rodzicami, sporadycznie ich odwiedzając, co potwierdzają sąsiedzi. Na ostateczną decyzję SKO, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła M. P., zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o uchylenie jej i poprzedzającej jej decyzji Burmistrza K. oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez poczynienie w sprawie ustaleń oraz wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o regulacje nie zawarte w powszechnie obowiązujących źródłach prawa, a ponadto w sprzeczności z podstawowymi zasadami i celami pomocy społecznej; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. . art. 107 § 3 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności w zakresie zastosowania art. 40 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej; . art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie sprzecznych ze sobą decyzji w tożsamym stanie faktycznym i prawnym w sytuacji, gdy skarżącej odmówiono przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na odbudowę budynku mieszkalnego, a jednocześnie otrzymała ona podobne świadczenia na remont budynków gospodarczych; . art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie ustaleń dotyczących miejsca zamieszkania Pani P. z pominięciem oceny składającego się na definicję tegoż miejsca elementu woli skarżącej oraz okoliczności prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami. W uzasadnieniu skarżąca wskazała nadto, iż organ przy rozpatrywaniu jej wniosku powinien opierać się na stosownych przepisach u.p.s., tj. art. 40 ust. 2 i 3, które jako przesłankę warunkującą możliwość przyznania zasiłku celowego wskazują poniesienie straty w wyniku m.in. klęski żywiołowej. Podniosła również, że Zasady określone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, na których organ oparł całość istotnych rozważań w sprawie, nie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Podkreśliła również, że działaniem sprzecznym z zasadami i celami pomocy społecznej była odmowa przyznania zasiłku celowego zarówno jej, jako niezamieszkującej na przedmiotowej nieruchomości, jak i jej rodzicom jako nieuprawnionym w świetle Zasad. Wątpliwości w jej uznaniu budzi również fakt przyznania w identycznym stanie faktycznym i prawnym zasiłku celowego na remont budynków gospodarczych i jednoczesna odmowa przyznania owego zasiłku na odbudowę znacznie mocniej zniszczonego budynku mieszkalnego. Skarżąca podniosła również, iż w jej uznaniu dowody przeprowadzone w sprawie oceniono w sposób nierzetelny i tendencyjny (dom przesłuchiwanych sąsiadów oddalony jest o ok. 2 km; matka skarżącej leczy się psychiatrycznie), a przy swoich ustaleniach organ pominął całkowicie element woli skarżącej składający się na definicję miejsca zamieszkania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił ponadto, iż istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy miało przeprowadzone przez niego uzupełniające postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli to naruszenie miało bądź mogło mieć - istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd stwierdził brak podstaw do uwzględnienia skargi w oparciu o przedstawione w niej zarzuty oraz z urzędu kontrolując sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Materialnoprawną podstawą podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U z 2018 r., poz. 1508). Zgodnie z treścią przepisów art. 40 ust. 2 i 3 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (ust. 2), niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (ust. 3). Z przytoczonych regulacji wprost wynika, że przesłanką warunkującą przyznanie pomocy w ramach tego zasiłku jest poniesienie straty w wyniku m.in. klęski żywiołowej. Pomimo tego zasiłek celowy nie pełni funkcji odszkodowawczej za powstałe szkody w wyniku klęski żywiołowej i jego celem nie jest zapewnienie pełnej rekompensaty z tytułu powstałych strat i szkód. Zasiłek ten jest bowiem świadczeniem oferowanym w ramach pomocy społecznej, zatem musi być przyznawany zgodnie z zasadami i celami pomocy społecznej, co wymaga uwzględnienia w ramach udzielanej pomocy zasady subsydiarności, pomocniczości i wspomagającego charakteru pomocy społecznej oraz możliwości pomocy społecznej (art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1, 2 i 4 ups). Pomoc społeczną przede wszystkim cechuje subsydiarny charakter środków pomocowych, co oznacza, że powinny być one uruchomiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej wykorzystując "własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Celem jej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Należy mieć także na uwadze, że użyte w art. 40 u.p.s. sformułowanie "może być przyznany" oznacza, że decyzja w sprawie przyznania omawianego świadczenia ma charakter uznaniowy, a zatem organ ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięcia. Uznaniowy charakter omawianej regulacji wskazuje zatem jednoznacznie, iż wsparcie udzielane na podstawie art. 40 u.p.s. nie jest skierowane bezwzględnie do wszystkich osób, które doznały uszczerbku w wyniku klęski żywiołowej oraz w takim rozmiarze jak tego żądają. Nie każdy więc podmiot, który poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej w rozumieniu art. 40 ust. 2 u.p.s., może i musi uzyskać wnioskowane świadczenie. Środki przeznaczone na pomoc społeczną są środkami publicznymi i muszą być przydzielane zgodnie z celami i zasadami pomocy społecznej, o których mowa w art. 2 i art. 3 u.p.s., w tym zgodnie z wyrażoną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą subsydiarności. Z powyższego wynika, że możliwość udzielania na podstawie powyżej powołanych przepisów pomocy w formie zasiłku celowego osobom poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej zależy nie tylko od samej okoliczności poniesienia straty w wyniku klęski żywiołowej, ale również determinowana jest zasadami i celami pomocy społecznej. Z tych zaś, zdaniem Sądu wynika, że wsparcie finansowe powinno zostać skierowana do osób, które zamieszkiwały i koncentrowały swoje życie w lokalach lub domach zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku klęski żywiołowej, i które w związku z tym znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, gdyż nie mogą zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych, z racji utraty jedynego miejsca zamieszkania. Samo powstanie, na skutek klęski żywiołowej straty w nieruchomości stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, w sytuacji gdy osoba ta ma zaspokojone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie pomocy w postaci zasiłku celowego (takie stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12 - dostępny na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl baza CBOSA). Pomoc społeczna kierowana jest bowiem do osób, które nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Z powyższym stwierdzeniem opartym na istocie celu wsparcia społecznego korelują rozwiązania przyjęte w piśmie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 sierpnia 2017 r. znak DOLiZK-IV-775-10/2017 "Zasady udzielania, ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pomocy finansowej w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku zdarzeń noszących znamiona klęski żywiołowej", zmienionym pismami z dnia 29 sierpnia 2017 r. znak DOLiZK-IV-775-20/2017 oraz z 25 maja 2018 r. znak DOLiZK-IV-22/2018 (dalej powoływanymi jako "Zasady udzielania pomocy finansowej"), określającymi zasady udzielania pomocy finansowej z przeznaczeniem na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku zdarzenia klęskowego. W pkt I ppkt 4 Zasad udzielania pomocy finansowej wskazuje się bowiem, że pomoc przyznawana jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia zdarzenia klęskowego, gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym zniszczonym lub uszkodzonym w wyniku tego zdarzenia, a w pkt I ppkt 6 określa się wprost, że jeżeli w zniszczonym lub uszkodzonym budynku/lokalu mieszkalnym gospodarstwo domowe nie był prowadzone w dniu zdarzenia klęskowego, nie zachodzą przesłanki do przyznania pomocy. Wprawdzie wskazane pismo organu rządowego nie należy do źródeł prawa powszechnie obowiązującego (na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca) niemniej jednak obrazuje ono określone ujednolicone standardy i zasady postępowania organu pomocowego względem osób pokrzywdzonych zdarzeniem klęskowym, celem zapewniania równego dostępu do pomocy finansowej ze środków rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, a także odzwierciedla ono założenia na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa celem realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, co wiąże się jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone finansowane z budżetu państwa. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 4 u.p.s., do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych na pokrycie wydatków związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną. Z kolei, jak stanowi art. 22 pkt 1 u.p.s., do zadań wojewody należy ustalanie sposobu wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Gmina natomiast, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę, o czym stanowi art. 110 ust. 2 u.p.s. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego, który przekazuje środki finansowe na realizację tego zadania zleconego, co określa jednocześnie możliwości finansowe organu pomocowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązującego zawartych w ustawie o pomocy społecznej, lecz także z uwzględnieniem Zasad udzielania pomocy finansowej. Biorąc więc pod uwagę regulację art. 40 ust. 2 u.p.s. warunkującą możliwość przyznania zasiłku celowego koniecznością poniesienia straty w wyniku klęski żywiołowej, a także mając na względzie uznaniowość świadczenia, wspomagający i subsydiarnego charakter pomocy społecznej oraz wytyczne wynikające z przytoczonych Zasad udzielania pomocy finansowej, stwierdzić należy, że rolą organów rozpatrujących przedmiotowy wniosek o przyznanie pomocy finansowej w związku z uszkodzeniem budynku mieszkalnego w wyniku nawałnicy, było poczynienie ustalenia nie tylko odnośnie tego czy i jako poniesiona została strata w przedmiotowym budynku mieszkalnym, ale także czy skarżąca mieszkała i prowadziła gospodarstwo w tym budynku mieszkalnym w dniu zdarzenia klęskowego. Ta ostatnia kwestia, stanowiąca jedyną przesłankę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, w ocenie Sądu została w dostateczny sposób wyjaśniona przez organ II instancji. Poczynione w spawie ustalenia pozwalają bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że warunek ten nie został w sprawie spełniony. W zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stwierdzone zostało, że wnioskodawczyni nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego w W. K., jako że (jak wynika to z dowodów zgromadzonych w toku postępowania) wraz z mężem i dziećmi zamieszkuje ona w Ł., gdzie koncentruje się jej centrum życiowe. Okoliczność nie prowadzenia gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym w W. K., znajduje potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy, tj. w "protokołach ze spotkań" z mieszkańcami W. K. (sąsiadami oraz z rodzicami skarżącej), w "Ocenie uszkodzeń budynku spowodowanych działaniem zjawisk atmosferycznych – sierpień 2017" z dnia [...] sierpnia 2017 r., z informacji Niepublicznego Zakładu opieki Zdrowotnej "Z. " w Ł. z [...] października 2017r. I tak: z protokołów rozmów z mieszkańcami W. wynika, że skarżąca jest jedynie "widywana" w miejscu zameldowania najczęściej przy okazji "odwiedzania" rodziców. Fakt zamieszkiwania skarżącej w Ł. potwierdzili również jej rodzice, którzy informowali, że ich córka "wiąże swoją przyszłość i jej życie koncentruje się zarówno w W. K., jak i w Ł.", "w W. K. przebywa 2/3 czasu w skali miesiąca". Sama skarżąca potwierdziła tę okoliczność - wskazując między innymi w odwołaniu, iż "przebywa na terenie dwu miejscowości i prowadzi dwa gospodarstwa domowe, jest właścicielem dwóch nieruchomości, w tym jednej jako współwłaściciel". Powyższe ustalenia organów potwierdzają również informacje uzyskane z placówki medycznej w Ł., z której korzysta skarżąca i jej dzieci (NZOZ "Z. " dysponuje adresem zamieszkania w Ł. wskazanym jako adres zamieszkania przez skarżącą) oraz "Ocena uszkodzeń" budynku mieszkalnego, który wskazuje, iż przed wszczęciem postępowania w sprawie rodzice skarżącej informowali inspektorów nadzoru budowlanego o zamieszkiwaniu jedynie 2 osób w budynku, który uległ uszkodzeniu. W świetle wskazanych dowodów i braku dowodów przeciwnych, okoliczność nie prowadzenia gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym w W. K. przez skarżącą nie budzi wątpliwości Sądu. Skarżąca zaspokaja swoje potrzeby bytowe – mieszkalne również na terenie Ł.. Według argumentacji skarżącej jej wolą jest aby uszkodzony budynek stanowił jej centrum życiowe. Zdaniem Sądu sama "wola" stworzenia centrum życiowego w budynku w W., nie stanowi o tym, że skarżąca prowadzi obiektywnie gospodarstwo domowe w tym budynku. Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji, jednoznacznie wynika, że skarżąca zamieszkuje w Ł., gdzie mieszka jej mąż oraz przebywają na co dzień jej dzieci (które uczęszczają do przedszkola w Ł. i korzystają z usług opieki zdrowotnej placówki położonej w Ł.). W tym stanie rzeczy uznać należy za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżąca w dniu zdarzenia klęskowego mieszkała i prowadziła gospodarstwo domowe w Ł., a nie w W. K., w którym przebywa z racji konieczności zapewnienia opieki rodzicom oraz zajęcia się sprawami wydzierżawionego gospodarstwa rolnego. Brak jest w sprawie jakichkolwiek podstaw do uznania, że w uszkodzonym budynku prowadzone było przez skarżącą gospodarstwo domowe. Żadnych dowodów w tym zakresie skarżąca nie przedstawiła – ograniczając się wyłącznie do gołosłownych w tym zakresie oświadczeń. Jednocześnie należy podnieść, że pomoc społeczna, zgodnie z zasadą subsydiarności wyrażoną w art. 2 ust. 1 u.p..s, powinna być przyznana tylko, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej wykorzystując "własne uprawnienia, zasoby i możliwości". Skoro więc skarżąca posiada, poza budynkiem mieszkalnym w W. K., również budynek mieszkalny w Ł., w którym zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe, w tym zwłaszcza mieszkaniowe, to tym samym brak jest podstaw do uznania, że wnioskowana pomoc społeczna przysługuje skarżącej, gdyż ma ona możliwości i jest w stanie zapewnić sobie warunki mieszkaniowe we własnym zakresie. W takich okolicznościach samo powstanie, na skutek klęski żywiołowej, straty w budynku mieszkalnym, nie uzasadniało przyznania wnioskowanej pomocy. W konsekwencji więc skoro pomimo poniesienia straty wnioskowana pomoc nie mogła zostać przyznana z uwagi na możliwość zaspokojenia przez skarżącą we własnym zakresie potrzeb mieszkaniowych - to tym samym nie miało już dla rozstrzygnięcia sprawy istotnego znaczenia zakres poniesionej straty, w sytuacji gdy jak wykazano sama strata w budynku mieszkalnym w W. K. jest niewystarczająca do przyznania pomocy społecznej we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że skarżąca nie powołała się w sprawie na żadną inną okoliczność, poza stratą w postaci uszkodzenia budynku, która uzasadniałaby przyznanie jej pomocy finansowej. Reasumując stwierdzić należy, że okoliczność, iż skarżąca wykorzystując własne możliwości przezwyciężyła trudną sytuację życiową spowodowaną nawałnicą oznacza, że pomoc społeczna ze strony Państwa, o której mowa w art. 40 u.p.s. nie jest jej niezbędna. Decyzja zatem o odmowie przyznania jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego dla osób lub rodzin poszkodowanych w wyniku klęski żywiołowej, ze względu na możliwość zaspokojenia we własnym zakresie potrzeb mieszkaniowych z uwagi na posiadanie dwóch budynków mieszkalnych i związaną z tym okoliczność nie zamieszkiwania i nie prowadzenia gospodarstwa domowego w uszkodzonym w wyniku nawałnicy budynku w W. K., mieści się w granicach uznania administracyjnego i znajduje uzasadnienie w aktualnej sytuacji skarżącej. Przedmiotowy zasiłek ma na celu przede wszystkim zabezpieczenie jednej z podstawowych potrzeb człowieka – zagwarantowanie poszkodowanym w wyniku klęski żywiołowej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a tę potrzebę skarżąca zabezpieczyła we własnym zakresie. Pomoc finansowa w postaci zasiłku celowego nie ma stanowić odszkodowania ze strony Państwa z tytułu doznanych strat, ma zaś służyć poszkodowanym w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Organy obu instancji poczyniły w tym zakresie niezbędne ustalenia, które znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętych decyzji. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżona decyzja realizuje ponadto zasadę przekonywania - wyrażoną w art. 11 k.p.a., która realizuje się przez właściwe uzasadnienie decyzji, spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie oraz przez odniesienie się do argumentów strony postępowania. Nie można się zgodzić ze skarżącą, że o naruszeniu powołanych w skardze przepisów proceduralnych miałoby świadczyć to, że w tożsamych okolicznościach faktycznych i prawnych poczynionych w sprawie przez organy skarżąca uzyskała pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego na remont budynków gospodarczych. Po pierwsze ocena prawidłowości przyznania skarżącej pomocy na mocy decyzji z [...] marca 2018 r. wykracza poza granice rozpoznania niniejszej sprawy, a ponadto zauważyć należy, że przedmiotem postępowania w kontrolowanej sprawie jest możliwość uzyskania wsparcia Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. O ile zatem budynki gospodarcze położone w W. były jedynymi wykorzystywanymi przez skarżącą w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, to już potrzeby mieszkaniowe w chwili wystąpienia klęski żywiołowej były przez nią zaspokajane nie tylko w W., ale również w Ł. - w budynku stanowiącym jej współwłasność. Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu – o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło