VII SA/Wa 66/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. i M. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia oddala skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej kpa w związku z art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004), zwanego dalej "rozporządzeniem", w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt: VII SA/Wa 463/14 uchylającym decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez stronę: pasażerów D. K. oraz M. K., w imieniu których występuje pełnomocnik r. pr. O. D., odnośnie decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] wydanej w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...]. z siedzibą w [...], oddział w [...], postanowień rozporządzenia w związku z niewpuszczeniem ww. pasażerów na pokład samolotu wykonującego lot o numerze [...] na trasie [...] z dnia [...] września 2012 r. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że po rozpoznaniu skargi pasażerów D. K. oraz M. K. w związku z lotem o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] września 2012 r. wykonywanym przez przewoźnika lotniczego [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. akt: VII SA/Wa 463/14, po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez D. K. oraz M. K. uchylił decyzję Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] grudnia 2013 r. z uwagi na niewyjaśnienie w sposób niebudzący wątpliwości kwestii związanych ze stawieniem się pasażerów do odprawy. W związku z wyrokiem, organ wezwał przewoźnika lotniczego i pasażerów do złożenia wyjaśnień. Z wyjaśnień przewoźnika lotniczego z dnia 12 sierpnia 2015 r. wynika, że pasażer D. K. stawił się przy stanowisku gate z bagażem, za który należna była opłata (wymiary bagażu przekraczały wymiary małego bagażu podręcznego). Pasażer nie mógł nadać tego bagażu w punkcie odpraw i uiścić za niego opłaty przy stanowisku check-in z uwagi na zamknięcie odprawy. Jak podał przewoźnik było mniej niż 40 minut do odlotu samolotu. Przewoźnik wskazał również, że agenci handlingowi mają obowiązek sprawdzić wymiary i ilość bagażu podręcznego pasażerów, a jeśli ten okaże się za duży należna jest opłata. Jeśli pasażer odmówi uiszczenia dodatkowej opłaty agenci mogą odmówić przewozu, co wynika również z Ogólnych Warunków Przewozu [...] (art. 12 OWP). Do akt sprawy załączono również wiadomość elektroniczną Kierownika Działu Obsługi Pasażerskiej [...] Sp. z o.o., firmy zajmującej się kompleksową obsługą naziemną portów lotniczych oraz przewoźników lotniczych, z której wynika, że obsługa znajdująca się przy wejściu na pokład samolotu, odmówiła pasażerowi D. K. wejścia na pokład, ponieważ posiadał za duży bagaż podręczny oraz nie chciał wnieść opłaty za ww. bagaż. Z ww. wiadomości wynika również, że pasażer podróżował z innymi osobami M. K. oraz ze swoją matką, która miała oddzielną rezerwację. Ostatecznie ww. pasażerowie opuścili stanowisko gate w asyście straży granicznej. Dodatkowo z wiadomości e-mail G. K. z dnia 12 sierpnia 2015 r. wynika, że w raporcie Kierownika Zmiany dotyczącym lotu [...] jest wzmianka, iż wobec przedłużającej się sytuacji z obsługą skarżących w gate i braku woli współpracy z ich strony, gate i samolot decyzją Kierownika Zmiany został zamknięty na 6 minut przed wylotem. Z kolei w piśmie z dnia 18 sierpnia 2015 r. pełnomocnik pasażerów poinformowała, że skarżący na lotnisko przybyli około 1 godzinę i 10 minut (tj. o godzinie 08:50) przed lotem, a przed tzw. gatem byli około 50 minut (tj. o godz. 9:10) przed planowanym odlotem. Do kolejki skarżący ustawili się gdy stało w niej jeszcze kilka osób. Przyjęcie pasażerów na pokład zakończyło się około 5-10 minut przed odlotem. W czasie "zamknięcia bramki" pasażerowie znajdowali się fizycznie w kolejce. Pełnomocnik skarżących podniosła, że przed D. K. i M. K. stały inne osoby, które nie zostały wpuszczone z uwagi na to, że ich bagaż podręczny był za duży. Podniesione zostało również, że za skarżącymi stała jeszcze jedna kobieta. Ponownie rozpoznając sprawę organ ustalił, że pasażerowie mieli w dniu [...] września 2012 r. odbyć podróż na trasie [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wynika, że skarżący nie obyli podróży ww. lotem, ponieważ nie zostali wpuszczeni na pokład samolotu. Organ wskazał, że odległość z lotniska w [...] do lotniska w [...] mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 1195 kilometrów. Powołując się na art. 205b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2013 r., poz. 1393), dalej "Prawo lotnicze", art. 4, art. 2 lit. j rozporządzenia organ stwierdził, że przyczyną odmowy wpuszczenia skarżących na pokład samolotu wykonującego lot [...] było stawienie się pasażera D. K. do gate z bagażem podręcznym, za który należna była opłata (z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych wymiarów), której to opłaty pasażer nie uiścił w czasie umożliwiającym mu odbycie odprawy na ww. lot. W tym zakresie Prezes Urzędu dał wiarę wyjaśnieniom przewoźnika jako logicznym, oraz znajdującym potwierdzenie w materiale dowodowym - wiadomość e-mail G. K. z dnia 12 sierpnia 2015 r., która potwierdza stanowisko przewoźnika, a ponadto została sporządzona przez osobę niezależną od przewoźnika, niebędącą jej pracownikiem i niemąjącą żadnego interesu dotyczącego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Nadesłane przez skarżących w piśmie z dnia 18 sierpnia 2015 r. wyjaśnienia organ uznał za nieprecyzyjne, bowiem ww. skarżący nie wyjaśniają, o której godzinie stanęli do kolejki do gate oraz czy do kolejki tej stawali inni pasażerowie, podczas gdy skarżący jak piszą "usiedli najpierw na krzesełkach znajdujących się bezpośrednio przy tym gate". Organ powołując się na Ogólne Warunki Przewozu przewoźnika [...] (art. 12.1 lit. j, art. 14.1.6, stanął na stanowisku, że skoro pasażer nie uiścił opłaty za bagaż rejestrowany, mimo że zaakceptował warunki przewozu, to odmowa przyjęcia ww. pasażerów na pokład samolotu była uzasadniona. Ponadto wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie doszło do tzw. overbookingu, gdyż jak wynika z dokumentów załączonych przez przewoźnika samolot wykonujący rejs [...] [...] wystartował z wolnymi miejscami na pokładzie. Mając to na uwadze Prezes Urzędu stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli D. K. i M. K. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 lit. j i art. 1 ust. 1 rozporządzenia, przez niezasadne przyjęcie, że nie stawili się w wyznaczonym czasie celem poddania się procedurze przyjęcia na pokład czy też, jak obecnie podnosi przewoźnik, stawienia się przez jednego ze skarżących z nieprawidłowym bagażem podręcznym i w efekcie uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisów rozporządzenia względem skarżących; - art. 4 ust. 1 i 3 w zw. z art. 7, 8 i 9 rozporządzenia, poprzez uznanie, iż brak jest podstaw do jego zastosowania w sytuacji, gdy przewoźnik miał uzasadnione powody, by przewidywać odmowę przyjęcia na pokład w związku z brakiem możliwości przyjęcia skarżących na pokład w wyznaczonym czasie oraz uznaniu, iż przewoźnik nie miał obowiązku wypłaty odszkodowania zgodnie z postanowieniami rozporządzenia; - art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 w zw. z art. 127 § 3 kpa i art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1 i art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego oraz w zw. z art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 ust. 1 i 3 i art. 2 lit. j rozporządzenia WE, poprzez stwierdzenie braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego i w efekcie nieuchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] oraz błędne utrzymanie jej w mocy; - art. 7, 77, 78 § 1 i 80 w zw. z art. 75 § 1 kpa i art. 205b ust. 5 Prawa lotniczego, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, skutkujące niewyjaśnieniem całokształtu okoliczności stanu faktycznego w sprawie i wydaniem błędnej decyzji oraz z naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów poprzez odmowę wiarygodności wyjaśnieniom skarżących i bezpodstawne uznanie prawdziwości wyjaśnień przewoźnika, bez dokonania ich weryfikacji, oraz nieuwzględnienie wskazywanych przez skarżących dowodów mających znaczenie dla sprawy; - art. 10 § 1 kpa, poprzez brak umożliwienia skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji; -art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa, poprzez sporządzenie niepełnego i wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu powodów nieuznania wyjaśnień skarżących za wiarygodne i odmówienia im mocy dowodowej. Skarżący podnieśli, że zgłosili się w wyznaczonym czasie do odpowiedniej bramki (czego przewoźnik obecnie już nie kwestionuje) celem dostania się na pokład samolotu i ustawili się w długiej kolejce, a gdy nadeszła ich kolej, zostali poinformowani o odmowie wpuszczenia na pokład samolotu z uwagi na fakt, iż odprawa już się zakończyła. Nie jest przy tym prawdą, aby D. K. stawił się przy stanowisku gate z bagażem, za który należna była opłata. Z takim bagażem stawiła się I. K., jednak to nie ona jest skarżącą. Skarżący wskazują, że z nieznanych im względów przewoźnik zastosował względem nich odpowiedzialność zbiorową - za nieprawidłowy bagaż I. K. Ponadto nawet gdyby przyznać, że to D. K. posiadał nieodpowiedni bagaż (co skarżący kwestionują), to nie było podstaw do odmowy wpuszczenia na pokład drugiego skarżącego – M. K. Ponadto podnieśli, że w drodze powrotnej korzystali z usług tego samego przewoźnika posiadając ten sam bagaż - skarżący D. K. nie musiał wówczas dokonywać dodatkowej opłaty i został wpuszczony na pokład bez problemu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że zaskarżona decyzja zapadła po tym jak wcześniejsze orzeczenie organu z dnia [...] grudnia 2013 r. zostało uchylone wyrokiem tutejszego Sądu – opisanym powyżej. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania są formułowane w uzasadnieniu orzeczenia. W tym więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Oddziaływanie orzeczenia sądu administracyjnego w ponownym postępowaniu w sprawie przed organami administracji publicznej ma pierwszorzędne znaczenie w odniesieniu do orzeczeń kasatoryjnych tego sądu, w rezultacie których ma nastąpić merytoryczne rozpatrzenie sprawy w nowym postępowaniu administracyjnym, prowadzonym w zakresie wynikającym z dokonanego obalenia zaskarżonego aktu lub czynności i ewentualnie innych aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji, do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 975/97; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97). W okolicznościach niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia powyższych zasad. Organy uwzględnił stanowisko jakie zajął w sprawie Sąd i zgodnie z wytycznymi Sądu, wyjaśnił kwestie związane ze stawieniem się pasażerów do odprawy. Oznacza to, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 153 p.p.s.a. Sąd w niniejszym postępowaniu kontrolował decyzją z dnia [...] października 2015 r., utrzymującą w mocy decyzję [...] lipca 2013 r. stwierdzającą brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] z siedzibą w [...], oddział w [...], postanowień rozporządzenia w związku z niewpuszczeniem pasażerów na pokład samolotu wykonującego lot o numerze [...] na trasie [...] z dnia [...] września 2012 r. Z akt sprawy wynika, że pasażerowie mieli w dniu [...] września 2012 r. odbyć podróż na trasie [...] lotem o oznaczeniu [...], jednakże nie zostali wpuszczeni na pokład. Organ stosując się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, poprzez wezwanie przewoźnika lotniczego i pasażerów do złożenia wyjaśnień. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 WE. Słusznie, zdaniem Sądu, Prezes Urzędu stwierdził w niniejszej sprawie brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia, ponieważ skoro bagaż D. K. przekraczał dopuszczalne wymiary i nie uiścił za niego należnej opłaty, przewoźnik był uprawniony do odmowy wpuszczenia na pokład, bez konieczności ponoszenia konsekwencji swojej decyzji. Zgodnie z art. art. 2 lit. j rozporządzenia odmowa przyjęcia na pokład oznacza odmowę przewozu pasażerów danym lotem, pomimo że stawili się oni do wejścia na pokład zgodnie z warunkami ustanowionymi w art. 3 ust. 2 (tj. zgodnie z wymogami i w czasie określonym uprzednio na piśmie przez przewoźnika lotniczego, organizatora wycieczek lub autoryzowane biuro podróży), chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest uzasadniona w szczególności przyczynami związanymi ze zdrowiem, wymogami bezpieczeństwa lub niewłaściwymi dokumentami podróżnymi. Nie bez znaczenia jest też fakt, że sam przewoźnik w swoich Ogólnych Warunkach Przewozu także odnosi się do kwestii odmowy przewozu - (art. 12.1 lit. j) "Oprócz przypadków określonych w innych artykułach niniejszych ogólnych warunków przewozu, [...] zastrzega sobie prawo odmowy przewozu pasażera lub bagażu pasażera, jeżeli pasażer nie zapłacił obowiązującej ceny za przewóz, podatków, obciążeń lub opłat za inne usługi. Zgodnie z art. 14.1.6, jeśli bagaż podręczny nie spełni wymogów określonych w punkcie 14.1 (tj. rozmiar nieprzekraczający 56x25x45 cm), [...] może odmówić przewozu bagażu jako bagażu podręcznego. W takim przypadku [...] przewiezie bagaż jako bagaż rejestrowany po pobraniu opłaty manipulacyjnej należnej za bagaż rejestrowany. W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt niewpuszczenia skarżących na pokład samolotu, natomiast, jak wynika z materiału dowodowego uzyskanego w efekcie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, relacje przebiegu zdarzenia stron są różne. I tak z wyjaśnień przedstawionych przez przewoźnika wynika, że D. K. stawił się przy stanowisku gate z bagażem, za który należna była opłata. Pasażer nie mógł nadać tego bagażu w punkcie odpraw i uiścić za niego opłaty przy stanowisku check-in z uwagi na zamknięcie odprawy, a ponadto odmówił on wniesienia opłaty za ww. bagaż. Całe zajście skończyło się opuszczeniem przez pasażerów stanowiska gate w asyście straży granicznej. Sami skarżący zajście relacjonują odmiennie, a mianowicie, to nie ich bagaż stanowił problem, lecz przed skarżącymi stały inne osoby, które nie zostały wpuszczone z uwagi na to, że ich bagaż podręczny był za duży. W ocenie składu orzekającego, skoro relacje każdej ze stron są odmienne, to obowiązkiem organu, było dokonanie ich oceny i organ takiej oceny dokonał. Z akt sprawy wynika, że wyjaśnienia przedstawione przez przewoźnika oparte są nie tylko na twierdzeniach samego przewoźnika lecz również poparte stanowiskiem Kierownika Działu Obsługi Pasażerskiej [...] Sp. z o.o., firmy zajmującej się kompleksową obsługą naziemną portów lotniczych oraz przewoźników lotniczych oraz raportem Kierownika Zmiany, a więc podmiotów niezależnych od przewoźnika. W przeciwieństwie do zaprezentowanego stanowiska pasażerów, przedstawionego przez ich pełnomocnika, które nie jest jednolite. Skarżący w piśmie z dnia 18 sierpnia 2015 r. stwierdzili, że to inni pasażerowie stojący przed skarżącymi mieli za duży bagaż, a w skardze dalej utrzymują, że to nie oni mieli za duży bagaż, ponieważ problem z wielkością bagażu miała I. K. Niestety rozbieżności tych nie może rozwiać nagranie z monitoringu, ponieważ jak wynika z ustaleń organu, firma zajmująca się obsługą naziemną lotniska nie posiada już dostępu do systemowych zapisów czasowych z tak odległych rejsów. Tym samym zarzut skargi dotyczący pominięcia wnioskowanych dowodów oraz nie zebrania całości materiału dowodowego jest niezasadny. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, w tym wskazanych w skardze, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.