I SA/Wa 1917/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2019 r. sprawy ze skargi I. J. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I.J. pismem z 10 sierpnia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tut. Sądu z 13 listopada 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 363/17, którym w uwzględnieniu skargi wyżej wymienionej, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , ozn. hip. Nr [...] , działki nr [...] i nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 14 lutego 2018 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, I.J. pismem z 12 lipca 2018 r. wezwała Prezydenta [...] do wykonania powyższego wyroku, a następnie wniosła wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2017 r.; zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego; a także rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W motywach skargi podkreślała, że organ pomimo otrzymania prawomocnego wyroku z 13 listopada 2017 r. wraz z aktami sprawy oraz upływu zakreślonego przez w wyroku terminu, nie zakończył postępowania. Organ zignorował ponadto doręczone mu wezwanie do wykonania wyroku. Skarżąca odwoływała się także do oceny stanu zwłoki w załatwieniu sprawy sformułowanej w przywołanym wyroku i wywodziła, że brak jest jakiegokolwiek prawnego i logicznego uzasadnienia zwłoki organu. Nawiązując do prewencyjnego charakteru grzywny uznawała za zasadne wymierzenie grzywny w maksymalnym wymiarze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie oraz nierozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym. Organ podniósł, że obecnie poszukiwane są dokumenty, które pozwolą wyjaśnić stan prawny nieruchomości oraz ustalić, czy spełnia ona przesłanki do wypłaty odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto do zakończenia postępowania konieczne jest jeszcze rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, złożonego w dniu [...] listopada 1948 r. przez J. B., M. B., S.B., J. B. i A. K., w odniesieniu do gruntu, co do którego wniosek nie został dotychczas rozpoznany. Wyjaśnień wymaga również kwestia ustalenia daty utraty faktycznej możliwości władania przedmiotowej nieruchomości przez poprzednich właścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga, w zakresie w jakim zarzuca Prezydentowi [...] bezczynność w wykonaniu prawomocnego wyroku tut. Sądu jest zasadna, co skutkować musi wymierzeniem organowi określonej w sentencji grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wniesiona ona została w trybie art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 363/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie trzech miesięcy od zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Akta wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 14 lutego 2018 r. (vide pismo przewodnie i zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy I SAB/Wa 363/17 – k. 42, 44). Od tej daty zatem, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 14 maja 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powyższego wyroku, Prezydent [...] zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest uzasadniony. Niewykonywanie wyroków sądów godzi bowiem w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy skład orzekający ocenił jednak, że wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia skali przekroczenia terminu załatwienia sprawy, a nie jak żądała tego skarżąca w wysokości dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2017 r. W dacie wnoszenie skargi termin ten przekroczony został bowiem zaledwie o 3 miesiące, a aktualnie zwłoka ta wynosi 9 miesięcy. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy w jakiej organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczyła ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość warszawską w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sądowi natomiast z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem, ich stopień skomplikowania - spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem związana z ustaleniem przeznaczenia nieruchomości w przeddzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) oraz daty utraty faktycznej możliwości nią władania, a także obiektywne trudności [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń, co przede wszystkim jest podstawowym czynnikiem determinującym zwłokę (niekiedy wręcz wieloletnią) w ich załatwianiu. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Zaznaczyć ponadto wymaga, że w przedmiotowej sprawie nie został rozpoznany wniosek dekretowy co do części przedmiotowej nieruchomości – [...] m2 z działki [...], który ma pierwszeństwo przed sprawą odszkodowawczą. Mając zatem na uwadze skalę przekroczenia wyznaczonego wyrokiem terminu i wspomniane wyżej okoliczności, które stanowiły zasadniczy czynnik rzutujący na przedłużanie postępowania, nie ma w ocenie Sądu wystarczająco uzasadnionych podstaw by zwłokę tę kwalifikować jako przejaw rażącego naruszania prawa, będącego wynikiem przede wszystkim lekceważącego stosunku do obowiązujących organ norm postępowania czy też stron, które postępowanie to zainicjowały, przekładającego się na szczególnie długotrwałe milczenie w sprawie. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).