VII SA/Wa 1644/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Mirosława Kowalska, sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Ł. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę [...] Ośrodek Doradztwa Rolniczego z siedzibą w B. ("skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister") z [...] maja 2018 r., sygn. [...], którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2018 r., znak: [...], odmawiającą skreślenia nieruchomości z rejestru zabytków. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. decyzją z [...] września 1988 r. wpisał do rejestru zabytków pod numerem [...] murowaną rządcówkę, wzniesioną na początku XX w., wchodzącą w skład zespołu dworskiego w K. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że obiekt stanowi integralny element składowy zespołu dworskiego. Wnioskiem z 3 kwietnia 2017 r. skarżący zwrócił się skreślenie z listy zabytków budynku rządcówki wskazując, że stopień zniszczenia nieruchomości wynosi 94% i analiza opłacalności naprawy wykazała, że budynek kwalifikuje się do rozbiórki. Minister decyzją z [...] lutego 2018 r., znak: [...], odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku rządcówki, położonego w miejscowości K., gm. S. - wpisanego do tego rejestru pod numerem [...], decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z [...] września 1988 r., l[...]. Uzasadniając swoją decyzję Minister stwierdził, że w stosunku do budynku nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Obiekt ten nie uległ zniszczeniu powodującym utratę jego wartości, jak również jego wartość nie została zakwestionowana w nowych ustaleniach naukowych. Organ wskazał, że budynek rządcówki jest częścią majątku, funkcjonującego w K. jako samodzielny folwark od drugiej ćwierci XIX w. Wartość tego budynku, wzniesionego na początku XX w., wynika nie tylko z cech indywidualnych, ale także z walorów przestrzennych, polegających na współtworzeniu zespołu dworskiego - co zostało podkreślone w uzasadnieniu decyzji wpisującej obiekt do rejestru zabytków. Zawalenie się części dachu nie uszczupliło jego wartości historycznej, artystycznej ani naukowej, bowiem obiekt w dalszym ciągu posiada bryłę, formę i wyraz architektoniczny oraz kontekst przestrzenny, istniejące w momencie wpisu do rejestru zabytków. Zatem uwzględniając stan zachowania obiektu, a także jego walory historyczne, artystyczne i naukowe, organ stwierdził, że omawiany budynek zachował walor autentyczności. Jest także dokumentem historii i kultury materialnej regionu, świadczącym o jego rozwoju. W zaskarżonej decyzji wskazano również, że stan zachowania budynku nie ma decydującego znaczenia w sprawie skreślenia obiektu z rejestru zabytków. Rozstrzygające znaczenie mają tu posiadane przez obiekt wartości zabytkowe. Pismem z 12 marca 2018 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister decyzją z [...] maja 2018 r., działając na podstawie art. 13 ust. 1, 5 i 6, art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. 2017, poz. 2187 ze zm.) oraz art. 18 pkt 1, art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2017, poz. 1257 ze zm.) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...] lutego 2018 r., odmawiającej skreślenia z rejestru zabytków. W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, że skreślenie z rejestru zabytków powinno być traktowane w kategoriach wyjątku, a nie każdy uszczerbek w substancji zabytkowej może zostać zakwalifikowany jako urzeczywistniający przesłankę z art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Po ponownej analizie materiału dowodowego, Minister uznał, że żaden z zawartych w aktach sprawy dokumentów nie stwierdza, aby nieruchomość wnioskowana do skreślenia z rejestru zabytków, w obecnym stanie zachowania utraciła w sposób trwały wartości zabytkowe, stanowiące podstawę wydania decyzji z [...] września 1988 r. Nie ma też żadnych nowych ustaleń naukowych, które podważyłyby te wartości. W sprawie nie zaszły również nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie ww. nieruchomości z rejestru zabytków. Natomiast argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia z rejestru zabytków budynku rządcówki, zostały dostatecznie wyjaśnione w decyzji z [...] lutego 2018 r. i zachowały swoją aktualność. Minister podtrzymał swoje stanowisko, że w odniesieniu do budynku murowanej rządcówki w K. nie zachodzą przesłanki określone w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, pozwalające na skreślenie tej nieruchomości z rejestru zabytków. We wniesionej do sądu wojewódzkiego skardze na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2018 r. skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: 1) art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 z późn. zm.) przez odmowę wykreślenia z rejestru zabytków budynku rządcówki w K., gm. S. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...], pomimo spełnienia przez chroniony obiekt ustawowych przesłanek do jego wykreślenia zgodnie z żądaniem skarżącego; 2) art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1 oraz art. 85 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, opartych w zasadniczej części wyłącznie na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, będącego jednostką podległą Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co doprowadziło do braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a w konsekwencji wydanie błędnej decyzji odmawiającej wykreślenia z rejestru zabytków budynku rządcówki w K., gm. S. wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...]. W oparciu o przytoczone zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz.718.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Ministra z [...] maja 2018 r. (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). W myśl art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy, zabytki nieruchome będące dziełami architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. W rozpoznawanej sprawie organ przeprowadził wyczerpujące postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy istnieją przesłanki do skreślenia tego obiektu z rejestru zabytków. W aktach sprawy znajduje się opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa, z której wynika, że budynek nie utracił wartości artystycznych, naukowych lub historycznych i brak jest nowego rozpoznania naukowego, które mogłoby podważyć zasadność wpisu obiektu do rejestru zabytków, zaś stan techniczny poszczególnych elementów budynku pozwala na jego dalsze istnienie (z wyjątkiem ubytku w pokryciu dachu i w konsekwencji zniszczenia fragmentu konstrukcji dachowej). Instytut zakwestionował również wiarygodność dołączonej do akt sprawy opinii technicznej, wykonanej na zlecenie skarżącego oraz stwierdził niezgodność dokonanych spostrzeżeń w trakcie wizji lokalnej z wnioskami zawartymi w tej opinii. Również dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach sprawy oraz protokół z oględzin budynku potwierdza ustalenia Ministra co do faktycznego stanu budynku. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Minister poddał szczegółowej analizie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i przekonująco wyjaśnił brak przesłanek pozwalających na skreślenie nieruchomości z rejestru zabytków. Organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów postępowania albowiem dokonana przez niego ocena nie ma dowolnego charakteru lecz jest pełna i oparta na wyczerpującym materiale dowodowym. Organ nie miał obowiązku uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z kolejnej opinii biegłego wyłącznie z tego powodu, ze opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa była dla skarżącego niekorzystna, w sytuacji gdy strona w żaden sposób nie podważyła fachowości czy rzetelności tej opinii. Narodowy Instytut Dziedzictwa jest państwową instytucją kultury, która realizuje zadania w zakresie zrównoważonej ochrony dziedzictwa kulturowego Polski i zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 8 zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 stycznia 2014 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa, do kompetencji Instytutu należy m.in. wydawanie opinii i ekspertyz dotyczących działań przy zabytkach na rzecz organów administracji publicznej. Podnoszony we wniosku stan techniczny budynku nie może stanowić samoistnej przesłanki do skreślenia tego obiektu z rejestru zabytków. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 13 o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami prawnie obojętna jest kwestia, czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga wykonania robót rekonstrukcyjnych (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2008 r. sygn. II OSK 234/07). Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby prowadzić do sytuacji, w której właściciel budynku celowo nie wykonuje napraw i remontów zabytku, by w ten sposób doprowadzić do jego zniszczenia i w rezultacie wykreślenia z rejestru. Celem postępowania prowadzonego w sprawie skreślenia zabytku z rejestru jest ustalenie, czy zabytek uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej bądź naukowej, bądź ponowna ocena tej wartości w oparciu o nowe ustalenia naukowe, a nie ocena możliwości i zasadności remontu zabytku z ekonomicznego punktu widzenia. Reasumując, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane po prawidłowej analizie i ocenie materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłowo zastosowaną podstawę prawną - przepisy prawa materialnego i prawidłową ich wykładnię oraz w zgodzie z głównym celem jakiemu służy ustawa o ochronie zabytków. W związku zaś z faktem, że budynek nie uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, zabytkowej i naukowej mimo złego stanu technicznego, organ podjął prawidłową w świetle prawa decyzję o odmowie skreślenia nieruchomości z rejestru zabytków. Reasumując uznać należy, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń innych przepisów prawa materialnego lub procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydana w sprawie decyzja zawiera wszystkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie decyzji spełniaj wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.