II SA/Wa 978/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie WSA Andrzej Wieczorek, Konrad Łukaszewicz (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2019 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz K. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zwanego dalej: "Ministrem") z dnia [...] marca 2019 r. o numerze [...] w sprawie odmowy przyznania stypendium za wybitne osiągnięcia. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu [...] października 2017 r. Rektor Uniwersytetu [...] przedstawił Ministrowi wniosek o przyznanie studentce K. P. (zwanej dalej: "Skarżącą") stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018. Wniosek obejmował osiągnięcia naukowe w postaci udziału w trzech projektach badawczych oraz wygłoszenia dwóch referatów na konferencjach naukowych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. o numerze [...] Minister odmówił przyznania Skarżącej stypendium za wybitne osiągnięcia na rok akademicki 2017/2018. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia przyznawanych studentom (Dz.U. z 2015 r., poz. 1050; zwanego dalej: "rozporządzeniem"), organ powołał Zespół do spraw oceny wniosków o przyznanie stypendium (zwany dalej: "Zespołem"), który uchwalił szczegółowe wytyczne dotyczące sposobu oceny. Zgodnie z protokołem oceny wniosku Skarżącej spośród pięciu przedstawionych osiągnięć Zespół uwzględnił jedno, przyznając 3 punkty w kategorii "udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię". Przy ocenie Zespół nie uwzględnił natomiast udziału w dwóch projektach badawczych uczelni i dwóch referatów wygłoszonych na konferencjach. Zdaniem oceniających, wbrew opinii uczelni, osiągnięcia te nie miały charakteru wybitnego, ponieważ nie mieściły się w katalogu osiągnięć, które zostały określone w § 3 rozporządzenia. Minister podzielił tę ocenę wskazując, iż nieprzyznanie punktów za wskazane osiągnięcia było spowodowane niską rangą projektu (2b i 2c) oraz niską rangą konferencji. Ostatecznie wniosek Skarżącej uzyskał 5 punktów, co było niewystarczające do przyznania stypendium. Skarżąca wywiodła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że organ niesłusznie nie przyznał jej punktów za projekty badawcze wymienione w punktach 2b i 2c wniosku oraz samodzielnie wygłoszone referaty określone w punktach 5a i 5b. Skarżąca przedstawiła merytoryczną wartość swoich osiągnięć podnosząc, iż zasługują one na uznanie ich wybitności wbrew ocenie organu. Pismem z dnia [...] marca 2018 Skarżąca uzupełniła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, powołując się na przyznanie punktów za udział w tym samym projekcie badawczym innej studentce. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Minister utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2018 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż po ponownej analizie wniosku Zespół uznał częściowo zgłoszone zarzuty i przyznał Skarżącej 3 punkty za udział w projekcie wskazanym w punkcie 2c wniosku. W jego ocenie, iż na podstawie informacji zawartych w piśmie z [...] marca 2018 r. stwierdzić należało, że projekt oznaczony jako 2c realizowany był przez uczelnię ze środków Narodowego Centrum Nauki z programu Opus 12. Jednocześnie Minister wyjaśnił, iż Zespół dokonał korekty punktacji i odjął Skarżącej 3 punkty przyznane pierwotnie za projekt oznaczony w punkcie 2a wniosku. Zdaniem Zespołu omawiany projekt należy do grupy Studenckich Projektów Badawczych, które są prowadzone samodzielnie przez studentów i nie są zarejestrowane w bazie POL-on jako prowadzone przez uczelnię macierzystą, a ich charakter jest zbliżony do projektów realizowanych przez studenckie koła naukowe. Z tego względu osiągnięcie 2a nie może być punktowane. Z tych samych powodów nie zostały przyznane punkty za projekt oznaczony w punkcie 2b wniosku. Minister wskazał następnie, iż Zespół utrzymał decyzję o nieprzyznaniu punktów za referaty wygłoszone na konferencjach naukowych (5a i 5b) z uwagi na niską rangę organizatora konferencji. Wyjaśnił przy tym, iż z uwagi na powszechny charakter konferencji organizowanych przez studenckie koła naukowe, Zespół w dużej mierze nie oceniał ich jako konferencje o wysokiej randze. W związku z tym wygłaszanie referatów na tego typu konferencjach nie kwalifikowało się jako wybitne osiągnięcie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z dnia [...] marca 2018 r. Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji w części nieuznania projektów opisanych w punktach 2a i 2b wniosku, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: - § 3 ust. 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że zgłoszone projekty określone w punkcie 2a i 2b wniosku nie noszą cech osiągnięć wybitnych; - wytycznych dotyczących sposobu oceny wniosków poprzez uznanie, że projekty zgłoszone w punkcie 2a i 2b wniosku nie są realizowane przez uczelnię macierzystą; - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji w sytuacji, gdy organ powinien był uchylić zaskarżoną decyzję w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy; - art. 77 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - art. 80 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego. Rozwijając zarzuty skargi podniesiono, iż projekty wskazane w punktach 2a i 2b wniosku należą do grupy Studenckich Projektów Badawczych, a środki na ich realizację pochodzą z dotacji projakościowej dla Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących. Skarżąca poniosła, iż projekty 2a i 2b były realizowane samodzielnie przez uczelnię i wbrew stanowisku Ministra widnieją w bazie POL-on jako tego typu projekt. Jako dowód Skarżąca załączyła do skargi wydruk z bazy POL-on. W ocenie Skarżącej, Zespół posługiwał się niejednolitymi kryteriami przy wyborze osiągnięć, skoro projekty określone w punktach 2a i 2b wniosku, których była wykonawcą lub kierownikiem, zostały uznane za wybitne osiągnięcia w odniesieniu do innych studentów. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że Studenckie Projekty Badawcze są formą umożliwiającą studentom prowadzenie samodzielnych badań, niemniej zbliżoną do prac badawczych prowadzonych przez koła naukowe, a takie badania nie były uznawane przy ocenie przez Zespół. Ponadto organ wskazał, że projekty opisane przez Studentkę nie są zarejestrowane w systemie POL-on w module "projekty badawcze" jako prowadzone przez pracowników naukowych Wydziału, lecz przez studentów, którzy pełnili funkcję kierowników tych projektów. W systemie są one wskazane jako prowadzone przez konkretnych studentów, a fakt, iż projekty odbywały się na uczelni nie oznacza, że to uczelnia bezpośrednio je realizowała. Niemniej jednak ze względu na finansowanie Studenckich Projektów Badawczych w ramach programu KNOW uczelnia musiała wykazać te projekty w systemie POL-on. Jest ona bowiem zobowiązana do podawania informacji o realizowanych projektach krajowych i międzynarodowych obejmujących badania naukowe lub prace rozwojowe. Brak informacji w systemie o takiej działalności może skutkować wstrzymaniem finansowania. W konsekwencji Minister uznał, że wpisanie określonego projektu naukowego w systemie POL-on do modułu "projekty badawcze" nie jest równoznaczne z automatycznym uznaniem udziału studenta jako wybitne osiągnięcie. Organ wskazał przy tym, że Zespół korzystał z omawianego modułu systemu w celu zbadania rangi projektu, ale traktował je jako narzędzie pomocnicze. Z tego względu informacje zawarte w systemie nie miały decydującego wpływu na ilość punktów przyznanych w ramach oceny wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy udział Skarżącej w projektach badawczych oznaczonych w punktach 2a i 2b wniosku o stypendium, powinien zostać zakwalifikowany przez organ jako wybitne osiągnięcia naukowe. Na gruncie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, do wybitnych osiągnięć naukowych zalicza się udział w projektach badawczych realizowanych samodzielnie przez uczelnię. W zaskarżonej decyzji Minister uznał, że projekty 2a i 2b nie były realizowane samodzielnie przez uczelnię macierzystą Skarżącej, lecz przez samych studentów. Analiza uzasadnienia tej decyzji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że Minister oparł swoje założenia na ocenie dowodu jakim jest baza POL-on, czyli Zintegrowany System Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym. Zauważyć należy, iż powyższe twierdzenie nie zostało potwierdzone w materiale dowodowym postępowania administracyjnego. Brak jest bowiem dowodu w postaci wydruku z bazy POL-on, obrazującego stan faktyczny przywołany przez organ w decyzji. Podnieść przy tym trzeba, iż Skarżąca wraz ze skargą przedstawiła dwa wydruki z bazy POL-on (k. 14 i 15 akt sądowych), z których wynika, że instytucją (jednostką) realizującą wskazane projekty, w których uczestniczyła studentka (pełniąc w jednym z nich rolę kierownika projektu) – jest Uniwersytet [...], Wydział [...]. Powyższe sprawia więc, iż konkluzje organu dotyczące podmiotu realizującego sporne projekty nie tylko nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym przez Ministra, ale istnieją okoliczności im wręcz przeciwne. Sprawia to w konsekwencji, że twierdzenia organu nabierają charakteru oceny arbitralnej i jako takie nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej. Dodatkowo zauważyć należy, iż na poparcie swojego stanowiska, prócz podniesionej wyżej kwestii, Minister sformułował w zasadzie tylko jedno zdanie, zgodnie z którym, charakter spornych projektów "zbliżony jest do projektów realizowanych przez studenckie koła naukowe". W ocenie Sądu, to lakoniczne stwierdzenie nie może być uznane za wystarczające dla uznania racji dokonanej oceny. Nie spełnia ono bowiem wymogów racjonalnego i przekonującego umotywowania zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić przy tym trzeba, iż realizacją obowiązku właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy (popartego materiałem dowodowym), jak również uzasadnienia podjętej decyzji, nie mogą być z całą pewnością późniejsze wywody podniesione w odpowiedzi na skargę. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji jest bowiem dokonywana według stanu sprawy istniejącego w dacie jej wydania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie odwołanie Skarżącej organ zbierze w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, który ponad wszelką wątpliwość wyjaśni, czy projekty badawcze określone w punktach 2a i 2b wniosku były realizowane samodzielnie przez uczelnię Skarżącej. Dopiero ustalenie tej okoliczności umożliwi organowi ocenę sprawy na gruncie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, jak również wydanie decyzji, która winna spełniać wszystkie przewidziane dla niej wymagania, w szczególności w zakresie prawidłowego i przekonującego uzasadnienia. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku postanowienie w przedmiocie kosztów oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 2 p.p.s.a.