II SA/Kr 1577/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel SWSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] Wodociągów Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r, znak: SKO. [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala Prezydent Miasta T. decyzją z dnia 30 stycznia 2018r. znak: [...] nakazał D. B. przyłączenie nieruchomości znajdującej się na działce nr [...] obręb [...] w T. do sieci kanalizacyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. B.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt [...] uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 30 stycznia 2018 r., znak: [...] i umorzyło postępowanie w sprawie. W dniu 24 sierpnia 2018r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek [...] Wodociągów Sp. z o.o. o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją SKO z 14 marca 2018 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wnioskodawca nie był informowany o postępowaniu administracyjnym prowadzonym w opisanej wyżej sprawie. O treści decyzji Kolegium z dnia 14 marca 2018 r. Spółka została poinformowana dopiero pismem otrzymanym z Wydziału Infrastruktury Miejskiej Urzędu Miasta T. z dnia 16 lipca 2018 r. Spółka wywiodła, że powinna być stroną postępowania i bez własnej winy nie brała w nim udziału. Interes prawny do wzięcia udziału na prawach strony wynika z przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. poz. 139) w szczególności z art. 2 pkt 4 ustawy określający podmiotowe i przedmiotowe kryteria przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 18 września 2018r. sygn. akt [...] orzekło o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2018r., sygn. akt [...] W uzasadnieniu skład orzekający Kolegium stwierdził, iż w niniejszej sprawie Spółka [...] Wodociągi nie posiada interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. i w konsekwencji nie przysługuje jej przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. [...] Wodociągi sp. z o.o. w T. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła w nim, iż sprawa dotycząca nakazania D. B. wykonania przyłącza do sieci wodno- kanalizacyjnej niewątpliwie dotyczy interesu prawnego [...] Wodociągów Sp. z o.o., albowiem to w wyniku decyzji nakazującej wykonanie przyłącza, ewentualnie może powstać obwiązek wykonania przez spółkę przepompowni ścieków, uznanej błędnie przez organ za element sieci. W jej wyniku spółka traci prawo domagania się od właściciela nieruchomości położonej na działce nr [...] obręb [...] w T. wykonania przyłączenia tej nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej zgodnie z wydanymi warunkami technicznymi. Zdaniem Wnioskodawcy w postępowaniu zakończonym decyzją Kolegium z dnia 14 marca 2018r. doszło do sytuacji, w której rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu (uchylenie obowiązku nałożonego na właściciela nieruchomości) wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu, w tym przypadku [...] Wodociągów . Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 17 października 2018 r., znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 art. 149 § 3 w zw. z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003r. Nr 198, poz. 1925) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że obowiązek nakazania D. B. przyłączenia nieruchomości znajdującej się na działce nr [...] obręb [...] wynika z zapisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r. poz. 1454). ustawa ta określa zadania gminy oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku. Materialnoprawną podstawę obowiązku wykonania przyłącza do sieci kanalizacyjnej zawiera art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust 7 w/w ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. W sprawach dotyczących wykonania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej mamy do czynienia z istnieniem wspomnianego związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa - właściciela nieruchomości. Zastosowanie normy prawa materialnego w takim przypadku może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. W takiej sytuacji można mówić o istnieniu interesu prawnego po stronie właściciela nieruchomości, na którego nakładany jest obowiązek wynikający z przepisów prawa. Interes prawny związany jest z obiektywną, czyli rzeczywiście istniejącą potrzebą ubiegania się o udzielenie ochrony prawnej. Ochrona prawna w takim przypadku dotyczyć będzie przykładowo kwestii zasadności nałożenia obowiązku wykonania przyłącza. W związku z tym stwierdzić należy, że tak pojmowany interes prawny jest osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Jest to interes prawny właściciela nieruchomości, na którego nałożony jest obowiązek wykonania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej i w konsekwencji przyznający temu właścicielowi status strony postępowania w myśl art. 28 k.p.a. Natomiast nakazanie wykonania przyłącza kanalizacyjnego na podstawie art. 5 ust 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną [...] Wodociągów Sp. z o.o. Za normę prawną stanowiącą związek materialnoprawny pomiędzy jej zastosowaniem a sytuacją prawną wnioskodawcy nie sposób uznać art. 2 ust 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2015 r. poz. 139). Przepis ten definiuje bowiem użyte w ustawie pojęcie przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego i nie wpływa na sytuację prawną tegoż przedsiębiorstwa w indywidualnej sprawie administracyjnej. Powołany przepis prawa materialnego art. 5 ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, nie przyznaje wnioskodawcy żadnych konkretnych i indywidualnych praw, które podlegałyby ochronie prawnej i nie wpływa na sytuację prawną wnioskodawcy w zakresie prawa materialnego. Brak jest zdaniem Kolegium jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego, który dawałby przedsiębiorstwu wodociągowo - kanalizacyjnemu, prowadzącemu działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym nakazania właścicielowi posesji dokonania przyłączenia znajdującego się na niej budynku do sieci kanalizacyjnej. Przedsiębiorstwo takie nie ma legitymacji do występowania z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją bowiem nie jest objęte jej konsekwencjami. Opisane wyżej postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie spółka [...] Wodociągi sp. z o.o. w T.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 7 k.p.a. i art. 10 k.p.a. tj. podstawowych zasad postępowania administracyjnego, Zobowiązujących organy administracji publicznej do zagwarantowania stronie 'możliwości udziału oraz obrony jej praw i interesów w toczącym się postępowaniu, czego organ odmawia wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, pomimo i istnienia słusznego interesu faktycznego i prawnego, art. 80 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej oceny materiału i okoliczności występujących w sprawie, które doprowadziło do odmowy wznowienia postępowania w sprawie, pomimo istnienia przesłanek do wznowienia, co w efekcie nie pozwala na kontrolę prawidłowości decyzji wydanej przez SKO uchylającej w całości decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 30 stycznia 2018 r., znak: [...] nakazującej D. B. przyłączenie nieruchomości znajdującej się na działce Nr [...] obręb [...] do sieci kanalizacyjnej i umarzającej postępowanie w sprawie, która wywołuje stan sprzeczny z obowiązującym prawem i narusza słuszne interesy skarżącego, naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwą interpretację, w tym w szczególności poprzez przyjęcie braku interesu prawnego po stronie skarżącego, pomimo, iż strona istnienie takiego interesu wykazała. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego - t. j. przepisów ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t. j. Dz. U. z 2017 r. póz. 328], poprzez pominięcie treści art. 15 ust. 1 i ust. 2 powołanej wyżej ustawy, a w szczególności pominięcie treści obowiązków określonych przepisami art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, których adresatem jest właściciel nieruchomości przyłączanej do sieci kanalizacyjnej, oraz skutków sprzecznych z w/w przepisem prawa, wywołanych decyzją SKO uchylającą w całości decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 30 stycznia 2018 r., znak: [...] nakazującą D. B. przyłączenie nieruchomości znajdującej się na działce Nr [...] obręb [...] do sieci kanalizacyjnej i umarzającej postępowanie w sprawie, wskutek czego nastąpiło przeniesienie obowiązku wykonania przepompowni na instalacji wewnętrznej, uznanej błędnie przez SKO za element sieci, na skarżącego, a co jest niezgodne z obowiązującymi przepisami i porządkiem prawnym, oraz na co skarżący wskazywał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako na okoliczność uzasadniającą istnienie interesu prawnego. Na podstawie tych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie wskazanego na wstępie postanowienia w całości i jego zmianę, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej zwanej p.p.s.a., zgodnie, z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania i nie ma legitymacji do wniesienia takiego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło po stronie wnioskodawcy (obecnie skarżącego) interesu prawnego uprawniającego go do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania na tej właśnie podstawie prawnej należy wznowić postępowanie i dopiero po wznowieniu badać, czy podmiot, który wystąpił z takim wnioskiem faktycznie bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, a zatem czy faktycznie przesłanka wznowienia wystąpiła. Jednocześnie dopuszcza się odmowę wznowienia postępowania na tej podstawie, że przesłanka ta nie zachodzi, a wnioskodawca nie ma legitymacji do wystąpienia z wnioskiem w sytuacji, gdy już z treści samego wniosku okoliczność ta wynika w sposób oczywisty. Na takim też stanowisku stanął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 872/16 (LEX nr 2447078): "(...) w przypadku powołania przez wnoszącego podanie o wznowienie jako podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dochodzi do swoistej kolizji, albowiem z jednej strony podanie powinno pochodzić od podmiotu legitymującego się przymiotem strony po to żeby wznowić postępowanie i przejść do badania powołanej podstawy wznowienia (art. 149 § 2 k.p.a.), z drugiej właśnie to zagadnienie - bycie stroną-powinno być jako podstawa wznowienia badane w drugim etapie po wznowieniu. (...) W ostatnim czasie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje jednak pogląd, który zaprezentował Sąd I instancji, a który nie wyklucza w takiej sytuacji odmowy wznowienia, z tym że ogranicza ją wyłącznie do przypadków jasnych i oczywistych nie wymagających prowadzenia postępowania wyjaśniającego. W sytuacjach natomiast wątpliwych, dość skomplikowanych, wymagających, jak w rozpoznawanej sprawie, analizy projektu budowlanego pod kątem oddziaływania projektowanego budynku na nieruchomość wnioskodawczyni, opowiada się za wznowieniem i przeprowadzeniem tego badania dopiero w drugim etapie postępowania wznowieniowego przeznaczonym właśnie dla badania przyczyny wznowienia, jak stanowi art. 149 § 2 k.p.a. Stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni zasługuje na akceptację". Z takim właśnie oczywistym brakiem legitymacji mamy do czynienia w przypadku wniosku [...] Wodociągów sp. z o.o. w T. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt [...], co w zaskarżonym postanowieniu oceniono prawidłowo. W decyzji tej uchylono decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia 30 stycznia 2018 r. nakazującą stronie przyłączenie nieruchomości znajdującej się na działce nr [...] obręb [...] przy ul. [...] w T. do sieci kanalizacji sanitarnej i umarzającą postępowanie organu I instancji w całości. Kolegium stwierdziło, że warunkiem nałożenia na właściciela nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji sanitarnej jest łączne spełnienie następujących przesłanek: < istnienie takiej sieci, < możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, < brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz < niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia Analiza zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła SKO do wniosku, że nie ma technicznych możliwości wykonania przyłącza do sieci kanalizacyjnej. Ustalono, że studzienka kanalizacyjna posadowiona na działce strony położona jest wyżej niż sieć kanalizacyjna do której ma być podpięta. Takie ułożenie studzienki względem sieci spowoduje, iż przyłącz nie będzie spełniał w sposób prawidłowy swojej funkcji, chyba, że zainstaluje się przydomową przepompownię ścieków. O ile organ I instancji zobowiązał właścicielkę nieruchomości do wykonania przyłącza wraz z przydomową przepompownią ścieków, to już Samorządowe Kolegium Odwoławcze po analizie obowiązujących przepisów doszło do wniosku, że przepompownia ścieków stanowi urządzenie kanalizacyjne, traktowane na równi z sieciami kanalizacyjnymi, nie stanowi natomiast przyłącza kanalizacyjnego. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 czerwca 2017r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków obowiązek budowy urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych obciąża przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne. Doprowadziło do SKO do wniosku, że ze względów technicznych nie ma możliwości wykonania przyłącza do sieci kanalizacyjnej, a zatem nie została spełniona przesłanka uprawniająca organ do nałożenia na Stronę takiego obowiązku. Strona skarżąca wywodzi, że w wyniku decyzji Kolegium "powstaje nieuzasadniony obowiązek wykonania przez Spółkę przydomowej przepompowni ścieków, jako elementu sieci, gdyż zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne jest obowiązane zapewnić budowę urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych". Z tej właśnie okoliczności strona skarżąca wywodzi swój interes prawny do udziału w postępowaniu, podnosząc jednocześnie, że wnioski SKO są błędne, a obowiązek budowy przydomowej przepompowni ścieków winien obciążać właściciela nieruchomości, a nie przedsiębiorstwo wodociągowe. Zdaniem strony skarżącej w decyzji SKO z 14 marca 2018 r. doszło sytuacji, w której rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu (uchylenie obowiązku nałożonego na właściciela nieruchomości) wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu, tj. na prawa i obowiązki [...] Wodociągów poprzez zobowiązanie tego podmiotu do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, jako elementu sieci kanalizacyjnej. W ocenie Sądu zarzuty te nie są uzasadnione. SKO w [...] prawidłowo uznało, że z decyzja z dnia 14 marca 2018 r. nie nakłada na [...] Wodociągi sp. z o.o. w T. żadnych obowiązków. W trybie art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach można nałożyć określone obowiązki tylko na właścicieli nieruchomości, a nie na żadne inne podmioty. Pogląd Kolegium wyrażony w tej decyzji ma jedynie wpływ na sytuację prawną właścicielki nieruchomości (zwalniając ją z obowiązku nałożonego na nią decyzją organu I instancji), natomiast na stronę skarżącą nie nakłada żadnego obowiązku, bowiem nie Kolegium w omawianym trybie ma ku temu kompetencji. SKO w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznało, że nie istnieje norma prawna, która stanowiłaby związek materialnoprawny pomiędzy jej zastosowaniem a sytuacją prawną wnioskodawcy [...] Wodociągów sp. z o.o. Za normę taką nie może być uznany art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – który określa obowiązki właścicieli nieruchomości - ani też art. 2 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, który definiuje przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jako "przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646), jeżeli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków, oraz gminne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, prowadzące tego rodzaju działalność". Decyzja, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania została wydana w trybie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach i w związku z tym mogła rozstrzygać wyłącznie o obowiązkach podmiotów w tym przepisie wymienionych tj. właścicieli nieruchomości. Pogląd prawny wyrażony przez Kolegium w uzasadnieniu tej decyzji mógł odnieść skutek wyłącznie w odniesieniu do właścicielki działki nr [...] obręb [...] w T. tj. do adresata tej decyzji. Kolegium nie miało kompetencji, aby w omawianym trybie określać prawa lub obowiązki jakichkolwiek innych podmiotów, w tym również skarżącej spółki. W konsekwencji prawidłowo spółka [...] Wodociągi nie została uznana za stronę tego postępowania oraz za podmiot nieuprawniony do wniesienia wniosku o jego wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych względów zaskarżone postanowienie należało ocenić, jako prawidłowe i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.