I SA/Wa 1251/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-26
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dorota Apostolidis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Polski Związek Działkowców nabywa z mocy prawa prawo użytkowania nieruchomości, na której znajduje się rodzinny ogród działkowy, w sytuacji, gdy nieruchomość ta jest już obciążona prawem zarządu Lasów Państwowych i prawem użytkowania na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Polski Związek Działkowców nie nabywa z mocy prawa prawa użytkowania nieruchomości, jeśli nieruchomość ta jest już obciążona prawem zarządu Lasów Państwowych i prawem użytkowania na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania w takiej sytuacji naruszałoby prawa podmiotów trzecich, które mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i podlegają ochronie prawnej, co jest sprzeczne z zasadami państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych nie może naruszać praw nabytych na podstawie innych ustaw.Stan faktyczny
Polski Związek Działkowców wystąpił o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej Rodzinny Ogród Działkowy "[...]", powołując się na art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nabycia prawa użytkowania, wskazując, że nieruchomość jest w zarządzie Lasów Państwowych i w użytkowaniu Stołecznego Zarządu Infrastruktury na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Polski Związek Działkowców złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku [...] – Okręg [...] w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. Polski Związek [...] - Okręg [...] w [...] zwrócił się do Starosty [...] o wydanie, na podstawie art. 76 i 77 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014r., poz. 40), decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania przez Polski Związek [...] nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...], położone w gminie [...], powiat [...]. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że na powyższych działkach zlokalizowany jest Rodzinny Ogród Działkowy "[...] " - ogród stały, wpisany do rejestru Polskiego Związku [...].
Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr 228/2017 odmówił stwierdzenia nabycia przez Polski Związek [...] prawa użytkowania w/w nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] położonej w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Starosta [...] stwierdził, że Skarb Państwa nabył przedmiotowe działki przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985r., lecz nabycie własności przez Skarb Państwa nie było związane z zakładaniem rodzinnego ogrodu działkowego. Organ ustalił również, że teren rodzinnych ogrodów działkowych "[...] " nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ponieważ pozostaje w zarządzie Lasów Państwowych, który został ustanowiony z mocy prawa na podstawie art. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Wskazano, że zgodnie z umową o przekazaniu w użytkowanie spisaną w dniu [...] grudnia 2004 roku pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a Ministerstwem Obrony Narodowej oraz aneksem nr [...] sporządzonym w dniu [...] grudnia 2013 roku Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach przekazał Stołecznemu Zarządowi Infrastruktury (dalej "S.Z.I.") na czas nieokreślony nieruchomości m.in. oznaczone nr działek [...] w użytkowanie na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa. Przekazanie nieruchomości nastąpiło na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego. Ponadto organ I instancji stwierdził, że skoro przedmiotowa nieruchomość objęta jest ewidencją Lasów Państwowych, to niemożliwe jest stwierdzenie nabycia przez Polski Związek [...] użytkowania nieruchomości przedmiotowej nieruchomości.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2017r., złożył Polski Związek [...] - Okręg [...] w [...]. W odwołaniu powyższej decyzji zarzucono:
1. rażące naruszenie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, polegające na jego błędnym nie zastosowaniu i nie stwierdzeniu nabycia przez [...] prawa użytkowania do nieruchomości, w sytuacji gdy po wejściu w życie tej ustawy (tj. 19.01.2014r.) w ciągu 24 miesięcy nie została wydana decyzja stwierdzająca likwidację ogrodu;
2. rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., polegające na zupełnym pominięciu rozważań prawnych w uzasadnieniu decyzji, które miało wpływ na treść decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku [...] – Okręg [...] w [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z umową o przekazaniu w użytkowanie spisaną w dniu [...] grudnia 2004 roku pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a Ministerstwem Obrony Narodowej oraz aneksem nr [...] sporządzonym w dniu [...] grudnia 2013 roku Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] na podstawie art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach przekazał S.Z.I. na czas nieokreślony nieruchomości m.in. oznaczone nr działek [...] w użytkowanie na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa. Przekazanie nieruchomości nastąpiło na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego. Powyższe w ocenie Kolegium prowadzi do wniosku, że właściciel Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] przedmiotową umową ustanowiło na rzecz Stołecznego Zarządu Infrastruktury w [...] na czas nieokreślony prawo użytkowania na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Przedmiotowe grunty aktualnie stanowią teren zamknięty, zgodnie z decyzją nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2017 roku (pismo z dnia [...].08.2017 r.). Na przedmiotowej nieruchomości użytkownik Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia prowadzi badania naukowe i doświadczenia w zakresie uzbrojenia. Teren działek, na których znajdują się ogródki znajduje się na krawędzi strefy bezpieczeństwa fali detonacji i poziomu natężenia dźwięku. W związku z postępem technicznym strefa ta może się powiększyć, przez co konieczne jest zachowanie odpowiedniej strefy ochronnej Placu Ćwiczeń [...] (pismo szefa SZI z dnia [...].08.2017 r.). Powyższe ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy.
W ocenie Kolegium ustanowienie prawa użytkowania nieruchomości na rzecz wnioskodawcy byłby sprzeczne z przeznaczeniem terenu i użytkowaniem go przez aktualnego użytkownika SZI i wpłynęłoby negatywnie na rozwój prac badawczych w zakresie wojskowości, a tym samym na zapewnienie bezpieczeństwa i obronności Państwa. Nie można bowiem wyeliminować z obrotu umowy użytkowania zawartej przez Nadleśnictwo Drewnica ze Stołecznym Zarządem Infrastruktury, która de facto ma znaczenie dla interesu społecznego w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa i obronności kraju.
Zdaniem Kolegium nie można stwierdzić nabycia z mocy prawa użytkowania na rzecz odwołującego, gdyż naruszałoby to ewidentnie interes podmiotu trzeciego jakim jest Stołeczny Zarząd Infrastruktury i czyniło niemożliwym korzystanie w sposób niezakłócony z gruntu przez ten podmiot, który realizuje cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Podkreślono ponadto, że wykładni przepisu art. 76 ust 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku o rodzinnych ogrodach działowych nie można dokonywać w oderwaniu od pozostałych norm prawnych składających się na obowiązujący system prawa. Należy zbadać czy stan prawny gruntu pozwala na wydanie decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania. Stwierdzono, że oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste w drodze decyzji administracyjnej lub umowy cywilnoprawnej lub w użytkowanie innym podmiotom, dopóki decyzje te lub umowy pozostają w obrocie prawnym, uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania na rzecz [...].
Podkreślono ponadto, że Kodeks cywilny nie zawiera przepisu, który wprost normuje obciążanie prawa użytkowania wieczystego czy prawa użytkowania prawami rzeczowymi ograniczonymi, w tym użytkowaniem. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przez rodzinny ogród działkowy w odniesieniu do nieruchomości, która w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych była już obciążona prawem użytkowania na rzecz innego podmiotu stanowiłoby ingerencję w prawa użytkownika, a tym samym naruszałoby istotę prawa użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego. W przypadku zatem ustanowienia prawa użytkowania na rzecz [...], niemożliwym stałoby się wykonywanie uprawnień przez SZI na podstawie umowy użytkowania zawartej ze Skarbem Państwa Nadleśnictwem [...], która jest wykorzystywana przez użytkownika wieczystego na jego cele.
Wskazano, że Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] posiadało prawo do całej nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] z obrębu [...] przed dniem wejścia w życie dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie mogą naruszać praw innych podmiotów nabytych w drodze innych ustaw z datą wcześniejszą. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nieruchomości będącej w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwo [...] ingerowałoby w zadania Skarbu Państwa - Lasów Państwowych, jakie wykonuje w stosunku do lasów, a tym samym ograniczałoby jego ustawowe kompetencje wynikające z ustawy o lasach, w tym także w zakresie art. 40 ust. 1 tejże ustawy w zakresie przekazania w użytkowanie lasów, gruntów oraz innych nieruchomości, bez zmiany ich dotychczasowego przeznaczenia, jeżeli za tym przemawiają względy obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony granicy państwowej.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] złożył Polski Związek [...] – Okręg [...] w [...]. Skarżący.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji tj.:
- art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie oceny poszczególnych okoliczności na podstawie całego materiału dowodowego;
2. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść zaskarżonej decyzji:
- poprzez przyjęcie, że nieruchomości stanowiące działki ew. nr [...] zostały przekazane w użytkowanie przez Dyrektora Generalnych Lasów Państwowych na rzecz Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa [...], a następnie na rzecz Stołecznego Zarządu Infrastruktury w [...] w użytkowanie na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa, a na owych terenach Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia prowadzi badania naukowe i doświadczenia w zakresie uzbrojenia, wówczas kiedy na przedmiotowych nieruchomościach już od 1980 roku istnieją pracownicze ogrody działkowe;
- poprzez nietrafnie stwierdzenie, że nabycie z mocy prawa użytkowania na rzecz [...] naruszałoby interes podmiotu - Stołecznego Zarządu Infrastruktury co czyniłoby niemożliwym korzystanie w sposób niezakłócony z gruntu przez ten podmiot, który realizuje cele obronności i bezpieczeństwa państwa, kiedy w 1996 roku Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowalny stwierdził możliwość nieodpłatnego przekazania poza resort MON terenów, na których jest zlokalizowany pracowniczy ogród działkowy w użytkowanie wieczyste PZD;
3. naruszenie przepisów art. 76 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 roku " rodzinnych ogrodach działkowych oraz art. 75 ust. 6 i 7 w/w ustawy poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy odmownej decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 roku, nr [...], w sytuacji, kiedy spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości objętej wnioskiem przez [...], a w konsekwencji
4. naruszenie art. 138§ 2 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Starosty
[...] z dnia [...] września 2017 roku, podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem ww. przepisów prawa.
Podnosząc powyższe zarzuty Polski Związek [...] - Okręg [...] wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2017 roku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 75 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2176 dalej jako u.r.o.d. lub ustawa), który w ust. 1 określa pozytywne przesłanki wydania w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 19 stycznia 2016 r.) decyzji o likwidacji rodzinnych ogrodów działkowych, zorganizowanych na nieruchomościach Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do których stowarzyszenie ogrodowe prowadzące ów ogród nie posiada tytułu prawnego. Ustęp 6 tego artykułu stanowi z kolei, że w przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 (tj. decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego), z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Stwierdzenie nabycia tego prawa następuje w drodze decyzji, która stanowi podstawę do ujawnienia prawa księdze wieczystej (art. 75 ust. 6 zdanie pierwsze u.r.o.d.). Organem właściwym do jej wydania w zakresie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jest starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej (art. 75 ust. 5 pkt 1 w zw. ust. 6 zdanie drugie).
Sąd zwraca uwagę, że w art. 76 ust. 1 ustawy uregulowano przesłanki negatywne wydania decyzji o likwidacji ogrodu działkowego, a także sytuację gdy stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania nieruchomości z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 19 stycznia 2014 r.).
Przepisy te - przy powołaniu się na ich literalne brzmienie wskazują, że warunkiem uzyskania ex lege przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania nieruchomości, na zasadzie art. 75 ust. 6 u.r.o.d. jest spełnienie jedynie następujących przesłanek: istnienie na nieruchomości rodzinnego ogrodu działkowego w dacie wejścia w życie ustawy oraz kolejnych 24 miesiącach, przynależenie własności nieruchomości do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie prowadzącego ogród stowarzyszenia ogrodowego, niewydanie w terminie do 19 stycznia 2016 r. przez właściciela nieruchomości decyzji o jego likwidacji. Ponadto ważny jest brak wystąpienia choćby jednego z warunków, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy, bowiem gdyby któryś z nich się ziścił właściciel nieruchomości nie mógłby wydać decyzji.
Sąd podkreśla, że w okolicznościach niniejszej sprawy, stan faktyczny z punktu widzenia ww. przesłanek, został ustalony w sposób prawidłowy i co do zasady- mimo podniesionych zarzutów naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. - nie jest przez Polski Związek Działkowców kwestionowany. Poza sporem bowiem pozostaje, że na części stanowiącej własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w gminie Zielonka oznaczonej jako działki ew. nr [...], funkcjonuje rodzinny ogród działkowy "[...] ", utworzony w 1981 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że decyzja o jego likwidacji nie została podjęta w terminie określonym w art. 75 ust 1 i nie miało to związku z zaistnieniem przyczyn, o których mowa w art. 76 ust. 1 u.r.o.d. Nie jest także sporne, że stowarzyszenie ogrodowe nie legitymuje się tytułem pranym do przedmiotowej części nieruchomości, na której ogród ten funkcjonuje, a sama ta nieruchomość stanowi już przedmiot użytkowania. Podnieść należy, że w dniu 31 grudnia 2004 r. zawarta została umowa użytkowania przedmiotowych działek pomiędzy Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych a Ministerstwem Obrony Narodowej. Aneksem do ww. umowy z dnia [...] grudnia 2013r. Nadleśniczy Nadleśnictwa [...] na podstawie art.40 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach ( Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz.59 ze zm.) przekazał przedmiotowe grunty Stołecznemu Zarządowi Infrastruktury (reprezentant MON) na czas nieokreślony w użytkowanie na cele obronności i bezpieczeństwa Państwa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że przedmiotowe działki pozostają w zarządzie Lasów Państwowych. Poprawność Tak poczynione ustalenia nie budzą zastrzeżeń Sądu i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.
Zatem istotą sporu jest to, czy w sytuacja gdy nieruchomość, na której urządzono rodzinny ogród działkowy stanowi już przedmiot praw podmiotowych przynależnych osobom trzecim – w tym wypadku prawa zarządu Lasów Państwowych i użytkowania przynależnego Ministerstwu Obrony Narodowej (reprezentowanego przez Stołeczny Zarząd Infrastruktury) – stanowi przeszkodę uzyskania na niej, z mocy art. 75 ust. 6 ustawy, przez stowarzyszenie ograniczonego prawa rzeczowego w postaci użytkowania - jak przyjęły organy.
W ocenie Sądu brak wyrażonego explicite w redakcji art. 75 ust. 6 u.r.o.d. wspomnianego zastrzeżenie nie oznacza, że takowe w jego treści normatywnej w rzeczywistości nie zostało ujęte. Przy dekodowaniu normy prawnej zawartej w przepisie nie można bowiem poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej, ale konieczne jest także skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy ustalone w tej wykładni znaczenie przepisu prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego (por. uzasadnienie do uchwały SN z 25.04.2003 r. sygn. akt III CZP 8/2003 OSNC 2004/1/1, wyrok NSA z 27.05.2007 r. sygn. akt II FSK 198/09 Lex 824511). Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 u.r.o.d. i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłaby bowiem do uzyskanie ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający go bez tytułu prawnego, kosztem praw rzeczowych przynależnych do niej innym podmiotom, a więc swoistego wywłaszczenia co nie było celem ustawodawcy. Przyjęte przezeń w przepisach przejściowych rozwiązanie - polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych) - służyć miało wszak uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie wyzucie innych podmiotów z przynależnych im do nieruchomości praw, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą jaka przysługuje właścicielowi.
Przyjęcie odmiennej wykładni powyższego przepisu jest zdaniem Sądu nie do pogodzenia z demokratycznymi zasadami państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej. Prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego aksjologicznymi względami faworyzowania posiadaczy nieruchomości w stosunku do podmiotów, których prawa do tych nieruchomości mają umocowanie w konkretnym tytule prawnym i z tego powodu podlegają prawnej ochronie.
W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organów, że poza przesłankami wyrażonymi wprost w redakcji przepisu art. 75 ust. 6 ustawy (przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ust. 1 tej ustawy), stwierdzenie nabycia użytkowania, nie może nastąpić w sytuacji gdy prowadziłoby to do naruszenia przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem Polskiego Związku Działkowego, których istnienie, bądź możliwość prawidłowego wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i n. k.c.. Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych funkcjonuje bowiem w określonym systemie prawnym, co powoduje, że przy stosowaniu i wykładni jej przepisów, nie można abstrahować od uwarunkowań prawnych wynikających także z przepisów zawartych w innych aktach normatywnych, a mających zastosowanie w stosunku do przedmiotu, którego dotyczy aktualnie prowadzone na podstawie tej ustawy postępowanie. Do takich należą z całą pewnością unormowania zawarte w przepisach kodeksu cywilnego oraz ustawie o gospodarce nieruchomościami dotyczące prawa użytkowania wieczystego, w sytuacji gdy tego rodzaju prawo przynależy do nieruchomości objętej wnioskiem stowarzyszenia ogrodowego.
Prawidłowe było zatem odwołanie się przez organy orzekające do przepisów regulujących instytucję prawa użytkowania wieczystego, oraz kolizji praw wynikających z owego prawa z prawem użytkowania. Nie ma przy tym racji strona skarżąca, że ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych stanowi lex specialis wobec przepisów kodeksu cywilnego, a tym samym wyłącza stosowanie tych ostatnich w sprawie. Przeczy temu choćby sama treść art. 75 ust.6 i art. 76 ust. 2 tej ustawy, który w zakresie rozumienia pojęcia "użytkowanie" wprost odsyła do unormowań kodeksu cywilnego.
Zgodnie z art. 252 k.c. rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Już zatem tylko zestawienie wynikające z tego unormowania cech użytkowania wskazuje, że ich równoczesne wykonywanie nie jest możliwe. Jeśli przy tym uwzględnić fakt, że prawo zarządu do objętej postępowaniem nieruchomości powstało na długo przed wejściem w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych i w stosunku do użytkowania jest prawem silniejszym, prawidłowa jest konstatacja organów, że w takiej sytuacji wykluczona została możliwość obciążenia jej ograniczonym prawem rzeczowym w trybie art. 75 ust. 6 tej ustawy.
Skoro zatem nieruchomość, której część zajęta jest pod rodzinne ogrody działkowe, w dacie wejścia w życie ustawy stanowiła przedmiot zarządu Lasów Państwowych i użytkowania MON, i taki stan prawny istniał także w dniu 19 stycznia 2016 r., to wydanej w takich uwarunkowaniach faktycznych i prawnych decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia przez Polski Związek Działkowców prawa użytkowania zajętej pod ogrody części nieruchomości – o czym w rozpoznawanej sprawie orzekł Starosta Wołomiński decyzją z 13 września 2017 r. - nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia art. 75 ust. 6 i 7 u.r.o.d. Stąd nie narusza także tego przepisu utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Podniesione zatem względem niej zarzuty naruszenia prawa materialnego uznać należy za chybione.
Sąd jednocześnie nie dostrzegł, aby przy jej wydaniu doszło do istotnego naruszenia zasad procedury administracyjnej. Jak już bowiem stwierdzono na wstępie stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i co do kluczowych w sprawie okoliczności nie jest sporny. Znajduje nadto oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie sądów administracyjnych, żaden organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku przeprowadzenia wszystkich dowodów wnioskowanych przez stronę. Nie może on pominąć jedynie wskazywanych środków dowodowych, gdy nie zostały wyjaśnione sporne fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 4.08.2017 r. I OSK 1607/16 Lex nr 2345355). Tylko bowiem nieustalenie okoliczności mających takie znaczenie dla sprawy można uznawać za naruszenie reguł procedowania, które mogłyby mieć wpływ na treść ustaleń faktycznych, a w konsekwencji na treść orzeczenia kończącego postępowanie w danej sprawie.
Mając zatem na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło