II SA/Gd 366/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w G. na postanowienie Wojewody z dnia 12 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. Będąca przedmiotem niniejszej sprawy skarga Wspólnoty Mieszkaniowej na postanowienie Wojewody z dnia 12 kwietnia 2017 r., nr [..] wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezydent Miasta - decyzją z dnia 1 lutego 2017 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane(Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), zatwierdził projekt budowlany i udzielił E. F. pozwolenia na budowę czterech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z podziemnymi garażami i instalacjami wentylacji mechanicznej, dwóch otwartych garaży wielopoziomowych, zjazdu z ul. N., chodnika w ul. N., wewnętrznego układu drogowego wraz z miejscami postojowymi, sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przyłączami, a także zbiornika retencyjnego - na działkach nr [..]-[..], obręb [..] przy ul. N. i M. w G. Od decyzji tej Wspólnota Mieszkaniowa wniosła odwołanie, które w imieniu Wspólnoty podpisał A. W. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 w związku z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), Wojewoda stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. Uzasadniając wydane postanowienie Wojewoda wskazał, że wniesione przez Wspólnotę odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych. Jak wyjaśnił, zgodnie z treścią art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r., poz. 1892 ze zm.) oświadczenie woli za wspólnotę mieszkaniową składa co najmniej dwóch członków zarządu (reprezentacja łączna). Umowa właścicieli określająca sposób zarządu może zwiększyć tę liczbę, ale nie może jej zmniejszyć. Taki sposób reprezentacji oznacza obowiązek współdziałania co najmniej dwóch członków zarządu. Wola organu zostaje zatem wyrażona dopiero gdy zostaną złożone dwa oświadczenia. Przy tak rozumianej reprezentacji łącznej, czynność, zarówno prawa materialnego jak i procesowego, dopiero wówczas jest czynnością samej strony, gdy zostanie dokonana przez dwie osoby. Członek zarządu może w każdej chwili zrezygnować z pełnienia funkcji. Oświadczenie woli o rezygnacji z funkcji członka zarządu wspólnoty mieszkaniowej wymaga zakomunikowania go ogółowi członków wspólnoty lub też, o ile zarząd wspólnoty jest wieloosobowy, takiej liczbie pozostających członków tego zarządu, którzy są uprawnieni do reprezentowania wspólnoty, a zatem co najmniej w liczbie dwóch. Stosownie zaś do treści art. 30 § 1 k.p.a. zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W kwestii zdolności prawnej jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, a taką jest wspólnota mieszkaniowa, przepisy kodeksu cywilnego nie odnoszą się wprost do tej kwestii, a zatem organ administracji publicznej nie może skorzystać z tych przepisów przy ocenie zdolności prawnej tych jednostek. Jeżeli zatem za organ jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej działała osoba niebędąca w istocie jej organem (a tak jest w przypadku, gdy oświadczenie woli składa jeden członek zarządu, mimo wymaganej łącznej reprezentacji dwóch członków), to z punktu widzenia prawa nie doszło do żadnego działania tej jednostki organizacyjnej. Z uwagi na powyższe, jak dalej wskazał Wojewoda, w związku z wniesieniem przez Wspólnotę Mieszkaniową odwołania podpisanego przez jednego członka jej zarządu, wezwaniem z dnia 24 marca 2017 r. organ zobowiązał Wspólnotę do uzupełnienia wniesionego odwołania, pouczając o skutkach nieusunięcia braku w wyznaczonym do tego terminie. W dniu 5 kwietnia 2017 r. do Wojewody wpłynęło pismo członka zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej – A. W. Z zawartych w nim wyjaśnień wynika, że wskutek rezygnacji z funkcji członków zarządu tej Wspólnoty: G. H. w dniu 9 października 2012 r. i G. C. w dniu 20 lutego 2017 r., jedynym członkiem zarządu jest A. W. Wojewoda podkreślił, że uchwałą z dnia 20 marca 2012 r. Wspólnota Mieszkaniowa wybrała trzyosobowy zarząd i uchwała ta obowiązuje do dnia dzisiejszego. Dlatego też, jak ocenił Wojewoda, wniesienie odwołania przez jednego członka zarządu – A. W. uznać należy za niedopuszczalne. Na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, domagając się jego uchylenia. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem: - art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali poprzez jego pominięcie i przyjęcie, że zarząd Wspólnoty musi być wieloosobowy, podczas gdy ze wskazanego przepisu wprost wynika, że zarząd Wspólnoty może być również jednoosobowy; - art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że oświadczenia woli w imieniu Wspólnoty składa dwóch członków zarządu (reprezentacja łączna), podczas gdy zarząd Wspólnoty jest jednoosobowy, a w konsekwencji uprawnionym do reprezentacji Wspólnoty jest jedyny członek zarządu samodzielnie; - art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez przyjęcie, że oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu musi zostać złożone dwóm członkom zarządu, podczas gdy oświadczenie to może zostać złożone każdemu z członków zarządu; - art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali poprzez przyjęcie, że członek zarządu Wspólnoty – A. W. nie był uprawniony do jej reprezentacji, podczas gdy takie uprawnienie posiadał, albowiem zarząd Wspólnoty jest jednoosobowy; - art. 64 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że odwołanie nie spełnia wymogów formalnych w zakresie prawidłowej reprezentacji Wspólnoty, podczas gdy Wspólnota była reprezentowana w sposób właściwy, zatem brak było podstaw do wzywania do uzupełnienia braków formalnych odwołania w tym zakresie; - art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania ze względu na wniesienie go przez osobę nieposiadającą ku temu legitymacji, podczas gdy odwołanie było dopuszczalne, albowiem Wspólnota posiada legitymację do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że członkowie jej zarządu – G. H. i G. C. skutecznie dokonali rezygnacji z członkostwa w zarządzie Wspólnoty, albowiem oświadczenie w tym przedmiocie złożyli - w każdym wypadku - pozostałym członkom zarządu. Na skutek rezygnacji dwóch członków zarządu Wspólnoty z pełnienia funkcji, obecnie zarząd Wspólnoty jest jednoosobowy. Pomimo obowiązywania uchwały Wspólnoty w przedmiocie powołania członków zarządu z dnia 20 marca 2012 r., na skutek rezygnacji tych osób stan faktyczny i prawny w zarządzie Wspólnoty uległ zmianie. Wspólnota nie miała przy tym obowiązku - dla skuteczności składanych oświadczeń woli, uzupełnienia składu zarządu. Dopóki bowiem w zarządzie jest choćby jeden członek zarządu, jest on uprawniony do reprezentowania Wspólnoty na zewnątrz. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do treści skargi Wojewoda wyjaśnił, że w zaskarżonym postanowieniu nie kwestionował możliwości reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej przez jednoosobowy zarząd, tyle tylko, że taki zarząd mogą powołać jedynie członkowie wspólnoty w formie przepisanej prawem, a nie samodzielnie A.W., występujący jako członek zarządu. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje natomiast fakt, że wolą członków Wspólnoty Mieszkaniowej było i jest aby sprawy Wspólnoty reprezentował zarząd wieloosobowy. Twierdzenie skarżącej, że Wspólnota posiada obecnie zarząd jednoosobowy w osobie A. W. potwierdza co najwyżej stan faktyczny, powstały wskutek rezygnacji dwóch członków zarządu z pełnienia tych funkcji. Nie ma to jednak nic wspólnego ze stanem prawnym, zgodnie z którym Wspólnota jest reprezentowana na podstawie podjętej uchwały przez zarząd wieloosobowy. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrolowane postanowienie Wojewody z dnia 12 kwietnia 2017 r. wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. W doktrynie ustalono, że niedopuszczalność odwołania, o której mowa w art. 134 k.p.a., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się natomiast przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (tak Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez organ odwoławczy wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. II OSK 1661/06, LEX nr 425381). W ocenie Sądu Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, że wniesione w niniejszej sprawie odwołanie jest niedopuszczalne z przyczyn o charakterze podmiotowym, ponieważ wniesione zostało w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej (strony przedmiotowego postępowania) przez osobę, która nie może reprezentować tej Wspólnoty jednoosobowo. Należy przy tym dodać, że uznając, iż Wspólnota nie jest należycie reprezentowana, organ odwoławczy – przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, pismem z 24 marca 2017 r. wezwał Wspólnotę aby przedłożyła kopię obowiązującej na dzień wniesienia odwołania uchwały Wspólnoty o wyborze jej zarządu oraz aby uzupełniła odwołanie o podpis drugiego członka zarządu Wspólnoty, ponieważ - jak pouczył organ - zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali, gdy zarząd wspólnoty jest kilkuosobowy oświadczenia woli za spólnotę mieszkaniową składają przynajmniej 2 jego członkowie. Organ pouczył także skarżącą, że jeżeli powyższego nie uczyni, Wojewoda stwierdzi niedopuszczalność odwołania. W wykonaniu tego zobowiązania wnoszący odwołanie w imieniu Wspólnoty A. W. przedłożył przy piśmie z 5 kwietnia 2017 roku kopię uchwały nr [..] z dnia 20 marca 2012 r. Wspólnoty Mieszkaniowej, w sprawie wyboru zarządu Wspólnoty, z której wynika, że zarząd tej Wspólnoty jest kilkuosobowy. Zgodnie bowiem z § 1 uchwały, Wspólnota - działając na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali - wybrała trzyosobowy zarząd w składzie: G. P. – H., A. W., G.C., oraz stwierdziła, że z chwilą podjęcia tej uchwały dotychczasowi członkowie zarządu Wspólnoty przestają pełnić swoje obowiązki. W piśmie z 5 kwietnia 2017 r. A. W. wyjaśnił również, że pozostali członkowie zarządu Wspólnoty, tj. G. P. – H. i G. C., zrezygnowali z pełnienia tej funkcji, dlatego wezwanie do podpisania odwołania przez drugiego z członków zarządu Wspólnoty jest bezprzedmiotowe. Sąd powyższego stanowiska wnoszącego odwołanie nie podziela. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, stanowiącym podstawę prawną uchwały Wspólnoty nr [..], jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Z art. 21 ustawy o własności lokali wynika zaś, że zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1). Gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie (art. 21 ust. 2). Nie budzi wątpliwości Sądu, że z zacytowanych powyżej przepisów ustawy o własności lokali wynika, iż to wspólnota mieszkaniowa decyduje o tym czy będzie ją reprezentował zarząd jednoosobowy, czy też zarząd wieloosobowy. Jeżeli zatem obowiązuje uchwała Wspólnoty nr [..] (co jest w tej sprawie bezsporne), podjęta na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, o wyborze zarządu wieloosobowego, zatem oświadczenia w imieniu Wspólnoty muszą składać przynajmniej 2 członkowie zarządu zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali. Oznacza to, że w tej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uznał, iż skoro z uchwały Wspólnoty nr [..] wynika, że chce ona być reprezentowana przez zarząd kilkuosobowy i taki zarząd powołuje, zatem - aby zarząd ten skutecznie składał oświadczenia w jej imieniu - pismo zawierające takie oświadczenie musi być podpisane przez co najmniej 2 członków zarządu zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali. Zatem odwołanie podpisane tylko przez jednego członka zarządu Wspólnoty nie mogło zostać uznane za skutecznie złożone w imieniu skarżącej. Fakt wyrażenia woli rezygnacji z członkostwa w zarządzie Wspólnoty przez G. P. – H. i G. C. powyższej oceny nie może zmienić. Woli Wspólnoty Mieszkaniowej wyrażonej w stosownej uchwale o powołaniu kilkuosobowego zarządu nie mogą zmienić działania samych członków tego zarządu, w szczególności rezygnacje z funkcji członka zarządu, które doprowadzają do sytuacji, w której - mimo powołania kilkuosobowego zarządu - faktycznie funkcję członka zarządu sprawuje tylko jedna osoba. Z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali wynika bowiem, że jedynie Wspólnota w stosownej uchwale może zadecydować o tym, iż obecnie będzie ją reprezentował zarząd jednoosobowy, a takiej uchwały – co jest bezsporne, skarżąca nie podjęła. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w tej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż osoba, która podpisała odwołanie, nie jest umocowana do jednoosobowego reprezentowania Wspólnoty, a zatem odwołanie złożone przez nią w imieniu Wspólnoty jest niedopuszczalne. Zaskarżone postanowienie nie narusza zatem prawa, w tym przepisów wskazanych w skardze. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – w skrócie jako "p.p.s.a.", skargę oddalił. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.