III SA/Lu 37/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. U. na pismo Prorektora do Spraw Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...] w przedmiocie naruszenia zasad regulaminu p o s t a n a w i a odrzucić skargę. W dniu 25 września 2018 r. A. U. (wówczas będący studentem II roku studiów anglojęzycznych o kierunku lekarskim, prowadzonych na II Wydziale Lekarskim z Oddziałem Anglojęzycznym Uniwersytetu Medycznego w L.), reprezentowany przez adwokata A. S., skierował do Dziekana Uniwersytetu Medycznego w L. pismo sporządzone w języku angielskim (pismo wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego - k. 78 akt adm.), zawierające zastrzeżenia odnośnie sposobu oceny wyników egzaminu końcowego w zakładzie patofizjologii medycznej. Autor pisma domagał się weryfikacji wyników wskazanego egzaminu. W odpowiedzi na powyższe pismo Dziekan II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym Uniwersytetu Medycznego w L. wystosował do pełnomocnika A. U. pismo z dnia 10 października 2018 r. znak: [...] (również sporządzone w języku angielskim), w którym zastrzeżenia tego studenta ocenił jako bezzasadne oraz stwierdził, że nie ma podstaw, by ponownie sprawdzać kwestionowany egzamin końcowy lub zmieniać jego wyniki (pismo wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego - k. 88 akt adm.) Pełnomocnik A. U. złożył w jego imieniu "odwołanie" do Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii od pisma Dziekana II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia 10 października 2018 r., uznając owe pismo za decyzję administracyjną. W piśmie z dnia 16 listopada 2018 r. znak: [...] Prorektor do Spraw Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w L. poinformował adwokat A. S., że (cyt.) "sprawa przeprowadzenia egzaminu została gruntownie przeanalizowana", wobec czego "decyzję Dziekana II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym uważa za uzasadnioną i słuszną". W dniu 21 grudnia 2018 r. A. U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na ww. pismo Prorektora Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia 16 listopada 2018 r., traktując je jako decyzję ostateczną utrzymującą w mocy decyzję Dziekan II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym z dnia 10 października 2018 r. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej "decyzji" w całości oraz zobowiązania organu do zweryfikowania wyniku egzaminu końcowego z patofizjologii dla studentów anglojęzycznych II roku II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym Uniwersytetu Medycznego w L.. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi wskazał, że skarga dotyczy uprawnień lub obowiązków studenta w sferze wewnętrznych relacji ze szkołą wyższą, które nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn prawidłowo wskazanych w odpowiedzi na skargę. Podkreślić na wstępie należy, że sąd administracyjny - przed przystąpieniem do rozpoznania skargi - zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania z urzędu jej dopuszczalności, poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, wymienionych w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest natomiast pozostawanie sprawy, której skarga dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości – przede wszystkim – przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli jest jednak ograniczony do określonych form działania administracji publicznej, wymienionych enumeratywnie w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; (4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; (5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; (6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; (7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; (8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; (9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z § 3 cytowanego wyżej artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych. Analizując treść oraz okoliczności sporządzenia zaskarżonego przez A. U. pisma Prorektora do Spraw Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w L. z dnia 16 listopada 2018 r., Sąd doszedł do wniosku, że dokument ten nie stanowi żadnego z aktów lub czynności podlegających – zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. – kontroli sądu administracyjnego. W szczególności, wbrew przekonaniu skarżącego, pismu temu nie sposób przypisać waloru decyzji administracyjnej. Brak jest również przepisu szczególnego, który umożliwiałby Sadowi kontrolę tego dokumentu na zasadzie art. 3 § 3 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że uczelnie zaliczane są do zakładów administracyjnych. Zakład administracyjny (publiczny), jako jedna z form decentralizacji administracji publicznej, nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w przypadku uczelni - ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze. Oznacza to, że z chwilą przyjęcia danej osoby w poczet użytkowników zakładu, staje się ona podmiotem praw i obowiązków, które przysługują bądź obciążają użytkowników danego zakładu. Te prawa i obowiązki wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), jak i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Powyższe znajduje potwierdzenie w regulacji ustawowej. Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.) organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Jednocześnie, stosownie do treści art. 107 ust. 1 ww. ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. Możliwość samodzielnego uregulowania organizacji i toku studiów przez organy uczelni oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje administracyjne mające podstawę prawną w ustawie, w szczególności w Prawie o szkolnictwie wyższym i nauce. W drodze decyzji administracyjnej organy uczelni mają obowiązek rozstrzygać np. w sprawach: rekrutacji na studia (art. 72), stypendiów np. socjalnych (art. 86), czy też skreślenia z listy studentów (art. 108 ust. 3). Wynika stąd wniosek, że zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Od wymienionych wyżej rozstrzygnięć odróżnić należy rozstrzygnięcia organów szkoły wyższej znajdujące podstawę prawną w wewnętrznych źródłach prawa, np. w regulaminie studiów. Skoro bowiem nie są to przepisy o charakterze powszechnie obowiązującym, to mogą one stanowić podstawę prawną jedynie rozstrzygnięć związanych z tokiem studiów indywidualnie określonego studenta, które jednak nie przesądzają ostatecznie o jego sytuacji prawnej - nie mają charakteru zewnętrznego (por. postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1583/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 539/17, postanowienie WSA w Kielcach z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 600/17 – dostępne w CBOSA). W zaskarżonym piśmie Prorektor do Spraw Współpracy z Zagranicą i Szkolenia Podyplomowego Uniwersytetu Medycznego w L. podtrzymał stanowisko Dziekana II Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Anglojęzycznym, uznające za bezzasadne zarzuty skarżącego odnośnie przyjętych kryteriów oceny wyników egzaminu końcowego z patofizjologii. Pismo to dotyczy zatem sprawy związanej bezpośrednio z tokiem studiów skarżącego, regulowanej przepisami o charakterze wewnętrznym (regulaminem Uniwersytetu). Zaskarżone pismo Prorektora Uniwersytetu Medycznego w L. jest więc aktem wewnątrzzakładowym, którego kontrola nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają bowiem, jak już wyżej wyjaśniono, jedynie akty zakładowe zewnętrzne, zmieniające status prawny ich adresatów (studentów), ponieważ są one podejmowane w drodze decyzji administracyjnych, w przypadkach enumeratywnie przewidzianych w ustawie. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.