II SA/Sz 61/19

WyrokWSA w Szczecinie2019-03-07

Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od marca 2015 r. do października 2015 r. stanowią świadczenia nienależnie pobrane, w sytuacji gdy ojciec dzieci podjął pracę w Niemczech, a skarżąca nie poinformowała o tym organu polskiego?
Ratio decidendi
Świadczenia rodzinne wypłacone skarżącej w okresie od marca 2015 r. do października 2015 r. stanowią świadczenia nienależnie pobrane, ponieważ skarżąca została prawidłowo pouczona o obowiązku informowania organu o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń, w tym o podjęciu zatrudnienia przez członka rodziny za granicą. Brak poinformowania organu o zatrudnieniu męża w Niemczech spowodował, że świadczenia były wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do nich, co wyczerpuje znamiona art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków na córki. Po przyznaniu świadczeń ustalono, że od marca 2015 r. zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na zatrudnienie męża skarżącej w Niemczech. Decyzją uchylono poprzednią decyzję i przekazano wniosek do ponownego rozpatrzenia. Organ pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu braków formalnych. Następnie Wojewoda ustalił, że świadczenia wypłacone skarżącej w okresie od marca do października 2015 r. są nienależnie pobrane i zobowiązał do ich zwrotu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zastosowanie przepisów o koordynacji oraz prawidłowość ustaleń organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego oraz zobowiązania do zwrotu ww. świadczeń oddala skargę. Wnioskiem z dnia 30 września 2014 r., M. S. (dalej jako "skarżąca" lub "strona") wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na córki: Z. S. i J. S.. Decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Ośrodek Pomocy Społecznej w P. (dalej "OPS w P.") z upoważnienia Burmistrza P. przyznano stronie zasiłek rodzinny na J. i Z., dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego – Z. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której jest szkoła. W toku postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Burmistrza P. z dnia 21 czerwca 2016 r. ustalono, że w przypadku rodziny M. S. od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z uwagi na fakt, że ojciec dzieci od marca 2015 r. podjął pracę na terenie [...], a od dnia 24 grudnia 2015 r. [...] stały się ośrodkiem życia rodziny, co skarżąca oświadczyła w piśmie z dnia 16 października 2017 r. Z uwagi na powyższe decyzją z dnia [...] r. uchylono z dniem [...] r. decyzję z dnia [...] r. dotyczącą przyznania świadczeń rodzinnych na córki: J. i Z. na okres od dnia 1 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r., a wniosek złożony przez stronę w dniu 30 września 2014 r. w OPS w P. przekazano do ponownego rozpatrzenia Marszałkowi Województwa Z., jako organowi właściwemu za okres ustalonej koordynacji. W prowadzonym postępowaniu, organ pismem z dnia 9 stycznia 2017 r. (doręczonym w dniu 16 stycznia 2017 r. na wskazany adres do korespondencji) zobowiązał stronę do przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów, umożliwiających rozpatrzenie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Z uwagi na bezskuteczny upływ zakreślonego terminu, pismem z dnia 21 marca 2017 r. organ pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. Następnie z uwagi na informacje matki skarżącej o braku kontaktu z córką i wiedzy w zakresie miejsca jej zamieszkania, organ po ustaleniu jej adresu w niemieckiej jednostce – Funduszu Rodzinnym S. , ponownie bezskutecznie, zobowiązał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Natomiast w dniu 1 września 2017 r. do organu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej – adwokata K. P. z wnioskiem o wyznaczenie terminu do doręczenia niezbędnej dokumentacji. Po dwukrotnym przedłużaniu wnioskowanego terminu, pełnomocnik przedłożył dokumenty, inne niż wymienione w wezwaniu. Skutkiem powyższego organ pozostawił wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku bez rozpatrzenia oraz wszczął postępowanie w sprawie ustalenia, czy zasiłek rodzinny wraz z dodatkami wypłacany od marca 2015 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Decyzją wydaną w dniu [...] r., nr [...], w oparciu o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a."), art. 21 ust. 1 i ust. 2, art. 23 ust. 9, art. 30 ust. 1, ust. 2pkt 1, ust. 7-8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952, dalej "u.ś.r."), art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. z 2017 r., poz. 1428), Wojewoda Z. ustalił, że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami wypłacany M. S. na rzecz J. S. w okresie od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2015 r. i na rzecz Z. S. w okresie od dnia 1 marca 2015 r. do dnia 31 października 2015 r. w kwocie [...]zł są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązał do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że skarżąca składając wniosek została w sposób prawidłowy pouczona o zasadach przyznawania i utraty prawa do wnioskowanego świadczenia, co potwierdziła własnoręcznym podpisem, zobowiązując się tym samym do niezwłocznego poinformowania organu wypłacającego świadczenia rodzinne o każdej okoliczności mającej wpływ na przyznane prawo do zasiłku rodzinnego. Pomimo tego skarżąca, ignorując powyższe, nie poinformowała organu o podjęciu przez męża w marcu 2015 r. pracy na terenie [...] oraz zamieszkaniu całej rodziny w tym kraju i nie zawnioskowała o wstrzymanie wypłat rzeczonych świadczeń, które były realizowane aż do końca października 2015 r. Skarżąca nie udzielała również odpowiedzi na kierowane do niej wezwania, a podczas wizyty w OPS w P., mimo pouczenia o konieczności uchylenia decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenia, jak i przekazania wniosków do rozpatrzenia przez inny organ, a także ewentualnych nienależnie pobranych świadczeń, świadomie w odrębnym piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r. oświadczyła, że nie rezygnuje z wypłaty świadczeń. Zaniedbania wnioskodawczyni w prowadzeniu sprawy spowodowały pobieranie przez stronę świadczeń, do których od marca 2015 r. utraciła prawo z uwagi na fakt, że decyzja przyznająca świadczenia z powodu tych okoliczności została od 1 marca 2015 r. uchylona. Skutkiem tego w obiegu prawnym nie funkcjonuje żadna decyzja, uprawniająca skarżącą do wypłaconych świadczeń. Z kolei wydanie decyzji z upoważnienia Marszałka Województwa bądź Wojewody Z. nie było możliwe z powodu uchybień formalnych strony. Z tego powodu świadczenia wypłacone za wskazany okres uznaje się za nienależnie pobrane i podlegają one zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. W odwołaniu od opisanej decyzji Wojewody Z., M. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie: - art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także zebranie materiału dowodowego w sposób niepełny i w konsekwencji błędne ustalenie, że ustalony w sprawie stan faktyczny wyczerpuje hipotezę rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009, gdy w rzeczywistości w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania z urzędu ustalenia, czy skarżącej przysługuje, a jeżeli tak, to od kiedy zasiłek rodzinny wg prawa niemieckiego – Kindergeld, - art. 107 k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie w decyzji o ewentualnym wniosku strony o dokonaniu potrąceń ze świadczenia wypłacanego przez inne państwo członkowskie, którego ustawodawstwo jest właściwe zgodnie z art. 72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 987/2009, - art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, w oparciu o który przepis, którego z aktów prawa wspólnotowego organ ustalił, iż znajdują zastosowanie przepisy systemu koordynacji zabezpieczenia społecznego, co uniemożliwia kontrolę wydanej decyzji, - art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie, że świadczenie nienależne jest od miesiąca, w którym nastąpiło zdarzenie prawne uzasadniające uchylenie decyzji, wówczas, gdy świadczenie stać może się nienależne dopiero od miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło zdarzenie prawne czyniące świadczenie nienależnym. W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonej decyzji orzeczenie potrącenia nienależnego świadczenia zgodnie z art. 72 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009. W uzasadnieniu podniosła, że zgodnie z niemieckim prawem zasiłek na dzieci tzw. Kindergeld przysługuje, jeżeli rodzic dziecka zatrudniony jest legalnie i odprowadza składki na terenie Niemiec przez co najmniej 6 miesięcy. Jej mąż rozpoczął pracę na terenie Niemiec w marcu 2015 r. w związku z czym - zgodnie z ustawodawstwem niemieckim- nie mógł pobierać zasiłku na dzieci od pierwszego dnia zatrudnienia. Powyższe oznacza, że w tym okresie nie miały zastosowania przepisy koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenie, że świadczenie za ten okres skarżąca pobierała nienależnie prowadziłoby do sytuacji, w której przez okres 6 miesięcy od rozpoczęcia zatrudnienia przez jej męża, nie otrzymałaby świadczenia ani według ustawodawstwa polskiego, ani niemieckiego. Przy czym, wg skarżącej bez znaczenia jest fakt, że zwróciła się do OPS w P. o zaświadczenie dla Familienkasse, że nie pobiera świadczenia rodzinnego w Polsce, ponieważ istotne jest ustalenie, czy w tym okresie organ niemiecki rzeczywiście takie świadczenie jej przyznał. Tymczasem organ nie ustalił od kiedy przysługuje jej świadczenie rodzinne wg ustawodawstwa niemieckiego, a zatem nie zebrał w sposób pełny materiału dowodowego, a zebrane dowody ocenił w sposób dowolny, podczas, gdy jego obowiązkiem było zebranie z urzędu i przeprowadzenie dowodów, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. W pierwszej kolejności Wojewoda Z. winien ustalić w organie niemieckim, w jakim zakresie i od kiedy skarżąca podlega ustawodawstwu niemieckiemu, a zatem w jakim zakresie i okresie będzie miała zastosowanie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Końcowo skarżąca zaznaczyła, że organ I instancji winien precyzyjnie wskazać w oparciu o który przepis, którego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustalił, że zastosowanie ma system koordynacji zabezpieczenia społecznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podkreśliło, że warunkiem koniecznym do przyjęcia, że świadczenie rodzinne jest świadczeniem nienależnie pobranym, jest wykazanie, że w sprawie zachodzi co najmniej jedna z przesłanek z art. 30 ust. 2 u.ś.r. W niniejszej sprawie świadczenia rodzinne wypłacane były stronie pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do rzeczonych świadczeń, zaś skarżąca była pouczona o braku prawa do ich pobierania, co wyczerpuje znamiona art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. Skarżąca, zarówno w formularzu wniosku o świadczenia rodzinne, w części VII pkt 1, jak i pouczeniu zawartym w decyzji z dnia [...] r. pouczona została o treści przepisu art. 25 u.ś.r. oraz o obowiązku niezwłocznego powiadomienia organu o "wyjeździe członka rodziny poza granice Rzeczypospolitej Polskiej". W świetle powyższego w pełni uprawnione jest przyjęcie, że skarżąca wraz z odebraniem w dniu 16 października 2014 r. decyzji z dnia [...] r. była świadoma ciążącego na niej obowiązku informowania organu I instancji o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w szczególności o podjęciu przez członka rodziny pracy poza granicami RP. Organ zaznaczył, że prawo do świadczeń rodzinnych uzależnione jest od kryterium dochodowego, w przeliczeniu na członka rodziny, zatem organ był zobowiązany do ustalenia dochodu ojca dzieci uzyskanego poza granicami RP, jednakże pomimo wielokrotnych wezwań skarżąca nie udokumentowała jego wysokości, co pozwoliłoby zbadać spełnienie przez nią kryterium i orzeczenie w sprawie, gdyż pierwszeństwo do wypłaty świadczeń było po stronie Polski. Oświadczenie o zatrudnieniu męża, skarżąca złożyła dopiero w dniu 21 czerwca 2016 r. i pomimo tego w dalszym ciągu pobierała świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny na córkę Z., oświadczając w odrębnym piśmie z dnia 20 czerwca 2016 r., że nie rezygnuje z wypłaty świadczeń. W oparciu o powyższy stan Kolegium wywiodło, że w przypadku rodziny skarżącej zastosowanie miały przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od marca 2015 r., a tym samym państwem legitymowanym do wypłaty rodzinie wnioskowanych świadczeń rodzinnych były [...] (będące państwem zatrudnienia ojca). W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu I instancji ustalające, że świadczenia wypłacone skarżącej są świadczeniami nienależnie pobranymi organ odwoławczy uznał za prawidłowe. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skarżąca zarzuciła kwestionowanej decyzji nierozpoznanie przez Kolegium treści zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż podstawą stwierdzenia nienależności świadczenia jest jedynie okoliczność wykonywania pracy zarobkowej przez męża uprawnionej do zasiłku na terenie [...] i niepoinformowania o tym fakcie organu polskiego, pomimo prawidłowego pouczenia o tym obowiązku, wówczas, gdy w rzeczywistości tak nie jest, a w konsekwencji aktualne pozostają zarzuty wskazane w petitum odwołania. W dalszej części skarżąca powieliła z argumentację odnośnie zarzutów naruszenia procesowego mającą wpływ na treść rozstrzygnięcia, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, a nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z decyzji organu niemieckiego (Familienkasse) dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego za okres od grudnia 2015 r. na okoliczność faktu, że skarżąca nie pobierała świadczenia na terenie [...] i, że świadczenie to nie przysługiwało za okres przed grudniem 2015 r, oraz o zwrócenie się przez WSA w Szczecinie do Ministerstwa Sprawiedliwości z wnioskiem o nadesłanie na potrzeby niniejszego postępowania przetłumaczonej na j. polski niemieckiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym, celem ustalenia, czy zgodnie z ustawodawstwem niemieckim, skarżącej przysługiwał zasiłek rodzinny wg ustawodawstwa niemieckiego oraz zwrócenie się do właściwego organu niemieckiego, od kiedy i w jakiej wysokości skarżącej przysługuje Kindergeld, celem ustalenia państwa pierwszeństwa w wypłacie świadczeń rodzinnych. W oparciu o wskazane uchybienia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując przesłanek do uznania, że wydane rozstrzygnięcie jest niezgodne z prawem, wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 23a ust. 1 u.ś.r. w przypadku gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (ust. 2). Z kolei w przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że ze względu na przebywanie męża skarżącej w [...] w okresie, na który zostały jej przyznane świadczenia rodzinne, w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenie społecznego, co potwierdził organ właściwy do rozpoznawania spraw w takiej sytuacji (wówczas Marszałek Województwa Z. a od 1 stycznia 2018 r. Wojewoda Z. – art. 23a ust. 4) w piśmie z dnia 28 czerwca 2016 r. Dla skarżącej regulacja ta oznaczała, że od 1 marca 2015 r. w sprawie świadczeń rodzinnych w związku z przemieszczaniem się obywateli Unii Europejskiej właściwy stał się Marszałek Województwa Z.. Przekazanie Marszałkowi uprawnień w tej sprawie oznacza, że organ ten dokona oceny, czy od 1 marca 2015 r. kwestia przyznania skarżącej i jej rodzinie świadczeń rodzinnych będzie w gestii tego organu, czy też ze względu na objęcie niemieckim systemem świadczeń rodzinnych sprawa przyznania i wypłacania świadczeń zostanie przypisana organom niemieckim. Podkreślić przy tym należy, że nie było celem organu pozbawienie skarżącej prawa do świadczeń rodzinnych w żadnym z tych systemów lecz – przy jej współdziałaniu ustalenie, od kiedy ma prawo do świadczeń w [...] (skarżąca tam zamieszkała) oraz, czy przed otrzymaniem świadczeń w [...] miała prawo do świadczeń w Polsce. Istotną dla tej sprawy jest okoliczność zawiadomienia przez skarżącą organu pomocy społecznej w P. o zatrudnieniu jej męża w [...] od 1 marca 2015 r., co nastąpiło dopiero w dniu 20 czerwca 2016 r. gdy wystąpiła o wstrzymanie wypłaty świadczeń ubiegając się o wydanie w związku z tym wyjazdem zaświadczenia dla instytucji zagranicznej o pobieraniu świadczeń rodzinnych. Przedstawiony wyżej stan sprawy był konieczny do wyjaśnienia skarżącej, z jakiego powodu otrzymywane przez nią świadczenia rodzinne od 1 marca 2015 r. stały się w Polsce świadczeniami nienależnie pobranymi skoro w [...] świadczeń tych nie pobierała. Organ orzekający w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zgodnie z art. 23a ust. 6 u.ś.r. stał się uprawniony do przeprowadzenia postępowania, czy od 1 marca 2015 r. skarżącej świadczenia rodzinne przysługiwały w Polsce, skoro w [...] ich nie otrzymywała, co wynika z zaświadczenia Familienkasse S. (k.54 akt adm.). Skarżąca, co wynika z akt sprawy nie przedłożyła organowi dokumentów, o które występował, by ustalić jej sytuację dochodową i rodzinną rozpoznając wnioski z dnia 7 lutego 2014 r. oraz 30 września 2014 r. (k.48), co spowodowało pozostawienie tych wniosków bez rozpatrzenia (k.51 akt adm.). W tej sytuacji organ właściwy nie mógł ustalić, czy skarżąca od 1 marca 2015 r. ze względu na dochód rodziny, powiększony o dochód męża zatrudnionego w [...], miała prawo do świadczeń rodzinnych w Polsce. Powyższe ustalenia spowodowały wszczęcie postępowania o uznaniu świadczeń rodzinnych wypłacanych skarżącej jako nienależnie pobranych. Za świadczenia nienależnie pobrane organ uznał zasiłek rodzinny wypłacany skarżącej na rzecz córki J. od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2015 r. oraz córki [...] od 1 marca 2015 r. do 31 października 2015 r. w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowił przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., który stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Z analizy akt niniejszej sprawy bezsprzecznie wynika, że skarżąca była należycie pouczona o obowiązku powiadomienia organu m.in. o uzyskaniu dochodu czy zaistnieniu okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń, w tym co do kwestii koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (k. 7, 15 akt adm.). Złożenie podpisu pod pouczeniem i oświadczeniem stanowi natomiast dowód na zrozumienie i przejęcie do wiadomości podpisanej treści. Jeśli osoba ubiegająca się o świadczenie rodzinne składa w tym celu wniosek, będąc właściwie pouczoną o braku prawa do pobierania świadczenia, warunek z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. należy uznać za spełniony. Organy administracji obu instancji wyczerpująco wyjaśniły stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia, dokonały należytej oceny zgromadzonego w niej materiału dowodowego oraz prawidłowo zastosowały obowiązujące przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Końcowo, odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że podniesione zarzuty są chybione. Organ wystąpił do instytucji niemieckiej Familienkasse o informacje odnośnie do otrzymywanych w [...] świadczeń i uzyskał odpowiedź, że skarżąca świadczeń tych tam nie otrzymuje. Obowiązek zwrotu przez skarżącą świadczeń rodzinnych nienależnie pobranych nie obejmuje okresu po grudniu 2015 r. Niezrozumiały jest zarzut kwestionowania przez skarżącą stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, skoro przesłanki o stosowaniu tych przepisów wynikają wprost z art. 23a u.ś.r. Zastosowanie koordynacji tych systemów wynika z konieczności rozwiązania występujących przypadków kolizji norm i konieczności wyeliminowania kumulacji świadczeń. Sąd nie kwestionuje, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 59 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady(WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284.1), z tym, że te zaniechania skarżącej doprowadziły do sytuacji, iż organ rozpoznający sprawę na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie mógł stwierdzić, czy świadczenia rodzinne od 1 marca 2015 r. w ogóle skarżącej przysługiwały. Odnosząc się do żądania skarżącej odnośnie do wystąpienia przez Sąd do Ministerstwa Sprawiedliwości o nadesłanie na potrzeby niniejszego postępowania przetłumaczonej na język polski niemieckiej ustawy o ubezpieczeniu społecznym wskazuje, że nie ma podstaw prawnych do uwzględnienia takiego wniosku, albowiem organy stosujące prawo rozstrzygają w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawodawstwa unijnego. Przepisów prawa niemieckiego nawet do świadczeń rozpoznawanych w trybie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Polsce nie stosuje się. Te kwestie, których rozstrzygnięcia dopatruje się pełnomocnik skarżącej w prawie niemieckim zostały rozstrzygnięte przez organy orzekające w sprawie poprzez wystąpienie o stosowne informacje do właściwych urzędów państwa, w którym obywatel polski jest zatrudniony i ma miejsce zamieszkania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), oddalił skargę, jako nieuzasadnioną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło