III SA/Łd 911/18

Dnia 7 marca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.), , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2019 roku sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił H. S. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia z 7 lutego 2018 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z [...]. Z akt sprawy wynika, że 21 września 2015 r. Poczta Polska S. A. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił na H. S. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv, który przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P., w celu dochodzenia objętych nim zaległości w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z 20 kwietnia 2016 r. Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego H. S. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu 10 maja 2015 r. 16 maja 2016 r. H. S. złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne wraz z wnioskiem o wstrzymanie tego postępowania, a następnie jego umorzenie. Postanowieniem z 31 maja 2016 r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu i wstrzymał realizację zajęcia wierzytelności zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.. Postanowieniem z 12 lipca 2017 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej uznał za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym Nr [...] za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r., za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2015 r. oraz zarzut nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P., po rozpatrzeniu zarzutów strony z 16 maja 2016 r., postanowił uznać za uzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2010 r. do grudnia 2010 r.; uznać za nieuzasadniony zarzut przedawnienia zobowiązań za okres od stycznia 2011 r. do czerwca 2015 r. oraz oddalił jako nieuzasadniony zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. Przedmiotowe postanowienie doręczono zobowiązanemu 24 sierpnia 2017 r. w trybie art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) – dalej "k.p.a.". Pismem z 7 grudnia 2017 r. H. S. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. o wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi, organ egzekucyjny pismem z 18 grudnia 2017 r., doręczonym stronie 4 stycznia 2018 roku, poinformował o wydanym [...] postanowieniu i jego doręczeniu w trybie art. 44 k.p.a. Dodatkowo wskazał, że postanowienie znajduje się w aktach sprawy i zobowiązany ma możliwość zapoznania się z jego treścią. W dniu 9 lutego 2018 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo zobowiązanego z 7 lutego 2018 r. zatytułowane "SKARGA na postanowienie Naczelnika US . P. z [...] nr [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie skargi" skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w którym zobowiązany wniósł o uchylenie wskazanego postanowienia w całości, umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz zwrot zajętych kwot świadczenia emerytalnego wraz z odsetkami. Ponadto wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.- P. z [...] Pismem z 23 lutego 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-P. wezwał H. S. do sprecyzowania czy pismo strony wniesione 9 lutego 2018 r. stanowi zażalenie na postanowienie organu I instancji wnoszone do organu wyższego stopnia, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.. Organ pouczył stronę, że brak ustosunkowania się do przedmiotowego wezwania skutkować będzie zakwalifikowaniem pisma jako zażalenia na postanowienie z [...]. Zobowiązany nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. P. z [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności przytoczył treść art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.) - dalej "u.p.e.a.", oraz art. 57 § 1 i § 5 pkt 2, jak również art. 58 § 1 k.p.a. Podkreślił, że z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że przesłanki przywrócenia terminu muszą być spełnione łącznie i składają się na nie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie (nieprzywracalnego) terminu do złożenia tego wniosku oraz dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony termin, o przywrócenie którego składany jest wniosek. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z [...] doręczono zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. 24 sierpnia 2017 r. W ocenie organu siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego upłynął zatem 31 sierpnia 2017 r. Natomiast pismo zobowiązanego z 7 lutego 2018 r. stanowiące zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-P. z [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wpłynęło do organu egzekucyjnego 9 lutego 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał zatem, że środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu. Następnie, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ zaznaczył, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Wskazał, że na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. W swoim wniosku H. S. nie wskazał żadnych okoliczności dotyczących nieterminowego złożenia zażalenia i tym samym nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu. Natomiast niezadowolenie z rozstrzygnięcia w sprawie zarzutów oraz argumentacja odnosząca się do jego bezzasadności, nie może stanowić przesłanki uprawdopodabniającej brak winy strony w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów. Jednocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył iż H. S. miał możliwość podjęcia przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych w placówce pocztowej i zapoznania się z ich treścią, czego nie uczynił. W ocenie organu zaniechanie zobowiązanego świadczy o braku staranności w dążeniu do należytego zabezpieczenia własnych interesów. Reasumując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał, że zobowiązany nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów wniesionych w toku postepowania egzekucyjnego nastąpiło bez jego winy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie wniósł H. S., domagając się jego usunięcia go z obrotu prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. i podkreślił, że bezsporna nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z [...] w przedmiocie zgłoszonych przez stronę zarzutów, wynikająca z faktu rozstrzygnięcia w tym przedmiocie mimo złożonej przez skarżącego skargi do sądu na stanowisko wierzyciela, uzasadnia nieważność zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia organu jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa, bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z [...] rozstrzygające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia zażalenia. Instytucja ta pełni dla jednostki funkcję ochronną w postępowaniu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, bowiem stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznej. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Z powyższego wynika, że przywrócenie terminu jest uzależnione od łącznego spełnienia następujących przesłanek: złożenia wniosku o przywrócenie terminu; dokonania czynności, której terminowi uchybiono; uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu oraz zachowanie siedmiodniowego terminu, licząc od ustania przeszkody, na złożenie wniosku. W przypadku niespełnienia choćby jednej z wymienionej wyżej przesłanek przywrócenia terminu, wniosek nie może być uwzględniony. Odnosząc się do kryterium braku winy w uchybieniu terminu jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy wyjaśnić, że wiąże się on z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że strona dołożyła należytej staranności, by dokonać czynności proceduralnej w terminie, lecz dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie nagłych, obiektywnych, niezależnych od wiedzy i woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie, do których zalicza się takie okoliczności jak pożar, powódź, huragan, przerwę w komunikacji, strajk, nagłą i ciężką chorobę (vide wyroki: NSA z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2401/17; WSA: w Rzeszowie z 4 września 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 360/13, w Bydgoszczy z 3 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 106/13, w Warszawie z 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13 i z 11 czerwca 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 604/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem www.orzeczena.nsa.gov.pl). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Nie można bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające co do przyczyn uchybienia terminu przez stronę. Zauważyć trzeba, że ustawodawca, określając przesłankę braku winy strony, nie wprowadził wymogu udowodnienia tej okoliczności. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika bowiem, że wystarczające jest uprawdopodobnienie braku winy. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 11 wydanie, C. H. Beck, s. 284). Mając na względzie powyższe należy zgodzić ze stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że H. S. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Z treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia powyżej wskazanego środka odwoławczego wynika bowiem, że wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności, które wskazywałyby na przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast podniesiona w treści zażalenia argumentacja co do zwolnienia z opłat abonamentowych rtv, przedawnienia zobowiązań objętych tytułem wykonawczym, czy braku doręczenia upomnienia nie odnosi się do przedmiotu rozpatrywanej sprawy, którą jest wyłącznie uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z [...] Zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania określonego w tytule wykonawczym obowiązku może być kwestionowana w odrębnym postępowaniu, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a podniesione przez wnoszącego zażalenie kwestie mogą stanowić podstawę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Z treści art. 58 § 1 k.p.a. wynika jednoznacznie, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu powinno odnosić się wyłącznie do kwestii przyczyn niedotrzymania terminu. Tym samym powyżej wskazanej argumentacji zażalenia nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej, co oznacza niespełnienie jednej z kumulatywnych przesłanek przywrócenia terminu na wniosek zainteresowanego. Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że skarżący nie wykazał również, iż dochował siedmiodniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. pismo z prośbą o przywrócenie terminu należy wnieść do organu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Z akt sprawy wynika, że na skutek pisma skarżącego z 7 grudnia 2017 r. w którym wystąpił on o wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny pismem z 18 grudnia 2017 r., doręczonym skarżącemu w dniu 4 stycznia 2018 roku, poinformował stronę o wydanym [...] postanowieniu i jego doręczeniu w trybie art. 44 k.p.a. Przyjąć zatem należy, że w dacie doręczenia powyższego pisma, a więc 4 stycznia 2018 roku skarżący powziął informację o wydaniu postanowienia z [...]. W tych okolicznościach jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z 9 lutego 2018 roku był spóźniony. Powyższej okoliczności nie zbadał i nie uwzględnił organ odwoławczy w kontrolowanym postanowieniu. Jednak uchybienie to pozostaje bez wpływu na treść kontrolowanego rozstrzygnięcia. Niespełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Końcowo odnosząc się do zarzutów i okoliczności podniesionych w skardze należy wskazać, że sąd rozpoznając skargę na postanowienie orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, ogranicza się jedynie do zbadania prawnych przesłanek wydania takiego postanowienia. Bez znaczenia dla wyniku przedmiotowego rozstrzygnięcia pozostają pozostałe kwestie podniesione w skardze, związane z oczywistą w ocenie strony nieważnością postanowienia organu egzekucyjnego z [...], które to mogą być przedmiotem kontroli tylko w odrębnym postępowaniu. Na marginesie jedynie odnosząc się do argumentacji strony przedstawionej w skardze oraz na rozprawie przed sądem, wskazać należy, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest przepisów wskazujących, że postępowanie egzekucyjne winno być wstrzymane z uwagi na wniesienie do sądu administracyjnego skargi na rozstrzygnięcie w sprawie stanowiska wierzyciela. Zgodnie zaś z art. 3 §1 pkt 3 p.p.s.a. ustawodawca wyłączył spod kontroli sądów administracyjnych postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. A zatem skarga strony podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono prawomocnym postanowieniem WSA w Łodzi z 5 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 918/17. W tym miejscu wyjaśnić należy, że art. 34 § 4 u.p.e.a. stanowi, iż organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z tej przyczyny zarzuty strony wskazujące na nieważność postanowienia rozstrzygającego o zarzutach zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na brak wstrzymania postępowania do czasu rozstrzygnięcia sądu w sprawie stanowiska wierzyciela, należy uznać za całkowicie chybione. W świetle powyższych ustaleń stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. EC