I OSK 1699/19

Dnia 15 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 545/18 w sprawie ze skargi C.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 545/18 - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") oddalił skargę C. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie skierowania na badania psychologiczne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł C.P., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 9, 58 § 1 oraz 77§1 k.p.a., a uwzględnienie tej okoliczności skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania; 2. przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu; 3. rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym (skarżący oświadczył, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy); 4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego zaświadczenia lekarskiego na okoliczność uprawdopodobnienia twierdzeń co do braku winy w uchybieniu terminu oraz istnienia podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o skierowaniu C.P. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Oddalając skargę C.P. na ww. postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż nie narusza ono przepisów prawa. Sąd w całości zaaprobował ustalenia faktyczne poczynione przez Kolegium, wskazując, iż z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została prawidłowo zaadresowana i wysłana do skarżącego w dniu 19 lutego 2018 r., a pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 21 lutego 2018 r., zaś kolejne w dniu 1 marca 2018 r. Sąd podkreślił, że analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz adnotacji poczynionych na kopercie potwierdza, iż zachowany został wymóg w postaci adnotacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce, wskazanie, że adresat był nieobecny, z datą, określeniem miejsca pozostawienia przesyłki i podpisem doręczyciela. Prawidłowo więc, zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że doręczenie decyzji organu I instancji zostało dokonane w dniu 7 marca 2018 r., a odwołanie z dnia 27 kwietnia 2018 r. zostało wniesione po upływie terminu, którego ostatni dzień przypadał na 21 marca 2018 r. Powyższe obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Sąd podkreślił, że uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia o uchybieniu terminu. Końcowo Sąd wskazał, że skarżący nie kwestionował prawidłowości zastosowania trybu doręczenia wynikającego z art. 44 k.p.a. Natomiast powoływanie się w skardze na takie okoliczności jak: brak rozpoznania zawartego w odwołaniu wniosku o przywrócenie terminu, nieuwzględnienie powodów uchybienia terminowi, czy nieudzielenia skarżącemu wyczerpujących i niezbędnych informacji co do możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu pozostawało bez związku z przedmiotem postępowania, jakim było uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z tym wyrokiem nie zgodził się C.P. i wnosząc skargę kasacyjną zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p.s.a. w związku z art. 7, 9, 58 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem bowiem autora skargi kasacyjnej, organ odwoławczy nie wyjaśnił dostatecznie stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie poczynił ustaleń dotyczących powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jak też braku pouczenia skarżącego o możliwości złożenia stosownego wniosku o przywrócenie terminu, nie dokonał również wyczerpującego rozważenia materiału dowodowego w zakresie zbadania, czy pisma skarżącego kierowane do organu zawierały taki wniosek. Zarzuty te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, są jednak chybione. Podstawę prawną zaskarżonego do Sądu Wojewódzkiego postanowienia stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy ocenia, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, które jest ostateczne. Zgodnie natomiast z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie zaś do art. art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Lex nr 1497908). Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. G. Łaszczyca, Komentarz do art. 134 k.p.a., teza 9, Lex 2010 r.). W świetle powyższej regulacji stwierdzić należy, że organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. obowiązany jest ustalić dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. W niniejszej sprawie obie te przesłanki - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - zostały przez organ ustalone, a prawidłowość tych ustaleń potwierdził Sąd Wojewódzki. Nie zostały one jednak w żaden sposób podważone przez skarżącego kasacyjnie, a zatem zarówno skuteczność doręczenia decyzji organu I instancji w trybie art. 44 k.p.a., jak też sama data wniesienia odwołania pozostają w sprawie bezsporne. Jedynie zaś wykazanie uchybień w tym zakresie mogłoby ewentualnie prowadzić do konkluzji, że stwierdzenie uchybienia terminu było nieprawidłowe, na co zwracał również uwagę Sąd I instancji. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, jak również ich uzasadnienie wskazują natomiast, że skarżący kasacyjnie upatruje wadliwości postanowienia Kolegium wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. w braku odniesienia się przez organ odwoławczy do okoliczności, które w jego ocenie dawały podstawy do przyjęcie, iż nie ponosi on winy w uchybieniu terminu. Okoliczności te, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, nie mogły być jednak przedmiotem badania w postępowaniu, którego celem było jedynie ustalenie czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, i jako takie pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący wniósł odwołanie po terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. (okoliczność bezsporna), to zasadnie Sąd I instancji uznał, że wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia było czynnością prawidłową. Z uwagi na powyższe, zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p. p.p.s.a. w związku z art. 7, 9, 58 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku dowodowego autora skargi kasacyjnej na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., bowiem jak wskazano wyżej, okoliczności braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz istnienia ewentualnych podstaw do przywrócenia tego terminu nie były przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzekł referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gdańsku postanowieniem z dnia 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt III SA/Gd 545/18). ----------------------- 3