I SA/Wa 2260/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] o przywrócenie terminu, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją własną z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu ustalenia następstwa prawnego po [...], postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1953 r., [...], Prezydium Rady Narodowej w [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], dawny numer hipoteczny [...]. Jednocześnie Kolegium wezwało wnioskodawczynie do wystąpienia do właściwego sądu o stwierdzenie nabycia spadku po [...]. Decyzja Kolegium została doręczona dnia 16 sierpnia 2018 r. pełnomocnikowi stron adw. [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] września 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek [...], reprezentowanych przez adwokata, o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 16 sierpnia 2018 r. otrzymał orzeczenie SKO o nazwie decyzja wraz z pouczeniem o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni. Powyższe dwa błędy w ocenie skarżących obarczają urząd a nie strony, bowiem na podstawie art. 112 k.p.a. błędne pouczenie co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Ponadto wskazano, że o uchybieniu terminu pełnomocnik dowiedział się w dniu 19 września 2018 r. po otrzymaniu postanowienia z dnia [...] września 2018 r., zatem nie czekając na upływ 7 dni, w najbliższym możliwym czasie złożył przedmiotowy wniosek. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu pełnomocnik ponownie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją [...], uprzednio wniosek ten został złożony dnia 30 września 2018 r.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...], odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją własną z dnia [...] sierpnia 2018 r.. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie organ postanowił o zawieszeniu postępowania administracyjnego w formie decyzji. Tymczasem zawieszenie postępowania nie jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, zatem winno zapaść w formie postanowienia, a nie decyzji. Potwierdza to przepis art. 101 § 3 k.p.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Ponadto w decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. zamieszczono także nieprawidłowe pouczenie o prawie zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi, a zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Przy czym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w sprawach rozstrzyganych postanowieniem przez Kolegium nie służy zażalenie, a strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zatem w przypadku zawieszenia przez Kolegium postanowieniem postępowania, stronie przysługuje prawo złożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia takiego postanowienia, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazano, że w rozpoznawanej sprawie strony postępowania były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który jest adwokatem. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie administracyjnym poglądem w sytuacji, kiedy w imieniu strony działa profesjonalny pełnomocnik, dokonanie bądź zaniechanie przez pełnomocnika czynności procesowych obciąża stronę. Podkreślono również, że artykuł 112 k.p.a. (dotyczący ochrony strony przed skutkami błędu organu) ma zastosowanie wprost jedynie do stron postępowania. Natomiast nie ma uzasadnienia prawnego do uwzględnienia dyspozycji art. 112 k.p.a. w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto wskazano, że przepisy postępowania administracyjnego, w tym regulujące zagadnienie zawieszenia postępowania administracyjnego, są powszechne. Profesjonalni pełnomocnicy winni znać treść przepisów prawa z racji wykonywanego zawodu i błąd pełnomocnika w zakresie stosowania prawa nie może stanowić podstawy do żądania przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że od profesjonalnego pełnomocnika można wymagać, aby samodzielnie sprawdzał terminy przewidziane w przepisach dla dokonywania czynności procesowych. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosku [...], zaskarżonemu postanowieniu zarzucają naruszenie: 1. przepisów postępowania art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. w ten sposób, że SKO nie przywróciło terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie orzeczenia SKO z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w niezawinionej przez pełnomocnika sytuacji, gdy pełnomocnik skarżących został przez SKO w dwojaki sposób wprowadzony w błąd: odnośnie nazwy orzeczenia jako "decyzja" w miejsce "postanowienia" oraz co do błędnego pouczenia odnośnie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy 14 dni w miejsce dni 7, pełnomocnik skarżących nie ponosi zatem winy w uchybieniu terminowi, a stosowny wniosek z [...] września 2018 r. o przywrócenie terminu był zasadny zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 1364/17; a także przez to, że organ administracji nie będąc zobowiązany do udzielania profesjonalnemu pełnomocnikowi pouczeń, to jednak gdy ten organ administracji udzieli wadliwych pouczeń, to strona i jej pełnomocnik nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji błędów organu administracji; 2. przepisów postępowania art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 112 k.p.a. przez to, że organ administracji nie będąc zobowiązany do udzielania profesjonalnemu pełnomocnikowi pouczeń, to gdy organ udzieli wadliwych pouczeń, to strona i jej pełnomocnik nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji błędów organu administracji, w przeciwnym wypadku poderwana byłaby zasada jakiegokolwiek zaufania do organów administracji publicznej, a urzędy przeciwnie - winny budować zaufanie obywateli. Mając powyższe zarzuty na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie SKO w [...] z dnia [...] października 2018 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2018 r.. Sąd badał zatem, czy organ prawidłowo zastosował art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a.. W rozpoznawanej sprawie SKO w [...] przyznaje, że postanowiło o zawieszeniu postępowania administracyjnego w formie decyzji zamiast postanowienia oraz, że w decyzji tej zamieszczono nieprawidłowe pouczenie o prawie zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia, podczas gdy zgodnie z prawidłowym pouczeniem stronie przysługuje prawo złożenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pomimo tej konstatacji SKO odmówiło przywrócenia terminu podnosząc, że strony były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który jest adwokatem oraz że przepisy powstępowania administracyjnego, w tym regulujące zagadnienie zawieszenia postępowania administracyjnego, są powszechne, a profesjonalni pełnomocnicy winni znać treść przepisów prawa z racji wykonywanego zawodu i błąd pełnomocnika w zakresie stosowania prawa nie może stanowić podstawy do żądania przywrócenia terminu. SKO podparło swoje stanowisko stosownym orzecznictwem. Z takim stanowiskiem SKO nie można się zgodzić. Obarczanie skarżących skutkami wadliwego działania organu poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z ogólną zasadą praworządności zawartą w art. 6 k.p.a., znajdującą oparcie w art. 7 Konstytucji RP, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że SKO złamało tę zasadę, albowiem zamiast wydać postanowienie o zawieszenia postępowania z pouczeniem o przysługującym zażaleniu w terminie 7 dni, to wadliwie wydało decyzję administracyjną z pouczeniem o terminie 14 dni do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W myśl art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przy czym nie może budzić wątpliwości, że przepis ten znajduje zastosowanie również do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma znaczenia, że strony w toku postępowania były reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, gdyż to na organie ciąży obowiązek sformułowania w sposób prawidłowy pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia, a strona działająca w zaufaniu do organów administracji (art. 8 k.p.a.), która zastosowała się do pouczenia - w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nieprawidłowego - nie może ponosić winy i negatywnych konsekwencji błędnego działa organu administracji. Oznacza to, że złożony wniosek stron o przywrócenie terminu powinien zostać uwzględniony. Odnosząc się do przytoczonego przez SKO orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącego reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika w kontekście braku winy w uchybieniu terminu wskazać należy, że orzeczenia te są nieadekwatne do rozpoznawanej sprawy, albowiem zostały wydane w innym stanie faktycznym. Natomiast przywołanie sentencji uchwały Sądu Najwyższego, Izby Karnej, wydanej na gruncie Kodeksu postępowania karnego, z uwagi na odrębność regulacji postępowania administracyjnego i postępowania karnego jest całkowicie niezrozumiałe i nieznajdujące całkowicie uzasadnienia w tej konkretnej sprawie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu, mając na uwadze dokonaną przez Sąd ocenę stanu faktycznego i prawnego sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (100 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.