II SA/Rz 1444/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2019 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "SKO" lub "organ II instancji") z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] października 2018 r., nr [...] odmawiającą KG prawa do świadczenia wychowawczego na syna TD. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 10, art. 13, art. 17, art. 18, art. 21, art. 27 ust. 3, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r., poz. 2134 ze zm.; dalej: "ustawa"). Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 27 września 2018 r., skarżąca złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] (dalej "GOPS") wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko TD na okres zasiłkowy 2018/19. Organ I instancji ustalił, że dochody opodatkowane za rok 2017 r, PD wyniosły- 0,00 zł (dochody utracone). Dochody opodatkowane za 2017 r., KG wyniosły- 0,00 zł (dochody utracone). Kwota zwrotu wykazana w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego za rok 2017 to 921,96 zł. Dochód uzyskany: KG świadczenie rodzicielskie w kwocie 1 000,00 zł; PD wynagrodzenie za miesiąc sierpień 2018 r. 1 530,00 zł netto. Po przeliczeniu przez organ I instancji powyższych dochodów, dochód miesięczny na osobę wyniósł 868,94 zł netto i przekroczył kryterium dochodowe do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. 800,00 zł. W odwołaniu skarżąca podniosła, że dochód jej męża nie został pomniejszony o płacone przez niego alimenty na dzieci z pierwszego związku. Kolegium nie podzieliło powyższych zarzutów i zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, przytaczając treść przepisów ustawy. W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła argumenty dotyczące nieuwzględnienia przy ustalaniu dochodów męża obciążeń w postaci alimentów: 300 zł na MD, 250 zł OD miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając treść decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz.2107 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Skarga zasługuje na uwzględnienie tak z przyczyn w niej podanych jak i naruszenia przepisów prawa procesowego, które Sąd uwzględnił z urzędu. Takie stwierdzenie wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, o której mowa w art. 138 1 pkt 1 K.p.a., stanowiąca jeden z rodzajów rozstrzygnięć, które może podjąć organ odwoławczy w następstwie rozpatrzenia odwołania, wydawana jest przez organ odwoławczy w przypadku stwierdzenia, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Zwrot "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" oznacza, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy oznacza zatem, że organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę w sposób identyczny jak organ pierwszej instancji. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza przede wszystkim utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. Skoro w sprawie organ II instancji wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, to tym samym uznał rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe i tym samym również orzekł o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Rozstrzygnięcie sprawy stanowi obligatoryjny element decyzji administracyjnej, o którym stanowi art. 107 § 1 K.p.a., ale nie jedyny element decyzji. Decyzja organu odwoławczego powinna spełniać także pozostałe wymagania określone w art. 107 § 1-3 K.p.a., w tym te związane z prawidłowym sformułowaniem uzasadnienia decyzji. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania zobligowany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę w takim zakresie, w jakim została ona rozstrzygnięta przez organ I instancji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W tym kontekście wskazać należy, że w sytuacji gdy odwołanie dotyczy całej decyzji, to nie budzi wątpliwości, że organ odwoławczy, wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, powinien ustosunkować się w uzasadnieniu decyzji do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu I instancji oraz wszystkich zarzutów odwołania. Decyzja organu drugoinstancyjnego, której immanentną częścią jest uzasadnienie, musi być zgodna z zakresem odwołania i przede wszystkim odnosić się do przedmiotu odwołania oraz całości sprawy objętej decyzją organu I instancji. Jeżeli zatem organ odwoławczy nie ustosunkował się do całości rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu pierwszej instancji oraz do zarzutów odwołania, to tym samym naruszył on nie tylko przepis art. 107 § 3 K.p.a. określający wymagania dotyczące prawidłowego uzasadnienia decyzji, ale również art. 11 K.p.a., który wymaga od organu wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Podjęcie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej, powoduje konieczność spełnienia przez to rozstrzygnięcie wszystkich wymogów formalnych jakie ustawodawca stawia decyzjom administracyjnym, w szczególności tych wynikających z przepisów art. 107 K.p.a., a określających obligatoryjne elementy decyzji, odnoszące się zarówno do komparycji i formuły rozstrzygnięcia, jak i jego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z przepisem art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego precyzuje art. 107 § 3 K.p.a. Analiza akt sprawy i zapadłych w sprawie rozstrzygnięć prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organy II instancji dopuścił się, naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., bowiem nie rozpatrzył ponownie sprawy w jej całokształcie i nie odniósł się ani jednym zdaniem do zarzutów odwołania, w którym skarżąca zarzuciła błędne wyliczenie dochodu rodziny, a to w jej przekonaniu ma istoty wpływ na wynik sprawy, gdyż przesądza o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Uzasadnienie Kolegium sprowadza się jedynie do przytoczenia treści przepisów. Stan faktyczny sprawy pozostał poza sferą zainteresowań Kolegium. Konsekwencją tego jest naruszenie również art. 7, art. 77, art. 107 §3 K.p.a. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Stosownie do art. 5 ust. 3, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1). Natomiast ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 7 ust. 1-3a, które regulują przypadki utraty i uzyskania dochodu (art. 2 pkt 2). Poprzez odesłanie zawarte w art. 2 pkt 1 ustawy, pojęcie dochodu należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do unormowania art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1 lit. a), b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, (art. 3 pkt 1 lit. b), c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1 lit. c). Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 27 września 2018 r. o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna TD na okres zasiłkowy 2018/2019. Powodem odmowy przyznania świadczenia przez organ I instancji było stwierdzenie przekroczenia kryterium dochodowego. Z akt sprawy wynika, że do odwołania skarżąca dołączyła wyrok Sądu Okręgowego w Przemyślu z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt I C 84/16, którym orzeczono rozwód AD z PD (aktualnym konkubentem skarżącej i ojcem T) oraz zasądzającym alimenty na rzecz małoletnich dzieci od PD. Do odwołania dołączono tez dowodowy przekazywania kwot alimentacyjnych AD. Kwestia ta została całkowicie pominięta przez Kolegium, a ma istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym po wniesieniu odwołania za pośrednictwem organu I instancji była znana temu organowi, który mógł zastosować instytucję autokontroli i rozpatrzyć we własnym zakresie odwołanie. Mając na względzie wyżej przytoczone argumenty Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania, co do sposobu procedowania w ponownie prowadzonym postępowaniu wynikają wprost z uzasadnienia wyroku.